Issues
Select Version
(MN)Mūlapaṇṇāsapāḷi
(MN)Mūlapaṇṇāsapāḷi

Saṃvarāpahātabbaāsavavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Saṃvarāpahātabbaāsavavaṇṇanā
22. Evaṃ dassanena pahātabbe āsave dassetvā idāni tadanantaruddiṭṭhe saṃvarā pahātabbe dassetuṃ , katame ca , bhikkhave , āsavā saṃvarā pahātabbāti āha . Evaṃ sabbattha sambandho veditabbo . Ito parañhi atthamattameva vaṇṇayissāma . Nanu ca dassanena bhāvanāyāti imehi dvīhi appahātabbo āsavo nāma natthi , atha kasmā visuṃ saṃvarādīhi pahātabbe dassetīti . Saṃvarādīhi pubbabhāge vikkhambhitā āsavā catūhi maggehi samugghātaṃ gacchanti , tasmā tesaṃ maggānaṃ pubbabhāge imehi pañcahākārehi vikkhambhanappahānaṃV1.81P1.75 dassento evamāha . Tasmā yo cāyaṃ vutto paṭhamo dassanamaggoyeva , idāni bhāvanānāmena vuccissanti tayo maggā , tesaṃ sabbesampi ayaṃ pubbabhāgapaṭipadāti veditabbā .
TatthaM1.78 idhāti imasmiṃ sāsane . Paṭisaṅkhāti paṭisaṅkhāya . Tatthāyaṃ saṅkhāsaddo ñāṇakoṭṭhāsapaññattigaṇanāsu dissati . ‘‘ Saṅkhāyekaṃ paṭisevatī ’’ tiādīsu ( ma . ni .2.168) hi ñāṇe dissati . ‘‘ Papañcasaññāsaṅkhā samudācarantī ’’ tiādīsu ( ma . ni .1.201) koṭṭhāse . ‘‘ Tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā ’’ tiādīsu ( dha . sa .1313) paññattiyaṃ . ‘‘ Na sukaraṃ saṅkhātun ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .2.128) gaṇanāyaṃ . Idha pana ñāṇe daṭṭhabbo . Paṭisaṅkhā yonisoti hi upāyena pathena paṭisaṅkhāya ñatvā paccavekkhitvāti attho . Ettha ca asaṃvare ādīnavapaṭisaṅkhā yoniso paṭisaṅkhāti veditabbā . Sā cāyaṃ ‘‘ varaṃ , bhikkhave , tattāya ayosalākāya ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya cakkhundriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ , na tveva cakkhuviññeyyesu rūpesu anubyañjanaso nimittaggāho ’’ tiādinā ( saṃ . ni .4.235) ādittapariyāyanayena veditabbā . Cakkhundriyasaṃvarasaṃvuto viharatīti ettha cakkhumeva indriyaṃ cakkhundriyaṃ , saṃvaraṇato saṃvaro , pidahanato thakanatoti vuttaṃ hoti . Satiyā etaṃ adhivacanaṃ . Cakkhundriye saṃvaro cakkhundriyasaṃvaro . Titthakāko āvāṭakacchapo vanamahiṃsotiādayo viya . Tattha kiñcāpi cakkhundriye saṃvaro vā asaṃvaro vā natthi . Na hi cakkhupasādaṃ nissāya sati vā muṭṭhasaccaṃ vā uppajjati . Apica yadā rūpārammaṇaṃ cakkhussa āpāthaṃ āgacchati , tadā bhavaṅge dvikkhattuṃ uppajjitvā niruddhe kiriyamanodhātu āvajjanakiccaṃ sādhayamānā uppajjitvā nirujjhati , tato cakkhuviññāṇaṃ dassanakiccaṃ , tato vipākamanodhātu sampaṭicchanakiccaṃ , tato vipākāhetukamanoviññāṇadhātu santīraṇakiccaṃ , tato kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu voṭṭhabbanakiccaṃ sādhayamānā uppajjitvā nirujjhati . Tadanantaraṃ javanaṃ javati . TatthapiV1.82 neva bhavaṅgasamaye , na āvajjanādīnaṃ aññatarasamaye saṃvaro vā asaṃvaro vā atthi . Javanakkhaṇe pana sace dussīlyaṃP1.76 vā muṭṭhasaccaṃ vā aññāṇaṃ vā akkhanti vā kosajjaṃ vā uppajjati , ayaṃ asaṃvaro hoti . Evaṃ hontopi so cakkhundriye asaṃvaroti vuccati . Kasmā ? Tasmiñhi sati dvārampi aguttaṃ hoti , bhavaṅgampi āvajjanādīni vīthicittānipi . Yathā kiṃM1.79 , yathā nagare catūsu dvāresu asaṃvutesu kiñcāpi anto gharakoṭṭhakagabbhādayo susaṃvutā , tathāpi antonagare sabbaṃ bhaṇḍaṃ arakkhitaṃ agopitameva hoti . Nagaradvārena hi pavisitvā corā yadicchanti , taṃ kareyyuṃ , evameva javane dussīlyādīsu uppannesu , tasmiṃ asaṃvare sati dvārampi aguttaṃ hoti , bhavaṅgampi āvajjanādīni vīthicittānipīti . Tasmiṃ pana sīlādīsu uppannesu dvārampi guttaṃ hoti , bhavaṅgampi āvajjanādīni vīthicittānipi . Yathā kiṃ ? Yathā nagaradvāresu susaṃvutesu kiñcāpi anto gharādayo asaṃvutā , tathāpi antonagare sabbaṃ bhaṇḍaṃ surakkhitaṃ sugopitameva hoti . Nagaradvāresu hi pihitesu corānaṃ paveso natthi , evameva javane sīlādīsu uppannesu dvārampi suguttaṃ hoti , bhavaṅgampi āvajjanādīni vīthicittānipi . Tasmā javanakkhaṇe uppajjamānopi cakkhundriye saṃvaroti vutto . Idha cāyaṃ satisaṃvaro adhippetoti veditabbo . Cakkhundriyasaṃvarena saṃvuto cakkhundriyasaṃvarasaṃvuto , upetoti vuttaṃ hoti . Tathā hi , pātimokkhasaṃvarasaṃvutoti imassa vibhaṅge ‘‘ iminā pātimokkhasaṃvarena upeto hoti … pe … samannāgato ’’ ti ( vibha .511) vuttaṃ . Taṃ ekajjhaṃ katvā cakkhundriyasaṃvarena saṃvutoti evamattho veditabbo . Atha vā saṃvarīti saṃvuto , thakesi pidahīti vuttaṃ hoti . Cakkhundriye saṃvarasaṃvuto cakkhundriyasaṃvarasaṃvuto , cakkhundriyasaṃvarasaññitaṃ satikavāṭaṃ cakkhudvāre , gharadvāre kavāṭaṃ viya saṃvari thakesi pidahīti vuttaṃ hoti . Ayameva cettha attho sundarataro . Tathā hi ‘‘ cakkhundriyasaṃvaraṃ asaṃvutassa viharato saṃvutassa viharato ’’ ti etesu padesu ayameva attho dissati . Viharatīti evaṃ cakkhundriyasaṃvarasaṃvuto yena kenaci iriyāpathavihārena viharati .
YañhissātiādimhiV1.83P1.77 yaṃ cakkhundriyasaṃvaraṃ assa bhikkhuno asaṃvutassa athaketvā apidahitvā viharantassāti evamattho veditabbo . Atha vā , ye-kārassa yan ti ādeso . Hi kāro ca padapūraṇo , ye assāti attho . Uppajjeyyun tiM1.80 nibbatteyyuṃ . Āsavā vighātapariḷāhāti cattāro āsavā ca aññe ca vighātakarā kilesapariḷāhā vipākapariḷāhā ca . Cakkhudvāre hi iṭṭhārammaṇaṃ āpāthagataṃ kāmassādavasena assādayato abhinandato kāmāsavo uppajjati , īdisaṃ aññasmimpi sugatibhave labhissāmīti bhavapatthanāya assādayato bhavāsavo uppajjati , sattoti vā sattassāti vā gaṇhantassa diṭṭhāsavo uppajjati , sabbeheva sahajātaṃ aññāṇaṃ avijjāsavoti cattāro āsavā uppajjanti . Tehi sampayuttā apare kilesā vighātapariḷāhā , āyatiṃ vā tesaṃ vipākā . Tepi hi asaṃvutasseva viharato uppajjeyyunti vuccanti . Evaṃsa teti evaṃ assa te . Evaṃ etena upāyena na honti , no aññathāti vuttaṃ hoti .
Esa nayo paṭisaṅkhā yoniso sotindriyasaṃvarasaṃvutotiādīsu .
Ime vuccanti , bhikkhave , āsavā saṃvarā pahātabbāti ime chasu dvāresu cattāro cattāro katvā catuvīsati āsavā saṃvarena pahātabbāti vuccanti . Sabbattheva cettha satisaṃvaro eva saṃvaroti veditabbo . Saṃvarāpahātabbaāsavavaṇṇanā niṭṭhitā . Paṭisevanāpahātabbaāsavavaṇṇanā