41. Pakiṇṇakaniddesavaṇṇanā
335-6.
Sadvārabandhane ṭhāne … pe … sayanto dukkaṭaṃ phuseti evarūpe ṭhāne divā sayantenāti sambandho .
Sadvārabandhane ( pārā .77; pārā . aṭṭha .1.77) pana ṭhāne yena kenaci parikkhitte abbhokāsepi rukkhamūlepi antamaso iminā lakkhaṇena yutte ākāsaṅgaṇepi sayantena dvāraṃ bandhitabbameva .
Viññumhi puriseti bhikkhumhi vā sāmaṇere vā antamaso upāsakaārāmikesupi aññatarasmiṃ satīti attho .
‘‘ Esa jaggissatī ’’ ti ābhogo cāpi kappatīti kevalaṃ bhikkhuniṃ vā mātugāmaṃ vā āpucchituṃ na vaṭṭati .
Savaseti attano vase , abahusādhāraṇaṭṭhāneti attho .
Taṃ vinākāran ti taṃ pubbe vuttappakāraṃ dvārathakanaābhogakaraṇasaṅkhātaṃ ākāraṃ vināti attho .
Acittakāpattikiriyāyaṃ saṅkhepo .
337. Ratanānīti
M0.182 muttādidasavidharatanāni .Dhaññan ti sattavidhaṃ dhaññaṃ .
338. Sitthatelodatelehīti
V0.167 ettha ( cūḷava .246; cūḷava . aṭṭha .246) pana yo madhusitthakatelena vā udakamissakatelena vā aññena kenaci vikārena vā kese osaṇṭheti , dantamayādīsu yena kenaci phaṇena vā kocchena vā hatthena vā phaṇakiccaṃ karonto aṅgulīhi vā osaṇṭheti , tassa dukkaṭaṃ hotīti attho . 339. Nekapāvuraṇāti ( cūḷava .264) na ekapāvuraṇā .
Tuvaṭṭayun ti nipajjeyyuṃ .
Kiṃ vuttaṃ hoti ?
Yadi ekapāvuraṇā vā ekattharaṇā vā ekamañce vā tuvaṭṭeyyuṃ , na vaṭṭati , dukkaṭaṃ hotīti vuttaṃ hoti .
Ekamhi ( cūḷava . aṭṭha .264) vā bhājane na bhuñjeyyunti sambandho .
340. Caturaṅgulato ( cūḷava .282; cūḷava . aṭṭha .282) ūnaṃ dantakaṭṭhaṃ na khādeyyāti sambandho .
Adhikaṭṭhaṅgulan ti aṭṭhaṅgulato adhikaṃ .
Tathāti na khādeyyāti attho .
Akallako ( cūḷava .289) lasuṇaṃ na khādeyya .
341. Hīnehi ( pāci .31 ādayo ) vā ukkaṭṭhehi vā jātiādīhi eva ukkaṭṭhaṃ vā hīnaṃ vā ‘‘ caṇḍālosī ’’ tiādinā nayena ujuṃ vā ‘‘ santi vā idhekacce caṇḍālā , venā , nesādā ’’ tiādinā nayena aññāpadesena vā upasampannaṃ vā anupasampannaṃ vā akkosādhippāyaṃ vinā kevalaṃ davā dhippāyena vade , dubbhāsitan ti attho .
342. Nakhe
M0.183 vā kese vā nāsalome ( cūḷava .275) vā dīghe na dhārayeti sambandho .‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , maṃsappamāṇena nakhe chinditun ’’ ti ( cūḷava .274) ca ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , dumāsikaṃ vā duvaṅgulaṃ vā ’’ ti ( cūḷava .246) ca vuttaṃ .
Na labbhaṃ vīsatimaṭṭhan ti ettha ekanakhampi maṭṭhaṃ kātuṃ na vaṭṭati eva .
‘‘ Na bhikkhave vīsatimaṭṭhaṃ kārāpetabbaṃ .
Yo kārāpeyya , āpatti dukkaṭassa ( cūḷava .274).
Anujānāmi , bhikkhave , malamattaṃ apakaḍḍhitun ’’ ti ( cūḷava .274) hi vuttaṃ .
Tasmā nakhato malamattaṃ apakaḍḍhituṃ vaṭṭati .
Sambādhe lomahāraṇan ti ettha sambādho nāma ubho upakacchakā muttakaraṇañca .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , ābādhapaccayā sambādhe lomaṃ saṃharāpetun ’’ ti ( cūḷava .275) hi vuttaṃ .
343. Yathāvuḍḍhan ti
V0.168 vuḍḍhapaṭipāṭiyā laddhabbaṃ .Na bādheyyāti na vāreyya .
Saṅghuddiṭṭhaṃvāti upāsakādīhi yathāvuḍḍhaṃ ‘‘ ayyā paribhuñjantū ’’ ti nissajjitvāva dinnaṃ senāsanādi .
‘‘ Na bhikkhave uddissakatampi yathāvuḍḍhaṃ paṭibāhitabbaṃ .
Yo paṭibāheyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( cūḷava .313) hi vuttaṃ .
Adhotapādehi ( cūḷava . aṭṭha .324) vā allapādehi vā nakkameti sambandho .
Sudhotapādakaṃ vāpīti dhotapādeheva akkamitabbaṭṭhānaṃ .
Tathevāti nakkameyya saupāhanoti attho .
‘‘ Na bhikkhave adhotehi pādehi , allehi pādehi , saupāhanena senāsanaṃ akkamitabbaṃ .
Yo akkameyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( cūḷava .324), hi vuttaṃ .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , paccattharitvā nipajjitun ’’ ti ( cūḷava .324) vuttattā paribhaṇḍakataṃ bhūmiṃ vā bhūmattharaṇasenāsanaṃ vā saṅghikaṃ mañcapīṭhaṃ vā attano santakena paccattharaṇena paccattharitvāva nipajjitabbaṃ .
344. Saṅghāṭiyā
M0.184 na pallattheti adhiṭṭhitacīvarena vihāre vā antaraghare vā pallatthikā na kātabbāti attho .Parikammakataṃ ( cūḷava . aṭṭha .324) bhittiādiṃ na apassaye .
‘‘ Na bhikkhave parikammakatā bhitti apassetabbā .
Yo apasseyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( cūḷava .324) hi vuttaṃ .
Tasmā setabhitti vā cittakammakatā vā bhitti na apassayitabbā .
Na kevalaṃ bhittiyeva , parikammakatā dvārakavāṭavātapānatthambhādayopi na apassayitabbā .
Etthapi lomagaṇanāya eva āpattiyo veditabbā .
Sante udake no na ācameti ( cūḷava .373; cūḷava . aṭṭha .373) no na ācametuṃ , udakasuddhiṃ akātuṃ na vaṭṭatīti attho .
Santeti vacanena asante anāpattīti dīpeti .
345. Akappiyasamādāneti bhikkhuṃ vā sāmaṇerādike sesasahadhammike vā akappiye niyojentassa dukkaṭameva .
‘‘ Na , bhikkhave , pabbajitena akappiye samādapetabbaṃ .
Yo samādapeyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( mahāva .303) hi vuttaṃ .
Sabhāgāya ( mahāva . aṭṭha .169) āpattiyā desanāyāti attho .
Vatthusabhāgatā idha adhippetā , na āpattisabhāgatā .
‘‘ Na bhikkhave sabhāgā āpatti desetabbā .
Yo deseyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( mahāva .169) ca ‘‘ na bhikkhave sabhāgā āpatti paṭiggahetabbā .
Yo paṭiggaṇheyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( mahāva .169) ca vuttaṃ .
Vatthusabhāgaṃ āpattiṃ āvi kātumpi na vaṭṭati , tena vuttaṃ ‘‘ āvikamme ca dukkaṭan ’’ ti .
‘‘ Ahaṃ , āvuso , itthannāmaṃ
V0.169 āpattiṃ āpajjiṃ , taṃ ito vuṭṭhahitvā paṭikarissāmī ’’ ti aññassa vacanaṃ āvikammaṃnāma . 346. Itarassa
M0.185 tūti asuddhacittassa . 347. Porisan ti ( cūḷava . aṭṭha .284) purisappamāṇaṃ abhiruhituṃ vaṭṭatīti attho .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , sati karaṇīye porisaṃ rukkhaṃ abhiruhituṃ , āpadāsu yāvadatthan ’’ ti ( cūḷava .284) hi vuttaṃ .
348. Parissāvanaṃ ( cūḷava .259; cūḷava . aṭṭha .259) vinā aḍḍhayojanaṃ gacchantassa dukkaṭanti sambandho .
‘‘ Addhānagamanasamayo nāma aḍḍhayojanaṃ gacchissāmīti bhuñjitabban ’’ ti ( pāci .218) vuttaṃ , tasmā aḍḍhayojanameva antimaṃ addhānanti veditabbaṃ .
Bhikkhuniyā ca mātugāmena ca saṃvidhānasikkhāpade ‘‘ ekaddhānamaggaṃ paṭipajjeyya , antamaso gāmantarampī ’’ ti ( pāci .182,413) evaṃ visesetvā vuttattā ‘‘ kukkuṭasampāte gāme gāmantare gāmantare āpatti pācittiyassā ’’ ti ( pāci .183,414) vuttaṃ , na addhānalakkhaṇena .
Yadi gāmantaraparicchedena addhānaṃ vuccati , gaṇabhojanasikkhāpadepi ‘‘ addhānagamanasamayo nāma gāmantarampi gacchissāmīti bhuñjitabban ’’ ti vadeyya , na ca vuttaṃ .
Tasmā ‘‘ na bhikkhave aparissāvanakena addhāno paṭipajjitabbo .
Yo paṭipajjeyya , āpatti dukkaṭassa .
Sace na hoti parissāvanaṃ vā dhammakaraṇo vā , saṅghāṭikaṇṇopi adhiṭṭhātabbo iminā parissāvetvā pivissāmī ’’ ti vuttaṭṭhānepi aḍḍhayojanavaseneva addhānaparicchedo veditabbo .
Abhayagirivāsīnaṃ pana ‘‘ dvigāvutavasena addhānaparicchedo ’’ ti pāḷiyaṃ eva atthi .
Yācamānassāti yācantassa .
‘‘ Na ca bhikkhave addhānappaṭipannena bhikkhunā parissāvanaṃ yāciyamānena na dātabbaṃ .
Yo na dadeyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti hi vuttaṃ .
349. Aññatra
M0.186 ābādhappaccayā kaṇṇanāsādike sesaṅge dukkaṭanti sambandho .Ābādhe sati aṅguliādīni chindituṃ vaṭṭati .
Aṅgajātaṃ vā bījāni vā chindituṃ na vaṭṭati eva .
Attaghātane
V0.170 ca dukkaṭanti sambandho .‘‘ Na ca bhikkhave attānaṃ ghātetabbaṃ .
Yo ghāteyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti hi vuttaṃ .
350.‘‘ Na ca bhikkhave paṭibhānacittaṃ kārāpetabbaṃ itthirūpakaṃ purisarūpakaṃ .
Yo kārāpeyya , āpatti dukkaṭassa .
Anujānāmi , bhikkhave , mālākammaṃ latākammaṃ makaradantakaṃ pañcapaṭikan ’’ ti ( cūḷava .299) vuttattā ‘‘ cittapotthakarūpāni , na kare na ca kāraye ’’ ti vuttaṃ .
Bhuñjantan ti ( cūḷava . aṭṭha .316) vippakatabhojanaṃ .
‘‘ Na bhikkhave vippakatabhojano bhikkhu vuṭṭhāpetabbo .
Yo vuṭṭhāpeyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( cūḷava .316) hi vuttaṃ .
351. Yānānīti vayhaṃ ratho sakaṭaṃ sandamānikādīni gilānassa abhiruhituṃ kappanti , siviko ca kappati .
Evaṃ sabbattha .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , gilānassa yānaṃ , purisayuttaṃ hatthavaṭṭakaṃ , sivikaṃ pāṭaṅkin ’’ ti ( mahāva .253) hi vuttaṃ .
352. Davan ti keḷiṃ .
‘‘ Na bhikkhave buddhaṃ vā dhammaṃ vā saṅghaṃ vā ārabbha davo kātabbo .
Yo kareyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( pāci .627) hi vuttaṃ .
Tasmā ‘‘ kiṃ buddho silakabuddho , udāhu paṭibuddho ’’ ti vā ‘‘ kiṃ dhammo godhammo ajadhammo ’’ ti vā ‘‘ kiṃ saṅgho ajasaṅgho migasaṅgho ’’ ti vā evamādinā nayena yo davaṃ karoti , tassa dukkaṭanti veditabbaṃ .
‘‘ Tumhākaṃ
M0.187 cīvaraṃ dassāma , pattaṃ dassāmā ’’ tiādinā nayena sāmaṇeraṃ vā upasampannaṃ vā aññassa antamaso dussīlassāpi parisabhūtaṃ attano upaṭṭhākakaraṇatthaṃ upalāḷane dukkaṭanti attho .‘‘ Na bhikkhave aññassa parisā apalāḷetabbā .
Yo apalāḷeyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti hi vuttaṃ .
353. Kāyaṃ ( cūḷava .411) vā ūruṃ vā nimittaṃ vā vivaritvā bhikkhunīnaṃ na dassayeti sambandho .
Kaddamudakādinā tā bhikkhuniyo na siñceyyāti attho .
Na kevalaṃ kaddamudakādikeneva , vippasannaudakarajanakaddamādīsupi yena kenaci osiñcantassa dukkaṭameva .
354. Bālan ti ettha bālo nāma yo ovādaṃ gahetvā pātimokkhuddesakassa ārocetvā pāṭipade
V0.171 paccāharitabbanti na jānāti .Gilāno nāma yo ovādaṃ gahetvā uposathaggaṃ gantvā ārocetuñca paccāharituñca na sakkoti .
Gamiyo nāma yo paṭidesaṃ gantukāmo .
‘‘ Na bhikkhave ovādo na gahetabbo .
Yo na gaṇheyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( cūḷava .414) ca ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , ṭhapetvā bālaṃ , ṭhapetvā gilānaṃ , ṭhapetvā gamikaṃ , avasesehi ovādaṃ gahetun ’’ ti ( cūḷava .414) ca ‘‘ na bhikkhave ovādo na paccāharitabbo .
Yo na paccāhareyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( pāci .415) ca vuttattā bhikkhunīhi terasiyaṃ vā cātuddasiyaṃ vā āgantvā ‘‘ ayaṃ uposatho cātuddaso ’’ ti vā ‘‘ pannaraso ’’ ti vā ‘‘ kadā ayya uposatho ’’ ti vā pucchite ‘‘ cātuddaso ’’ ti vā ‘‘ pannaraso ’’ ti vā ‘‘ sve bhagini uposatho ’’ ti
M0.188 vā ācikkhitabbaṃ .Tāhi bhikkhunīhi uposathadivase āgantvā ‘‘ bhikkhunisaṅgho ayya bhikkhusaṅghassa pāde vandati , ovādūpasaṅkamanañca yācati , labhatu kira ayya bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamanan ’’ ti evaṃ yācitabbaṃ , taṃ vacanaṃ paṭiggahetvā uposathagge pātimokkhuddesakassa ‘‘ bhikkhunisaṅgho , bhante , bhikkhusaṅghassa pāde vandati , ovādūpasaṅkamanañca yācati , labhatu kira , bhante , bhikkhunisaṅgho ovādūpasaṅkamanan ’’ ti ācikkhitabbaṃ .
Pātimokkhuddesakenāpi sace tattha bhikkhunovādako atthi ,‘‘ itthannāmo bhikkhu bhikkhunovādako sammato , taṃ bhikkhunisaṅgho upasaṅkamatū ’’ ti vattabbaṃ .
Sace natthi ,‘‘ ko āyasmā ussahati bhikkhuniyo ovaditun ’’ ti pucchitvā sace atthi aṭṭhahaṅgehi samannāgato bhikkhu , taṃ tattheva sammannitvā vuttanayeneva ovādappaṭiggāhakassa ārocetabbaṃ .
Yadi natthi koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato ,‘‘ pāsādikena bhikkhunisaṅgho sampādetū ’’ ti vattabbaṃ .
Tena bhikkhunā ‘‘ sādhū ’’ ti sampaṭicchitvā pāṭipade bhikkhunīnaṃ ‘‘ natthi koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato , pāsādikena bhikkhunisaṅgho sampādetū ’’ ti vattabbaṃ .
Tāhipi ‘‘ sādhu ayyā ’’ ti sampaṭicchitabbaṃ .
Iminā nayena gaṇapuggalesupi vacanabhedo veditabbo .
355. Lokāyataṃ ( cūḷava .286; cūḷava . aṭṭha .286) nāma vitaṇḍasatthaṃ .
‘‘ Na bhikkhave āsittakūpadhāne bhuñjitabbaṃ .
Yo bhuñjeyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( cūḷava .264) vuttattā ‘‘ peḷāyapi na bhuñjeyyā ’’ ti vuttaṃ .
356. Gihipārutaṃ
V0.172 na pārupeyya , gihinivāsanaṃ na nivāseyyāti attho .‘‘ Na bhikkhave gihinivatthaṃ nivāsetabbaṃ hatthisoṇḍakaṃ
M0.189 macchavāḷakaṃ catukaṇṇakaṃ tālavaṇṭakaṃ satavalikaṃ .Yo nivāseyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( cūḷava .280) hi vuttaṃ .
Parimaṇḍalato aññathā pārupanaṃ , sabbametaṃ gihipārutaṃ nāma .
Taṃ pana na pārupetabbanti attho .
Saṃvelliyan ti ettha kacchaṃ bandhitvā na nivāseyyāti attho .
Dāyan ti ( cūḷava .283; cūḷava . aṭṭha .283) araññaṃ .
Nālimpayeyyāti sambandho .
357. Vaḍḍhiñca na payojaye , noñātake nappavārite na yāceti attho .
Aññassāti ettha ( cūḷava .420; cūḷava . aṭṭha .420)‘‘ tumhe paribhuñjathā ’’ ti niyametvā dinnaṃ sahadhammikānampi dātuṃ na vaṭṭati .
Aggaṃ gahetvā vā katipāhaṃ bhutvā vā puna dadeyyāti attho .
358. Uddissa yācaneti ettha ( pāci . aṭṭha .679)‘‘ amhākaṃ vihāre itthannāmena idañcidañca katan ’’ ti vā ‘‘ karissantī ’’ ti vā evaṃ uddissa rakkhaṃ yācaneti attho .
Ñatvāñatvā vāti evaṃ ‘‘ amhehi yāciyamānā imesaṃ daṇḍessantī ’’ ti tesaṃ daṇḍinaṃ ñatvā vā añatvā vāti attho .
Tehi pana daṇḍite so daṇḍo uddissa yācantānaṃ gīvāva bhaṇḍadeyyaṃ hoti evāti attho .
‘‘ Iminā ca iminā ca idañca idañca kataṃ , ettakaṃ daṇḍaṃ gaṇhathā ’’ ti sayaṃ daṇḍāpane pana assa daṇḍassa agghabhedena pārājikathullaccayadukkaṭā ñeyyāti attho .
359. Anatthāya assa corassa bhāsiteti sambandho .
Rājarājamahāmattādīhi tassa corassa daṇḍaṃ gaṇhante assa bhikkhussa tattakaṃ gīvāti attho .
360. Vighāsaṃ
M0.190 ( pāci .825-826) vā uccāraṃ vā saṅkāraṃ vā muttaṃ vā pākārakuṭṭānaṃ bahi chaḍḍeyya , dukkaṭanti attho .Vaḷañje nāvalokiyāti imināva avaḷañjanakāle nāvaloketvā chaḍḍetuṃ vaṭṭatīti dīpeti .
Na kevalaṃ tattheva , atha kho harite vāpi vīhādināḷikerādiropime chaḍḍentassa dukkaṭamevāti attho .
361.‘‘ Upahāraṃ karomā ’’ ti vutteti pucchiteti adhippāyo .
362. Kīḷatthaṃ ( pāci .979; pāci . aṭṭha .978)
V0.173 kataṃ rājāgāraṃ vā pokkharaṇiṃ vā uyyānaṃ vā cittāgāraṃ vā ārāmaṃ vā daṭṭhuṃ gacchato pade pade dukkaṭanti attho . 363. Āsanena ( cūḷava .364) nave na paṭibāheyya , uṇhe ( mahāva .67,78,79; cūḷava .376,378,380,382) cīvaraṃ na nidaheyya .
Gurunāti ācariyādinā paṇāmito khamāpeyyāti sambandho .
364. Āpattīhi ca sattahīti ( vajira . ṭī . pācittiya 26) sattahi āpattīhi bhikkhuṃ parammukhā akkosanena ca ‘‘ assaddho appasanno bījabhojī ’’ tiādinā aññeneva vā akkosanena ca dukkaṭanti adhippāyo .
365. Saddhādeyyaṃ ( mahāva . aṭṭha .361) cīvaraṃ vā piṇḍapātaṃ vāti attho .
‘‘ Na bhikkhave saddhādeyyaṃ vinipātetabbaṃ .
Yo vinipāteyya , āpatti
M0.191 dukkaṭassā ’’ ti ( mahāva .361) hi vuttaṃ .‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , mātāpitūnaṃ dātun ’’ ti ( mahāva .361) vuttattā ‘‘ labbhaṃ pitūnan ’’ ti vuttaṃ .
366. Vassaṃvuttho aññatrāti sambandho , aññasmiṃ vihāreti attho .
Aññatoti aññavihārato .
‘‘ Na bhikkhave aññatra vassaṃvutthena aññatra cīvarabhāgo sāditabbo .
Yo sādiyeyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( mahāva .364) hi vuttaṃ .
Tesan ti tasmiṃ vihāre taṃ cīvaraṃ bhājetvā gaṇhituṃ yuttānaṃ bhikkhūnaṃ dhuranikkhepato hoti bhaṇḍagghena kāriyoti attho .
367. Saha antarena uttaroti santaruttaro , gāmaṃ na paviseyyāti attho .
‘‘ Na bhikkhave santaruttarena gāmo pavisitabbo .
Yo paviseyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( mahāva .362) hi vuttaṃ .
Kallo vāti agilāno .
Saupāhano gāmaṃ na paviseyyāti sambandho .
‘‘ Na bhikkhave cāmaribījanī dhāretabbā .
Yo dhāreyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( cūḷava .269),‘‘ anujānāmi , bhikkhave , tisso bījaniyo vākamayaṃ usīramayaṃ morapiñchamayan ’’ ti ( cūḷava .269)
V0.174 ca vuttattā ‘‘ na dhāreyya cāmarīmakasabījanin ’’ ti vuttaṃ .Makasabījanī pana dantavisāṇadārudaṇḍakāpi vaṭṭati .
368. Ārāmato bahīti sambandho .
‘‘ Na bhikkhave chattaṃ dhāretabbaṃ .
Yo dhāreyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ,‘‘ anujānāmi , bhikkhave , gilānassa chattan ’’ ti ca vuttattā agilāno ārāmato bahi na labhati , cīvaraguttiyādiatthāya agilānopi labhatīti attho .
369. Gāheyya nubhatokājan ti na gāheyya ubhatokājaṃ .
Ekantarikakājakan ti ekatokājañca antarakājañca
M0.192 .Sīsabhāro ca khandhabhāro ca kaṭibhāro ca sīsakkhandhakaṭibhārā .
‘‘ Na bhikkhave ubhatokājaṃ haritabbaṃ .
Yo hareyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( cūḷava .281),‘‘ anujānāmi , bhikkhave , ekatokājaṃ antarakājaṃ sīsabhāraṃ khandhabhāraṃ kaṭibhāraṃ olambakan ’’ ti ( cūḷava .281) ca vuttattā ubhatokājameva na vaṭṭati , sesāni vaṭṭantīti veditabbā .
370. Anokāsakatan ti ( mahāva .153) yo paṭhamameva ‘‘ karohi me āvuso okāsaṃ , ahaṃ taṃ vattukāmo ’’ ti evaṃ akatokāsaṃ āpattiyā codeyya , tassa dukkaṭaṃ hotīti attho .
Tathāti dukkaṭamevāti attho .
371. Pakataṅgulena , na sugataṅgulenāti attho .
372. Mūgabbatādiṃ ( mahāva .209; mahāva . aṭṭha .209) titthiyabbataṃ yadi gaṇheyya , dukkaṭanti attho .
Ādi -saddena govatakukkuravatādayo saṅgahitā .
Tathāti ( mahāva .303; mahāva . aṭṭha .303) nhāpitapubbako khurabhaṇḍaṃ yadi parihareyya , dukkaṭamevāti attho .
373. Yaṃ kiñcīti ( kaṅkhā . aṭṭha . kuṭikārasikkhāpadavaṇṇanā ) nhāpitatuṇṇakārakammādi yaṃ kiñci hatthakammanti attho .
Tadanusāratoti hatthakammayācanānusāratoti attho .
Sace evaṃ yācato hatthakammamūlameva deti , taṃ aññassa dāpetvā
V0.175 kāretuṃ vaṭṭatīti attho .Nikkammaṃ pana hatthakammavasena ayācitvāpi ‘‘ ehi imaṃ karohī ’’ ti kāretuṃ kappatīti attho .
Yaṃ kiñciparasantakan ti yaṃ kiñci dārutiṇādikaṃ aparasantakaṃ apariggahitaṃ āharāpetuṃ kappatīti adhippāyo .
374. Gihīnan ti
M0.193 gihīnaṃ santakaṃ .Gopaketi rakkhake .
Yattakaṃ deti , tattakaṃ gahetuṃ kappatīti attho .
Yathāparicchedan ti ‘‘ divase divase ettakaṃ ucchunāḷikeraṃ ambapakkaṃ tumhe khādathā ’’ ti paricchinditvā dinnameva tesu dentesu labbhatīti attho .
375. Dvihāpajjeyyāti dvīhi āpajjeyya .
Katamehi dvīhīti ce , te dassetuṃ ‘‘ kāyavācāhī ’’ ti vuttaṃ ,‘‘ dvīhākārehi āpattiṃ āpajjati , kāyena āpajjati , vācāya āpajjatī ’’ ti ( pari .322) hi vuttaṃ .
Kāyavācāhi āpattiṃ āpajjanto ca chahi ākārehi āpattiṃ āpajjati , tāni dassetuṃ ‘‘ alajjiñāṇakukkuccapakatattā ’’ tiādimāha .
Ettha ( pari .295) pana akappiyabhāvaṃ jānanto eva vītikkamaṃ karonto alajjitāya āpajjati nāma .
Kappiyākappiyaṃ ajānitvā āpajjanto aññāṇatāya .
Kappiyaṃ nu kho , no nu kho ’’ ti saṃsaye uppanne tamabhivitaritvā vītikkamaṃ karonto kukkuccapakatattā āpajjati .
Sahaseyyādiṃ āpajjanto satiplavā , satisammosāti attho .
Acchamaṃsaṃ ‘‘ sūkaramaṃsan ’’ ti vā sūkaramaṃsaṃ ‘‘ acchamaṃsan ’’ ti vā khādanto akappiye kappiyasaññitāya ca kappiye akappiyasaññitāya ca āpajjatīti veditabbo .
376. Alajjitāya vā aññāṇatāya vā āpattiṃ kāyavācāhi chādayeti attho .
Eke vā ekasmiṃ vā .
Liṅgeti liṅgaparivattanato .
Evaṃ catudhā āpattivuṭṭhānaṃ hotīti attho .
Tiṇavatthārakasamathaabbhānādīnaṃ vasena saṅghe āpatti vuṭṭhātīti veditabbaṃ nissajjanādīsu gaṇe .
Ekassa santike vuṭṭhānaṃ pākaṭameva .
‘‘ Yā āpattiyo
M0.194 bhikkhūnaṃ bhikkhunīhi asādhāraṇā , tāhi āpattīhi anāpattī ’’ ti ( pārā .69) vacanato liṅgaparivattane āpattivuṭṭhānaṃ ñātabbaṃ . 377. Paccayadvayeti cīvare ca piṇḍapāte ca .
Na kevalañca ime eva , nimittakammampi na labbhateva , gāthābandhasukhatthaṃ pana na vuttaṃ .
Tattha nimittakammaṃ nāma yaṃ kiñci
V0.176 paresaṃ paccayadānasaṃyojanakaṃ kāyavacīkammaṃ .Khādanīyaṃ gahetvā gacchante disvā ‘‘ kiṃ khādanīyaṃ labhitthā ’’ tiādinā nayena tassa pavatti veditabbā .
Parikathā nāma yathā yathā taṃ labhati , tathā tathā parivattetvā kathanaṃ .
‘‘ Etarahi bhikkhū piṇḍapātena kilamantī ’’ tiādinā nayena tassa pavatti veditabbā .
Obhāso nāma paccayappaṭisaṃyuttakathā .
Viññatti pana pākaṭā eva .
Tatiyeti senāsane .
Senāsane pana nimittobhāsaparikathā vaṭṭanti , viññatti eva ekā na vaṭṭati .
Tattha nimittakammaṃ nāma upāsake disvā senāsanatthaṃ bhūmiparikammakaraṇādi .
Obhāso nāma ‘‘ upāsakā , tumhe kuhiṃ vasathā ’’ ti ‘‘ pāsāde , bhante ’’ ti vutte ‘‘ kiṃ bhikkhūnaṃ pāsādo na vaṭṭatī ’’ tiādikaṃ vacanaṃ .
Parikathā nāma ‘‘ bhikkhūnaṃ senāsanaṃ sambādhan ’’ ti vacanaṃ .
Seseti gilānapaccaye .
378. Na ruhatīti na hoti .
Accaye dānan ti accayadānaṃ .
Pañcasu sahadhammikesu yena kenaci kālaṃ karontena ‘‘ mamaccayena mayhaṃ parikkhāro upajjhāyassa hotu , ācariyassa hotu , aññassa vā kassaci hotū ’’ ti vutte tesaṃ na hoti , tasmā vuttaṃ ‘‘ na ruhatī ’’ ti .
Saṅghasseva ca taṃ hotīti yadi bhikkhusāmaṇerehi evaṃ vuttaṃ , tasmiṃ matepi bhikkhusaṅghasseva hoti , bhikkhunisikkhamānasāmaṇerīhi
M0.195 ce vuttaṃ , tasmiṃ mate bhikkhunisaṅghassa taṃ hotīti attho .Gihīnaṃ pana rūhatīti gihīnaṃ pana accayadānaṃ eva sabbesaṃ ruhatīti vuttaṃ hoti .
379. Upassayeti bhikkhunivihāre .
Dāyajjoti tassa parikkhārassa dāyajjo .
Sesepīti sace bhikkhunisikkhamānasāmaṇeriyo bhikkhuvihāre kālaṃ karonti , tāsaṃ parikkhārānaṃ bhikkhusaṅghova dāyajjoti attho .
380. Purimassevāti ettha ‘‘ imaṃ parikkhāraṃ netvā asukassa dehī ’’ ti dinnaṃ purimasseva hotīti attho .
‘‘ Asukassa dammī ’’ ti dinnaṃ pana pacchimasseva hoti pariccajitvā dinnattā .
Imaṃ vidhiṃ ñatvāva vissāsaggāhaṃ vā gaṇheyya , matakacīvaraṃ vā adhiṭṭheti sambandho .
Matakacīvaraadhiṭṭhānaṃ nāma ghaṇṭiṃ paharitvā kālaṃ ghosetvā thokaṃ āgametvā sace bhikkhū āgacchanti , tehi saddhiṃ bhājetabbāni , no ce āgacchanti ,‘‘ mayhimāni cīvarāni pāpuṇantī ’’ ti adhiṭṭhātabbāni .
Evaṃ adhiṭṭhite sabbāni tasseva honti , ṭhitikā pana na tiṭṭhati .
Sace ekekaṃ uddharitvā ‘‘ ayaṃ paṭhamabhāgo mayhaṃ pāpuṇāti , ayaṃ dutiyabhāgo ’’ ti
V0.177 evaṃ gaṇhāti , gahitāni ca sugahitāni honti , ṭhitikā ca tiṭṭhati .Evaṃ pāpetvā gaṇhantenāpi adhiṭṭhitameva hoti .
381. Lohabhaṇḍe paharaṇiṃ ṭhapetvā sabbaṃ kappati , dārubhaṇḍe ca dārujaṃ pattañca pādukañca , pallaṅkañca āsandiñca ṭhapetvā sabbaṃ kappati , mattikāmaye katakañca kumbhakārikañca ṭhapetvā sabbaṃ kappatīti attho .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , ṭhapetvā paharaṇiṃ sabbaṃ lohabhaṇḍaṃ , ṭhapetvā āsandiṃ pallaṅkaṃ dārupattaṃ dārupādukaṃ sabbaṃ dārubhaṇḍaṃ , ṭhapetvā katakañca
M0.196 kumbhakārikañca sabbaṃ mattikābhaṇḍan ’’ ti ( cūḷava .293) hi vuttaṃ .Ettha katakan ti padumakaṇṇikākārena katamallakanti adhippetaṃ .
Dhaniyasseva sabbamattikāmayā kuṭi kumbhakārikanti .
Pakiṇṇakavinicchayo .
Pakiṇṇakaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .