40. Avebhaṅgiyaniddesavaṇṇanā
322-4.
Ārāmārāmavatthūnīti
V0.164 ettha ( cūḷava .321; cūḷava . aṭṭha .321) ārāmo nāma pupphārāmo vā phalārāmo vā .Mañco pīṭhaṃ bhisi bibbohanādisayanāsanaṃ .
Lohakumbhī ādayo kāḷalohatambalohādimayā .
Bhāṇako udakacāṭi .
Pañcete avibhājiyāti bhājetvā na gahetabbā , gahitāpi saṅghasantakā evāti attho .
Ettha pana ārāmo ārāmavatthūti paṭhamaṃ , vihāro vihāravatthūti dutiyaṃ , mañco pīṭhaṃ bhisi bibbohananti tatiyaṃ , lohakumbhī … pe … nikhādananti catutthaṃ , valli … pe … dārubhaṇḍaṃ mattikabhaṇḍanti pañcamanti evaṃ imāni rāsivasena pañca honti , sarupavasena anekāni honti .
Honti cettha –
‘‘ Dvisaṅgahāni dve honti , tatiyaṃ catusaṅgahaṃ ;
Catutthaṃ navakoṭṭhāsaṃ , pañcamaṃ aṭṭhabhedanan ’’ ti .( cūḷava . aṭṭha .321);
325.‘‘ Pañcimāni , bhikkhave , avissajjiyāni na vissajjetabbāni saṅghena vā gaṇena vā puggalena vā , vissajjitānipi avissajjitāni honti .
Yo vissajjeyya , āpatti thullaccayassā ’’ ti ( cūḷava .321) vuttattā ‘‘ bhājitāpi abhājitā ’’ ti vuttaṃ .
Eteti vuttappakārā pañcapi ‘‘ garubhaṇḍānī ’’ ti ca ‘‘ avissajjiyānī ’’ ti ca ca-saddena ‘‘ avebhaṅgiyānī ’’ ti ca vuccantīti attho .
326-8.
Idāni
M0.179 purimesu tīsu rāsīsu sabbassa garubhaṇḍattā te anāmasitvā pacchimesu dvīsu rāsīsu ekaccassa agarubhaṇḍassāpi atthitāya taṃ dassetuṃ ārabhantopi tesu dvīsu bahuvisayaṃ paṭhamaṃ dassetuṃ ‘‘ valliḍḍhabāhumattāpī ’’ tiādimāhāti ñātabbaṃ .Tassāyaṃ saṅkhepo ( cūḷava . aṭṭha .321)– valli aḍḍhabāhumattāpi veḷu aṭṭhaṅgulāyatopi tiṇādi muṭṭhimattampīti ettha ādi -saddena muñjapabbajaṃ saṅgaṇhāti , paṇṇaṃ ekampi mattikā pākatā vā pañcavaṇṇā vā sudhākaṅguṭṭhaādikāti ādi -saddena sajjulasajātihiṅgulakādi vā tālapakkappamāṇāpi yehi kehici saṅghassa dinnā vā saṅghike tiṇakhettādimhi jātā vā rakkhitagopitabhūmibhāge uppannā tatthajātakā vā saṅghikā rakkhitā eva abhājiyāti attho .
Idāni
V0.165 ye cettha bhājitabbā , te dassetuṃ ‘‘ niṭṭhite ’’ tiādimāha , saṅghassa vā cetiyassa vā kamme niṭṭhite bhājiyāti adhippāyo .Ettha pana yaṃ kiñci valliveḷutiṇapaṇṇamattikādi saṅghassa dinnaṃ vā saṅghike tiṇakhettādimhi jātakaṃ vā rakkhitagopitaṃ garubhaṇḍaṃ , taṃ saṅghakamme ca cetiyakamme ca niṭṭhite avasesaṃ puggalikakammepi dātuṃ vaṭṭati , agarubhaṇḍattā bhājitumpi labbhati .
Senāsanatthāya rakkhitagopitameva garubhaṇḍaṃ hoti , na itaraṃ .
Sīhaḷadīpe tumūlasomavihāre saṅghassa pākavattampi tālapaṇṇaṃ vikkiṇitvā karīyati .
Kasmā ?
Na hi tattha paṇṇena attho atthi , sabbepi iṭṭhakacchannā pāsādādayoti .
Evaṃ aññatthāpi karīyati evāti vadanti .
329. Idāni lohabhaṇḍādīsu ekantabhājetabbabhaṇḍaṃ dassetuṃ ‘‘ pattādī ’’ tiādimāha .
Ettha ( cūḷava . aṭṭha .221) pana ādi -saddena lohathālakatamba
M0.180 kuṇḍikā kaṭacchu saraka añjani añjanisalākākaṇṇamalaharaṇīsūcisaṇḍāsakattarayaṭṭhiādīni gahitāneva .Tathāti bhājiyamevāti attho .
Vippakatañca avippakatañca .
Pādagaṇhakan ti magadhanāḷiyā pañcanāḷiyā gaṇhanaṃ .
331-2.
Anuññātavāsi yaṃ sakkā sipāṭikāya pakkhipitvā pariharitunti vuttā .
Tacchitāniṭṭhitan ti vippakataṃ .
Yadi tacchitaṃ , garubhaṇḍameva .
Dantaṃ pana atacchitañca aniṭṭhitañca bhājiyameva .
Aniṭṭhitaṃ mañcapādādikaṃ garubhaṇḍaṃ .
Idāni mattikabhaṇḍaṃ dassetuṃ ‘‘ bhikkhūpakaraṇe ’’ tiādimāha .
Pattathālakakuṇḍikādibhikkhūpakaraṇe ca .
Pādaghaṭakoti pādagaṇhanako ghaṭako ca mattikāmayo bhājiyo bhājetabboti attho .
Saṅkhathālakampi bhājiyameva .
333-4.
Migacammādikaṃ kappiyacammaṃ bhājiyaṃ , sīhacammādikaṃ akappiyacammaṃ garubhaṇḍaṃ .
Taṃ pana bhūmattharaṇaṃ kātuṃ vaṭṭati .
Eḷacammaṃ pana paccattharaṇagatikattā garubhaṇḍaṃ hoti .
Idāni imāni pana pañca cīvarapiṇḍapātabhesajjānaṃ atthāya parivattetuṃ na vaṭṭati , garubhaṇḍena pana garubhaṇḍañca thāvarañca thāvarena thāvarameva parivattetvā paribhuñjitabbānīti dassetuṃ ‘‘ garunā ’’ tiādimāha .
Tattha ( cūḷava . aṭṭha .321) garunāti garubhaṇḍena garubhaṇḍañca thāvarañca parivatteyyāti sambandho .
Thāvarena ca thāvarameva parivatteyya , na garubhaṇḍanti adhippāyo .
Pañcasu koṭṭhāsesu pacchimattayaṃ garubhaṇḍaṃ , purimadvayaṃ thāvaranti veditabbaṃ
V0.166 .Tathā katvā ca bhuñjatūti evaṃ parivattetvā tato ābhataṃ kappiyabhaṇḍaṃ paribhuñjatūti attho .
Kathaṃ ñāyatīti ce ?
Vuttañhetaṃ parivāre -
‘‘ Avissajjiyaṃ
M0.181 avebhaṅgiyaṃ , pañca vuttā mahesinā ;Vissajjentassa paribhuñjantassa anāpatti ,
Pañhā mesā kusalehi cintitā ’’ ti .( pari .479);
Ettha pana garubhaṇḍena garubhaṇḍañca thāvarañca thāvarena thāvarameva parivattanavidhiṃ sandhāya ‘‘ vissajjantassa anāpattī ’’ ti vuttaṃ .
Puna tato nibbattañca catupaccayaṃ paribhuñjituṃ labbhatīti dīpetuṃ ‘‘ paribhuñjantassa anāpattī ’’ ti vuttaṃ .
Ayaṃ imissā gāthāya adhippāyo .
Sesan ti ( cūḷava . aṭṭha .321) ārāmādi abhājiyanti attho .
Avebhaṅgiyavinicchayo .
Avebhaṅgiyaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .