Vacanasodhanavaṇṇanā
288. Anāgataṃ
V0.69 vā paccuppannaṃ vā hutvā hotīti vuttan ti ettha anāgataṃ anāgataṃ hutvā puna paccuppannaṃ hontaṃ hutvā hotīti , tathā paccuppannaṃ paccuppannaṃ hontaṃ pubbe anāgataṃ hutvā paccuppannaṃ hotīti hutvā hotīti vuttanti daṭṭhabbaṃ .Kiṃ te tampi hutvā hotīti tabbhāvāvigamato hutvāhotibhāvānuparamaṃ anupacchedaṃ pucchatīti adhippāyo yutto .
Hutvā bhūtassa puna hutvā abhāvatoti anāgataṃ hutvā paccuppannabhūtassa puna anāgataṃ hutvā paccuppannābhāvato .
Yasmā tan ti taṃ hutvā bhūtaṃ paccuppannaṃ yasmā anāgataṃ hutvā paccuppannaṃ hontaṃ ‘‘ hutvā hotī ’’ ti saṅkhyaṃ gataṃ , tasmā dutiyampi ‘‘ hutvā hotī ’’ ti vacanaṃ arahatīti paṭijānātīti adhippāyo .
Evaṃ pana dhamme hutvāhotibhāvānuparamaṃ vadantassa adhamme sasavisāṇe nahutvāna hotibhāvānuparamo āpajjatīti adhippāyena ‘‘ atha nan ’’ tiādimāha .
Paṭikkhittanayenāti
M0.69 kālanānattena .Paṭiññātanayenāti atthānānattena .
Atthānānattaṃ icchantopi pana anāgatassa paccuppanne vuttaṃ hotibhāvaṃ , paccuppannassa ca anāgate vuttaṃ hutvābhāvaṃ kathaṃ paṭijānātīti vicāretabbaṃ .
Atthānānattameva hi tena anuññāyati , na anāgate paccuppannabhāvo , paccuppanne vā anāgatabhāvoti .
Purimaṃ paṭikkhittapañhaṃ parivattitvāti anuññātapañhassa hutvā hoti hutvā hotīti doso vuttoti avuttadosaṃ atikkamma paṭikkhittapañhaṃ puna gahetvā tena codetīti attho .
Ettha ca atthānānattena hutvāhotīti anujānantassa doso kālanānattāyeva anāgataṃ paccuppannanti paṭikkhepena kathaṃ hotīti ?
Tasseva anujānanapaṭikkhepatoti adhippāyo .
Ekekan ti anāgatampi na hutvā na hoti paccuppannampīti tadubhayaṃ gahetvā ‘‘ ekekaṃ na hutvā na hoti na hutvā na hotī ’’ ti vuttaṃ , na ekekameva na hutvā na hoti na hutvā na hotīti .
Esa nayo purimasmiṃ ‘‘ ekekaṃ hutvā hoti hutvā hotī ’’ ti vacanepi .
Anāgatassa hi ‘‘ hutvā hotī ’’ ti nāmaṃ paccuppannassa cāti dvepi nāmāni saṅgahetvā ‘‘ hutvā hoti hutvā hotī ’’ ti coditaṃ , tathā ‘‘ na hutvā na hoti na hutvā na hotī ’’ ti cāti adhippāyo
V0.70 .Sabbato andhakārena pariyonaddho viyāti etena apariyonaddhena paṭijānitabbaṃ siyāti dasseti .
Ettha ca purimanaye hutvā bhūtassa puna hutvāhotibhāvo codito , dutiyanaye anāgatādīsu ekekassa hutvāhotināmatāti ayaṃ viseso .
Vacanasodhanavaṇṇanā niṭṭhitā .