8. Aṭṭhamavaggo
1. Chagatikathāvaṇṇanā
503-504.
Vaṇṇoti
V0.91 vaṇṇanibhā saṇṭhānañca vuccatīti āha ‘‘ sadisarūpasaṇṭhānā ’’ ti .Chagatikathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Antarābhavakathāvaṇṇanā
505. Atidūrassa antaritassa pattabbassa desassa dassanato dibbacakkhuko viya .
Ākāsena pathavantaraṭṭhānāni bhinditvā gamanato iddhimā viya .
Na sahadhammenāti yadi so bhavānaṃ antarā na siyā , na nāma antarābhavoti paṭikkhepe karaṇaṃ natthīti adhippāyo .
506. Tattha
M0.88 jātijarāmaraṇāni ceva cutipaṭisandhiparamparañca anicchantoti etena cutianantaraṃ antarābhavaṃ khandhāti , vattamānā jātīti , mātukucchimeva paviṭṭhā antaradhāyamānā maraṇanti na icchati . 507. Yathā kāmabhavādīsu tattha tattheva punappunaṃ cavitvā upapattivasena cutipaṭisandhiparamparā hoti , evaṃ taṃ tattha na icchatīti dasseti .
Antarābhavakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Kāmaguṇakathāvaṇṇanā
510. Kāmabhavassa
V0.92 kamanaṭṭhena kāmabhavabhāvo sabbepi kāmāvacarā khandhādayo kāmabhavoti iminā adhippāyena daṭṭhabbo .Upādinnakkhandhānameva pana kāmabhavabhāvo dhātukathāyaṃ dassito , na kamanaṭṭhena kāmabhavabhāvo .
‘‘ Pañcime , bhikkhave , kāmaguṇā ’’ ti vacanamattaṃ nissāyāti pañceva kāmakoṭṭhāsā ‘‘ kāmo ’’ ti vuttāti kāmadhātū tivacanaṃ na aññassa nāmanti iminā adhippāyenevaṃ vacanamattaṃ nissāyāti attho .
Kāmaguṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Rūpadhātukathāvaṇṇanā
515-516.
Rūpadhātukathāyaṃ rūpadhātūti vacanato rūpīdhammeheva rūpadhātuyā bhavitabbanti laddhi daṭṭhabbā .
Suttesu ‘‘ tayome bhavā ’’ tiādinā ( dī . ni .3.305) paricchinnabhūmiyova bhūmiparicchedo ,‘‘ heṭṭhato avīcinirayaṃ pariyantaṃ karitvā ’’ tiādikammaparicchindanampi ( vibha .182) vadanti .
Rūpadhātukathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Arūpadhātukathāvaṇṇanā
517-518.
Imināvupāyenāti
M0.89 yathā hi purimakathāyaṃ rūpino dhammā avisesena ‘‘ rūpadhātū ’’ ti vuttā , evamidhāpi arūpino dhammā avisesena ‘‘ arūpadhātū ’’ ti vuttāti tattha vuttanayo idhāpi samānoti adhippāyo .Arūpadhātukathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Rūpadhātuyāāyatanakathāvaṇṇanā
519. Ghānanimittānipīti
V0.93 idaṃ ghānādinimittānipīti vattabbaṃ .Nimittan ti ghānādīnaṃ okāsabhāvena upalakkhitaṃ tathāvidhasaṇṭhānaṃ rūpasamudāyamāha .
Rūpadhātuyāāyatanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Arūperūpakathāvaṇṇanā
524-526.
Sukhumarūpaṃ atthi , yato nissaraṇaṃ taṃ āruppanti adhippāyo .
Arūperūpakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Rūpaṃkammantikathāvaṇṇanā
527-537.
Pakappayamānāti āyūhamānā , sampayuttesu adhikaṃ byāpāraṃ kurumānāti attho .
Purimavāreti ‘‘ yaṃkiñci akusalena cittena samuṭṭhitaṃ rūpaṃ , sabbaṃ taṃ akusalan ’’ ti imaṃ pañhaṃ vadati .
Rūpaṃkammantikathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Jīvitindriyakathāvaṇṇanā
540. Arūpajīvitindriyantipañhe
M0.90 ‘‘ atthi arūpīnaṃ dhammānaṃ āyū ’’ tiādikaṃ pañhaṃ antaṃV0.94 gahetvā vadati .Arūpadhammānaṃ cittavippayuttaṃ jīvitindriyasantānaṃ nāma atthīti icchatīti ettha rūpārūpadhammānaṃ taṃ icchanto arūpadhammānaṃ icchatīti vattuṃ yuttoti ‘‘ arūpadhammānan ’’ ti vuttanti daṭṭhabbaṃ .
541. Sattasantāne rūpino vā dhammā hontūtiādināpi tameva jīvitindriyasantānaṃ vadatīti veditabbaṃ .
542. Pubbāparabhāgaṃ sandhāyāti samāpattiyā āsannabhāvato tadāpi samāpannoyevāti adhippāyo .
544-545.
Dve jīvitindriyānīti ‘‘ pucchā sakavādissa , paṭiññā itarassā ’’ ti purimapāṭho .
‘‘ Pucchā paravādissa , paṭiññā sakavādissā ’’ ti pacchimapāṭho , so yutto .
Jīvitindriyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
11. Kammahetukathāvaṇṇanā
546. Sesan ti pāṇātipātādikammassa hetūti ito purimaṃ sotāpannādianuyogaṃ vadati .
Handa hīti paravādissevetaṃ sampaṭicchanavacananti sampaṭicchāpetunti na sakkā vattuṃ ,‘‘ katamassa kammassa hetū ’’ ti pana sakavādī taṃ sampaṭicchāpetuṃ vadatīti yujjeyya , sampaṭicchāpetunti pana pakkhaṃ paṭijānāpetunti atthaṃ aggahetvā paravādī attano laddhiṃ sakavādiṃ gāhāpetunti attho daṭṭhabbo .
Kammahetukathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Aṭṭhamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .