Ganthārambhakathāvaṇṇanā
( Ka ) etthāha – katamā khuddasikkhā , kathaṃ sikkhitabbā , kasmā sikkhitabbā , ke sikkhanti , ke sikkhitasikkhāti ?
Vuccate – adhisīlaadhicittaadhipaññāvasena tisso sikkhā , ganthavasenettha saṅkhipitvā vuttattā taddīpano gantho ‘‘ khuddasikkhā ’’ ti
M0.60 vuccati , atha vā ‘‘ khuddaṃ anelakaṃ madhupaṭalan ’’ tiādīni viya sikkhākāmānaṃ madhuratāya khuddā ca tā sikkhā cāti khuddasikkhā , atha vā ‘‘ khuddaputtamhi samaṇa posa man ’’ tiādīsu viya bahuvidhattāpi khuddā ca tā sikkhitabbato sikkhā cāti khuddasikkhā .Adhisīlasikkhā panettha cārittavārittavasena duvidhampi sīlaṃ yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjamānena tappaṭipakkhe kilese tadaṅgappahānavasena pajahantena sikkhitabbā , adhicittasikkhā pana yathāvuttesu ārammaṇesu abhiyogakaraṇavasena jhānappaṭipakkhānaṃ nīvaraṇagaṇānaṃ vikkhambhanappahānaṃ kurumānena sikkhitabbā , adhipaññāsikkhā pana yathānurūpaṃ samucchedavasena sānusaye kilese samucchindantena sikkhitabbā .
Kasmā sikkhitabbāti ettha –
Jātiādīhi dukkhehi , anekehi upaddutaṃ ;
Khandhalokaṃ jahitvāna , pattuṃ khemaṃ puraṃ sivaṃ .
Kalyāṇaputhujjanena saha satta sekkhā sikkhanti .
Arahanto sikkhitasikkhā .
Ye
V0.71 vītamohā munipuṅgavassa ;Sissesu aggā muninā pasatthā ;
Te tīsu sikkhāsu samattasikkhā ;
Tato pare kena samattasikkhāti .
Āditoti ettha ādimhiyevāti attho , ādito paṭṭhāyāti vā .
Upasampannena ca upasampannāya ca sikkhitabbaṃ upasampannasikkhitabbaṃ .
Saha mātikāya samātikaṃ .
Pubbe vuttappakāraṃ khuddasikkhaṃ pavakkhāmi ādarena , pakārena vā vakkhāmi ratanattayaṃ vanditvāti attho .
Apica thero āditoti vacanena saddhāpabbajitānaṃ kulaputtānaṃ ālasiyadosena appaṭipajjantānaṃ aññāṇadosena aññathā paṭipajjantānaṃ
M0.61 saṃvegaṃ janeti .Kathaṃ ?
Atidullabhaṃ khaṇasamavāyaṃ paṭilabhitvā taṅkhaṇaṃ na kusītena vā niratthakakathāpasutena vā vītināmetabbaṃ , kiṃ kātabbaṃ ?
Ādito paṭṭhāya nirantarameva tīsu sikkhāsu ādaro janetabboti .
Etthāha – kiṃ taṃ ratanattayaṃ nāma , yaṃ vanditvā thero khuddasikkhaṃ pavakkhatīti ?
Vuccate – buddharatanaṃ dhammaratanaṃ saṅgharatananti imāni tīṇi ratanāni .
Tāni hi ratijananaṭṭhena ‘‘ ratanānī ’’ ti vuccanti .
Apica –
‘‘ Cittīkataṃ mahagghañca , atulaṃ dullabhadassanaṃ ;
Anomasattaparibhogaṃ , ratanaṃ tena vuccatī ’’ ti .( dī . nī . aṭṭha .2.33; saṃ . ni . aṭṭha .3.5.223; khu . pā . aṭṭha .6.3; su . ni . aṭṭha .1.226; mahāni . aṭṭha .50; udā . aṭṭha .45)–
Imissā gāthāya vasena ratanattho veditabbo .