42. Desanāniddesavaṇṇanā
382. Bhikkhubhāvassa ( pārā . aṭṭha .2.198) yo cāgo , sā pārājikadesanāti attho .
Vuttañhetaṃ ‘‘ visuddhāpekkhoti gihi vā hotukāmo upāsako vā hotukāmo ārāmiko vā hotukāmo sāmaṇero vā hotukāmo ’’ ti ( pārā .198).
Tasmā gihibhāvādikaṃyeva pārājikaṃ āpannassa visuddhi nāma , aññatarassa visuddhi eva natthi .
‘‘ Chādeti jānamāpannaṃ , parivaseyya tāvatā ’’ tiādinā nayena heṭṭhā vuttavidhiṃ sandhāya ‘‘ yathāvuttena vuṭṭhānan ’’ ti vuttaṃ .
383. Idāni vattabbataṃ sandhāya ‘‘ evan ’’ ti vuttaṃ .
384. Paṭidesemīti ārocemi .
Etāni ahaṃ etānāhaṃ .
386.( Ka ) yaṃ
V0.178 saṅgho gilānassa ticīvarena vippavāsasammutiṃ deti , taṃ aññatrāti attho .( Kha ) akālacīvaraṃ ( pārā .500)
M0.197 nāma ‘‘ anatthate kathine ekādasamāse uppannaṃ , atthate kathine sattamāse uppannaṃ , kālepi ādissa dinnaṃ , etaṃ akālacīvaraṃ nāmā ’’ ti .( Ga ) purāṇacīvaraṃ ( pārā .505) nāma ‘‘ sakiṃ nivatthampi sakiṃ pārutampī ’’ ti vuttaṃ .
Aññātikā nāma mātito vā pitito vā yāva sattamā kulaparivaṭṭā asambandhā .
Nisīdanapaccattharaṇadhovāpane dukkaṭaṃ .
( Gha ) aññatra pārivattakāti ( pārā .512) ettha harītakīkhaṇḍampi vaṭṭati .
Cīvaraṃ nāma idha vikappanūpagapacchimato paṭṭhāya adhippetaṃ .
( Ṅa ) aññatra samayāti ( pārā .519) ettha ‘‘ acchinnacīvaro vā hoti bhikkhu naṭṭhacīvaro vā ’’ ti evaṃ vuttaṃ samayanti attho .
( Ca )‘‘ santaruttaraparamaṃ tena bhikkhunā tato cīvaraṃ sāditabban ’’ ti ( pārā .524) vuttattā ‘‘ tatuttarī ’’ ti vuttaṃ .
Ettha pana ‘‘ sace tīṇi naṭṭhāni honti , dve sāditabbāni .
Dve naṭṭhāni , ekaṃ sāditabbaṃ , ekaṃ naṭṭhaṃ , na kiñci sāditabban ’’ ti ( pārā .524) vuttaṃ .
( Cha-ja )‘‘ kīdisena te ( pārā .529), bhante , cīvarena attho , kīdisaṃ te cīvaraṃ cetāpemī ’’ ti evaṃ appavāritoti attho .
Vikappan ti visiṭṭhakappaṃ adhikavidhānaṃ āpannaṃ .
Idha purimaṃ ekassa , dutiyaṃ bahūnaṃ vasena vuttaṃ , ettakaṃ nānattaṃ .
( Jha ) atirekatikkhattun ti ettha kenaci yaṃ kiñci akappiyavatthuṃ ānetvā ‘‘ idaṃ kho me , bhante , āyasmantaṃ uddissa cīvaracetāpannaṃ ābhataṃ , paṭiggaṇhatu āyasmā cīvaracetāpannan ’’ ti vutte ‘‘ na kho mayaṃ , āvuso , cīvaracetāpannaṃ paṭiggaṇhāma , cīvarañca kho mayaṃ paṭiggaṇhāma kālena kappiyan ’’ ti vattabbaṃ .
Evaṃ vutte sace so ‘‘ atthi koci kappiyakārako ’’ ti
M0.198V0.179 vadati , cīvaratthikena ṭhapetvā pañca sahadhammike yo koci uddisitabbo ‘‘ eso kho , āvuso , bhikkhūnaṃ veyyāvaccakaro ’’ ti , ettakameva vattabbaṃ .Evaṃ vutte sace dāyako tassa hatthe akappiyavatthuṃ datvā ‘‘ eso ayyassa cīvaraṃ cetāpetvā dassatī ’’ ti vatvā gacchati , taṃ upasaṅkamitvā dvattikkhattuṃ codetabbo sāretabbo ‘‘ attho me , āvuso , cīvarenā ’’ ti , ettakameva vattabbaṃ ,‘‘ dehi me cīvaran ’’ tiādinā na vattabbaṃ .
Evaṃ tikkhattuṃ codanāya taṃ cīvaraṃ labhati , iccetaṃ kusalaṃ .
No ce labhati , chakkhattuparamaṃ tuṇhībhūtena ṭhātabbaṃ , na āsane nisīditabbaṃ , na āmisaṃ paṭiggahetabbaṃ , na dhammo bhāsitabbo .
‘‘ Kiṃ kāraṇā āgatosī ’’ ti vutte ‘‘ jānāhi , āvuso ’’ ti ettakameva vattabbaṃ .
Sace nisajjādīni karoti , ṭhānaṃ bhañjati .
Vattabhedadukkaṭañca āpajjatīti vadanti .
Evaṃ pana appaṭipajjitvā atirekatikkhattuṃ codanāya atirekachakkhattuṃ ṭhānena sace nipphādeti , nissaggiyanti attho .
( Ña ) santhataṃ ( pārā .544) nāma santharitvā kataṃ hoti avāyimaṃ .
Ekakosiyaṃsunāpi ce missetvā karoti , nissaggiyaṃ .
( Ṭa ) suddhakāḷakānan ti ( pārā .547-549) aññehi amissitānanti attho .
‘‘ Kāḷakaṃ nāma dve kāḷakāni jātikāḷakaṃ vā rajanakāḷakaṃ vā ’’ ti vuttaṃ .
( Ṭha ) anādiyitvā … pe … tulan ti ( pārā .554) ettha pana yattakehi eḷakalomehi kattukāmo hoti , tesu dve koṭṭhāsā kāḷakānaṃ , eko odātānaṃ , eko gocariyānaṃ ādātabboti vinicchayo .
Ekassāpi kāḷakalomassa atirekabhāge sati nissaggiyameva .
( Ḍa ) ūnakachabbassānīti
M0.199 ( pārā .562) chabbassato orabhāge .( Ḍha ) nisīdanasanthataṃ ( pārā .567) pana kārāpentena purāṇasanthatassa ekapassato vaṭṭaṃ vā caturassaṃ vā chinditvā gahitaṭṭhānaṃ yathā vidatthimattaṃ hoti , evaṃ gahetvā ekadesaṃ vā santharitabbaṃ , vijaṭetvā vā santharitabbaṃ .
( Ta ) na
V0.180 kevalaṃ dhovāpane ( pārā .578) eva nissaggiyaṃ , rajanepi nissaggiyameva .( Da ) rūpiyapaṭiggahaṇasseva ( pārā .589) paṭikkhittattā paṭiggahitaparivattane dosaṃ apassantā katākatādivasena anekavidhaṃ jātarūpaparivattanaṃ karonti , taṃ sandhāya ‘‘ nānappakārakan ’’ ti vuttaṃ .
387-9.
Āpattiṃ desetvā pacchā kattabbaṃ dassetuṃ ‘‘ athā ’’ ti vuttaṃ .
Gihiṃ vadeti sace tattha āgacchati ārāmiko vā upāsako vā , taṃ vadeyyāti attho .
Evaṃ vutto so ‘‘ iminā kiṃ āharāmī ’’ ti ce vadeyyāti attho .
Avatvāman ti ‘‘ imaṃ vā imaṃ vā āharā ’’ ti avatvāti attho .
Vadeti ‘‘ kappiyaṃ ācikkhitabban ’’ ti ( pārā .584,589) vacanato ‘‘ pabbajitānaṃ sappi vā telaṃ vā madhu vā phāṇitaṃ vā vaṭṭatī ’’ ti evaṃ ācikkhitabbaṃ ,‘‘ imaṃ nāma āharā ’’ ti na vattabbameva .
Dvepeteti dvepi ete rūpiyapaṭiggāhakañca rūpiyasabyohārikañcāti attho .
Aññenāti antamaso ārāmikenāpi laddhabhāgo na kappati eva .
390. Antamaso ( pārā . aṭṭha .2.583-4) tannibbattā rukkhacchāyāpi na kappatīti .
Nissaṭṭhaṃ paṭiladdhampīti ettha yathā rūpiyasaṃvohāraṃ katvā laddhavatthuto
M0.200 ābhataṃ na kappati , tathā kosiyamissakasanthatādittayampi na kappati .Na kevalaṃ tasseva , aññesampi na kappateva ‘‘ aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjati , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( pārā .545,550,555) vuttattā .
391. Evaṃ no ce labhetha , so ārāmikādiko ‘‘ imaṃ chaḍḍehī ’’ ti saṃsiyo vattabboti attho .
Evampi no ce labheyya , sammato bhikkhu chaḍḍeyyāti attho .
392. Paṭiggahitarūpiyañca parivattitarūpiyañca sandhāya ‘‘ etānī ’’ ti vuttaṃ .
Dutiyapatto nāma ‘‘ ūnapañcabandhanena pattena aññaṃ navaṃ pattaṃ cetāpeyya , nissaggiyan ’’ ti ( pārā .612) vuttapatto .
So ca etāni ca saṅghe nissaṭṭhuṃ labbhareti sambandho .
‘‘ Saṅghamajjhe nissajjitabbaṃ , bhikkhuparisāya nissajjitabban ’’ ti ( pārā .584,589) ca vuttattā na gaṇapuggalānaṃ
V0.181 nissajjituṃ vaṭṭati .Sesāni pana tīṇi cīvarādivatthūni ‘‘ nissajjitabbaṃ saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā ’’ ti vuttattā ( pārā .463) saṅghādīnaṃ nissajjituṃ vaṭṭati .
Bhāsantarenapīti pāḷiyā vattuṃ asakkontena damiḷabhāsādīsu aññatarāyapi nissajjituṃ vaṭṭatīti attho .
393.( Ka-ga ) nānappakārakaṃ nāma ‘‘ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā ,‘‘ antamaso cuṇṇapiṇḍopi dantakaṭṭhampi dasikasuttampī ’’ ti ( pārā .595) pāḷiyaṃ vuttaṃ .
Cetāpitoti ( pārā .613) yācitvā gahito .
394. Sammannitvāna pattagāhakaṃ saṅghassa pattantan ti ( pārā .614; kaṅkhā . aṭṭha . ūnapañcabaddhanasikkhāpadavaṇṇanā ) ya antimaṃ pattaṃ , taṃ tassa dāpayeti attho .
395.( Kha ) paridahitaṃ
M0.201 nissaggiyan ti ettha ( pārā .626-628; pārā . aṭṭha .2.628) pana ṭhatvā vassikasāṭikāya pariyesanakkhettaṃ karaṇakkhettaṃ nivāsanakkhettaṃ adhiṭṭhānakkhettanti catubbidhaṃ khettañca kucchisamayo piṭṭhisamayoti duvidho samayo ca veditabbo .Kathaṃ ?
Gimhānamāsesu pacchimamāsassa purimo aḍḍhamāso pariyesanakkhettaṃ , pacchimo karaṇakkhetta ñca nivāsanakkhetta ñca , pariyesitumpi vaṭṭati , adhiṭṭhātuṃ pana na vaṭṭati .
Vassikā pana cattāro māsā pariyesanādīnaṃ catunnampi khettaṃ .
Ete eva pañca māsā kucchisamayo nāma .
Itare satta māsā piṭṭhisamayo , tattha satuppādakaraṇaṃ na vaṭṭati .
( Ga ) acchinnan ti ettha ‘‘ yo pana mama pattacīvarādīni vahanto mayā saddhiṃ carissatī ’’ ti saññāya cīvaraṃ datvā puna sakasaññāya eva attano veyyāvaccaṃ akarontaṃ disvā acchindati , so imaṃ āpattiṃ āpajjati .
Kevalaṃ pariccajitvā dinnaṃ gahetumeva na labhati .
( Gha ) suttaṃ viññāpetvāti ettha cīvarakārasamayādīsu cīvarasibbanādīnamatthāya suttaṃ viññāpetvāti attho .
Aññathā suttaṃ viññāpetumeva na vaṭṭati .
Viññattiyā eva laddha tantavāyehīti
V0.182 attho .Suttatantavāyānaṃ akappiyabhāve sati dīghato vidatthimatte , tiriyantato hatthamatte vīte nissaggiyaṃ , ekato akappiyapakkhe dukkaṭaṃ .
( Ṅa ) vikappaṃ āpannan ti ( pārā .643)‘‘ idaṃ kho , āvuso , cīvaraṃ maṃ uddissa viyyati , āyatañca karotha vitthatañcā ’’ tiādinā adhikaṃ vidhānaṃ āpannanti attho .
( Ca ) accekacīvaraṃ ( pārā .649-650) nāma senāya gantukāmādīhi dinnaṃ .
( Cha ) atirekachārattan ti ( pārā .654-655)
M0.202 chadivasato atirekaṃ .‘‘ Atthatakathinānaṃ vo , bhikkhave , pañca kappissanti , anāmantacāro asamādānacāro gaṇabhojanaṃ yāvadatthacīvaraṃ yo ca tattha cīvaruppādo , so nesaṃ bhavissatī ’’ ti ( mahāva .306) vuttaānisaṃsesu cīvaramāse asamādānacāraṃ ṭhapetvā sesānisaṃsā labbhanti .
Yadi asamādānacāro labbheyya , pāveyyakā bhikkhū vassaṃvutthā okapuṇṇehi cīvarehi na bhagavantaṃ upasaṅkameyyuṃ , yasmā taṃ na labhanti , tasmā cīvaramāsepi ticīvaraṃ ādāya eva bhagavantaṃ upasaṅkamiṃsu .
Tasmā veditabbaṃ asamādānacāraparihāraṃ atthatakathinā eva labhanti , na itareti vadanti .
397.( Kha )‘‘ ahaṃ , bhante , ekaṃ pāṭidesanīyāpattiṃ , dve , sambahulā pāṭidesanīyāpattiyo āpajjin ’’ ti imaṃ pana yesu potthakesu likhitaṃ , taṃ abhayagirivāsīnaṃ khuddasikkhāvasena dassitaṃ kira .
Tattha ‘‘ ahaṃ , āyasmā , sambahulā pāṭidesanīyā āpattiyo āpanno , tāyo paṭidesemi .
Ahaṃ , āyasmā , ekaṃ pāṭidesanīyaṃ āpattiṃ āpanno , taṃ paṭidesemī ’’ ti hi vuttaṃ .
Amhākaṃ pana evaṃ desanāvidhānaṃ natthi .
‘‘ Gārayhaṃ , āvuso , dhammaṃ āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ , taṃ paṭidesemī ’’ ti ( pāci .553) vuttaṃ .
Samantapāsādikāyaṃ ( pāci .553)‘‘ gārayhaṃ āvuso ’ tiādi paṭidesetabbākāradassanan ’’ ti vuttaṃ .
Kaṅkhāvitaraṇiya mpi ( kaṅkhā . aṭṭha . paṭhamapāṭidesanīyasikkhāpadavaṇṇanā )‘‘ tassā desetabbākāro gārayhaṃ āvuso ’ tiādinā nayena sikkhāpade dassitoyevā ’’ ti vuttattā pāṭhe āgatanayeneva desanāvidhānaṃ veditabbaṃ .
Sace dve honti ,‘‘ gārayhe , āvuso , dve dhamme āpajjiṃ asappāye pāṭidesanīye , te paṭidesemī ’’ ti ,‘‘ passatha , bhante , te dhamme ’’ ti
M0.203 ca ‘‘ gārayheV0.183 , āvuso , sambahule dhamme āpajjiṃ asappāye pāṭidesanīye , te paṭidesemī ’’ ti ,‘‘ passatha , bhante , te dhamme ’’ ti ca evaṃ yathānurūpaṃ desanāvidhānaṃ veditabbaṃ .Sesaṃ vuttappakāramevāti .
398. Adesanāgāminiyan ti ( pari .424 ādayo ; pari . aṭṭha .425) pārājikañca saṅghādisesañca na desayeti attho .
Anāpattiñcāti anāpattiṃ eva ‘‘ āpattin ’’ ti na desaye .
Lahukāpattimpi pubbe desitaṃ puna na desayeti sambandho , nānāsaṃvāsanissīmaṭṭhitānaṃ santike na desayeti attho .
Catupañcahīti ettha samānavassikapavāraṇāyaṃ viya catūhi vā pañcahi vā ekato hutvā ekassa santike na desayeti attho .
Dvinnaṃ vā tiṇṇaṃ vā vaṭṭati .
Kathaṃ desetabbanti ce ?
Ekassa santike tīhipi ekato nisīditvā ‘‘ ahaṃ , bhante , ekaṃ pācittiyāpattiṃ āpajjiṃ , taṃ tumhamūle paṭidesemī ’’ ti evaṃ attanā āpannaāpattivasena vutte tena ‘‘ passasi , āvuso , taṃ āpattin ’’ ti evaṃ tikkhattuṃ vutte ‘‘ āma , bhante , passāmī ’’ ti vā ‘‘ āmāvuso passāmī ’’ ti vā vutte puna tena ‘‘ āyatiṃ saṃvareyyāthā ’’ ti vā ‘‘ saṃvareyyāsī ’’ ti vā vutte ‘‘ sādhu suṭṭhu saṃvarissāmī ’’ ti vattabbaṃ , evaṃ desetabbaṃ .
Manasāti vacībhedaṃ akatvā kevalaṃ citteneva na desayeti attho .
Apakatattānan ti antimavatthuṃ ajjhāpannassa vā ukkhittakassa vā uposatho pavāraṇā vā ṭhapitā honti , tassa santike na desayeti attho .
Nānekāti nānāpattiyo ‘‘ ekā ’’ ti vatvā na desayeti attho .
Ekā pana ‘‘ sambahulā ’’ ti desitā hotīti .
Desanāvinicchayo .
Desanāniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .