11. Nissaggiyaniddesavaṇṇanā
116-7.
Idāni accoḷārikānaṃ vasena dassetuṃ ‘‘ arūpiyan ’’ tiādi āraddhaṃ .
Aññathāpi yutti pariyesitabbā .
Tatthāyaṃ saṅkhepattho ( pārā .591; pārā . aṭṭha .2.589; kaṅkhā . aṭṭha . jātarupasikkhāpadavaṇṇanā )– yo rūpiyena arūpiyañca parivatteyya , yo ca itarena ca arūpiyena rūpiyaṃ parivatteyya , tassa nissaggiyaṃ hotīti .
Idāni rūpiyañca arūpiyañca dassetuṃ ‘‘ idha rūpiyan ’’ tiādi āraddhaṃ .
Ettha ( pārā .589; kaṅkhā . aṭṭha . jātarupasikkhāpadavaṇṇanā ) sajjhu siṅgīti sajjhūti rajataṃ .
Siṅgīti suvaṇṇaṃ .
Tambalohādīhi vā dārūhi vā paṇṇehi vā lākhāya vā rūpaṃ samuṭṭhāpetvā vā asamuṭṭhāpetvā vā kataṃ cammabījamayampiyaṃ yaṃ
M0.126 dese vohāraṃ gacchati , idaṃ vohārūpagamāsakaṃ nāma .Idamidha rūpiyanti adhippetaṃ .
Vatthādi ca muttādi ca vatthamuttādi .
Itaran ti arūpiyaṃ kappiyavatthuñca dukkaṭavatthuñca .
Kiṃ vuttaṃ hoti ?
Vatthaṃ suttaṃ phālo paṭako kappāso anekappakāraṃ aparaṇṇaṃ sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitādibhesajjañcāti idaṃ kappiyavatthu nāma .
Muttā maṇi veḷuriyo saṅkhosilā pavāḷaṃ lohitaṅgo masāragallaṃ satta dhaññāni dāsī dāso khettaṃ vatthu pupphārāmaphalārāmādayoti idaṃ dukkaṭavatthu nāma , tadubhayaṃ arūpiyaṃ nāmāti vuttaṃ hoti .
118. Ettāvatā rūpiyasaṃvohāraṃ dassetvā idāni kayavikkayaṃ dassetuṃ ‘‘ imaṃ gahetvā ’’ tiādimāha
V0.121 .Tattha iman ti taṇḍulādikaṃ kappiyabhaṇḍaṃ gahetvā vā odanādiṃ bhutvā vā ‘‘ imaṃ vatthādikaṃ kappiyabhaṇḍaṃ dehi , imaṃ rajanapacanādikaṃ kara , rajanakaṭṭhādimā naya , imaṃ vā tava demi , tvaṃ pana imañca imañca āhara , kara , dehī ’’ ti evaṃ kayavikkaye samāpanne nissaggīti sambandho .
119. Idāni pariṇāmavasena āpattibhedaṃ dassetuṃ ‘‘ attano ’’ tiādi āraddhaṃ .
Tatrāyaṃ piṇḍattho ( pārā .659; pārā . aṭṭha .2.658; kaṅkhā . aṭṭha . pariṇatasikkhāpadavaṇṇanā )– saṅghassa vā aññassa vā nataṃ pariṇataṃ lābhaṃ labhitabbaṃ cīvarādipaccayaṃ attano vā aññassa vā pariṇāmeyya , nissaggiyaādīni hontīti .
Kathaṃ ?
Yo pana mātusantakampi saṅghassa pariṇataṃ attano pariṇāmeti , nissaggiyaṃ .
Aññassa puggalassa pariṇāmeti , suddhikapācittiyaṃ .
Aññassa saṅghassa vā cetiyassa vā pariṇāmeti , dukkaṭaṃ .
Yo pana aññapuggalassa vā cetiyassa vā pariṇataṃ attano vā aññapuggalassa vā saṅghassa vā aññacetiyassa vā pariṇāmeti , tassāpi dukkaṭamevāti .
120. Yo
M0.127 pana nissaggiṃ nissajjitabbaṃ anissajjitvā vinayakammaṃ akatvā paribhuñjeyya , tassa dukkaṭaṃ .Yo vā parena vinayakammatthāya nissaṭṭhaṃ sakasaññāya na dadeyya , tassāpi dukkaṭaṃ .
Aññathetaran ti ettha aññathāti theyyasaññāya sace na dadeyya , itaraṃ tassa agghavasena pārājikañca thullaccayañca dukkaṭañca hotīti attho .
Nissaggiyavinicchayo .
Nissaggiyaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .