7. Pavāraṇāniddesavaṇṇanā
73. Idāni
M0.106 pavāraṇāvidhiṃ dassetuṃ ‘‘ pavāraṇā ’’ ti ( pāci .238-239; pāci . aṭṭha .238-239; kaṅkhā . aṭṭha . paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā ) padaṃ uddhaṭaṃ .Tattha iriyāpathenāti ṭhānagamanasayananisajjānaṃ aññatarena iriyāpathenāti attho .
Tato iriyāpathato aññena iriyāpathena anatirittakaṃ paribhuñjeyya ce , pācittiyanti attho .
Pācittinatirittakan ti pācitti anatirittakaṃ .
74. Idāni yehi aṅgehi pavāraṇā hoti , tāni aṅgāni dassetuṃ ‘‘ asanan ’’ tiādimāha .
Tattha asanan ti etena avippakatabhojanatā vuttā , bhuñjamāno ca so puggalo hotīti attho .
Bhojanañcevāti yaṃ bhuñjanto pavāreti , taṃ odano kummāso sattu maccho maṃsanti imesu aññataraṃ hotīti attho .
Abhihāroti dāyako tassa taṃ bhattaṃ kāyena abhiharatīti attho , vācābhihāro pana na gahetabbo .
Samīpatāti dāyako pavāraṇappahonakabhojanaṃ gahetvā aḍḍhateyyahatthappamāṇe okāse hotīti attho .
Kāyavācāpaṭikkhepoti hatthapāse ṭhitena abhihaṭaṃ bhikkhaṃ kāyena vā vācāya vā paṭikkhipeyyāti attho .
Ettha pana sace bhikkhu nisinno hoti , ānisadassa pārimantato paṭṭhāya , sace ṭhito , paṇhiantato paṭṭhāya , sace nipanno , yena passena nipanno , tassa pārimantato paṭṭhāya dāyakassāpi tathāvidhassa ṭhapetvā pasāritahatthaṃ yaṃ tassa āsannataraṃ aṅgaṃ , tassa vasena paricchedo kātabbo .
Pañca aṅgā pavāraṇāti ‘‘ asanaṃ paññāyati , bhojanaṃ paññāyati , hatthapāse ṭhito abhiharati , paṭikkhepo
M0.107 paññāyatī ’’ ti ( pāci .239; pari .428)V0.106 pāḷiyaṃ vuttehi imehi pañcahi aṅgehi pavāraṇā hotīti attho . 75. Idāni etesu pañcasu bhojanaṃ dassetuṃ ‘‘ odano ’’ tiādi vuttaṃ .
Idāni odanādayo imehi nibbattāti dassetuṃ ‘‘ sālī ’’ tiādimāha .
Tattha setarattakāḷabhedā sabbāpi kaṅgujātiyo kaṅgūti gahetabbā .
Kāḷasetā kudrūsavarakā .
Imesaṃ sattannaṃ dhaññānaṃ odano ca bhojjayāgu ca odano nāmāti attho .
76. Sāmākāditiṇaṃ ( pāci . aṭṭha .238-239) kudrūsake saṅgahaṃ gatanti attho .
Varakacorako varake saṅgahaṃ gato , sāliyañceva nīvāro saṅgahaṃ gato setattāti vadanti .
Imesaṃ vuttappakārānaṃ sānulomānaṃ sattannaṃ dhaññānaṃ taṇḍule gahetvā ‘‘ yāguṃ pacissāmā ’’ ti vā ‘‘ bhattaṃ pacissāmā ’’ ti vā yaṃ kiñci sandhāya pacanti , sace uṇhaṃ vā sītalaṃ vā bhuñjantānaṃ bhojanakāle gahitagahitaṭṭhāne odhi paññāyati , ayaṃ odano nāma , pavāraṇaṃ janeti .
Yopi pāyāso vā ambilayāgu vā uddhanato otāritamattā abbhuṇhā āvijjhitvā pivituṃ sakkā , gahitokāsepi odhiṃ na dasseti , ayaṃ pavāraṇaṃ na janeti .
Usumāya pana vigatāya ghanabhāvaṃ gacchati , odhi paññāyati , puna pavāraṇaṃ janeti , pubbe tanukabhāvo na rakkhati .
Bhatte pana udakakañjikakhīrādīni ākiritvā ‘‘ yāguṃ gaṇhathā ’’ ti vadanti , kiñcāpi tanukā hoti , pavāraṇaṃ janetiyeva tasmiṃ yāguyā natthibhāvato .
Sace pana pakkuthitesu udakādīsu pakkhipitvā pacitvā denti , yāgusaṅgahameva gacchati .
77. Bhaṭṭhadhaññamayoti
M0.108 sattavidhānipi dhaññāni gahetvā kharapākabhajjitānaṃ tesaṃ taṇḍule koṭṭetvā katacuṇṇakuṇḍakāni sattu nāma .Samapākabhajjitānaṃ pana ātapasukkhānaṃ vā taṇḍulānaṃ cuṇṇakuṇḍakāni sattusaṅkhyaṃ na gacchanti .
Yavasambhavoti aññehi pana muggādīhi kata kummāso na pavāretīti adhippāyo .
Udakasambhavoti iminā kakkaṭakasippikasambukādayopi saṅgahaṃ gacchanti .
Sace yāgupānakāle ekasmiṃ bhājane ṭhapetvā macchamaṃsaṃ vā khādanti , te ce akhādanto aññaṃ pavāraṇappahonakaṃ paṭikkhipati , na pavāreti .
Khāditepi sace mukhe avasiṭṭhaṃ natthi , tadā paṭikkhipantopi na pavāretiyeva .
Sace
V0.107 patte avasiṭṭhaṃ atthi , mukhe natthi , tañce akhāditukāmo hoti , aññattha vā gantvā khāditukāmo , tasmiṃ khaṇe paṭikkhipantopi na pavāretiyeva . 78. Bhojanan ti ( pāci . aṭṭha .238-239) pañcasu bhojanesu yaṃ kiñci bhojanaṃ .
Kappiyaṃ vā akappiyaṃ vā bhuñjantoti sambandho .
Nisedhayan ti kāyenābhihaṭaṃ aṅgulicalanādinā vā bhamukavikārena vā kuddhabhāvena olokena vā paṭikkhipanto kāyena vā ‘‘ alan ’’ ti vā ‘‘ na gaṇhāmī ’’ ti vā ‘‘ mā ākirā ’’ ti vā ‘‘ apagacchā ’’ ti vā ādinā nayena paṭikkhipanto vācāya vā nisedhayantoti attho .
Kappan ti kappiyabhojanameva paṭikkhipanto so pavāreti , akappiyamaṃsaṃ vā bhojanaṃ vā paṭikkhipanto na pavāreti .
Kasmā ?
Tassa paṭikkhipitabbaṭṭhāne ṭhitattā .
Sace kappiyabhojanaṃ bhuñjamāno akappiyaṃ paṭikkhipati , na pavāreti .
Kasmā ?
Tassa paṭikkhipitabbato .
Idāni missakanayaṃ dassetuṃ ‘‘ tannāmenā ’’ tiādi vuttaṃ .
Tatrāyaṃ piṇḍattho – tannāmena vā imanti vā abhihaṭaṃ
M0.109 kappiyaṃ nisedhayaṃ pavāreyyāti .Kiṃ vuttaṃ hoti ?
Yo pana macchamaṃsamissaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā ; pāci . aṭṭha .238-239) yāguṃ byañjanaṃ vā āharitvā ‘‘ macchaṃ gaṇhatha , maṃsaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , taṃ paṭikkhipato pavāraṇā hoti .
Sace ‘‘ yāguṃ gaṇhatha , rasabyañjanaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , taṃ paṭikkhipato pavāraṇā na hoti .
Kasmā ?
Tassāpi atthitāya .
Sace ‘‘ imaṃ gaṇhathā ’’ ti savatthukaṃ katvā deti , taṃ paṭikkhipato pavāraṇā hoti .
Bhattamissakepi eseva nayo .
Sace aññassa abhihaṭaṃ paṭikkhipati , pavāraṇā natthiyeva .
79-80.
Idāni pavāraṇaṃ ajanente dassetuṃ ‘‘ lājā ’’ tiādi vuttaṃ .
Ettha lājā taṃsattubhattānīti ( kaṅkhā . aṭṭha . paṭhamapavāraṇāsikkhāpadavaṇṇanā ) lājā ca lājehi katasattubhattāni cāti attho .
Macchamaṃsapūvesu pana pavāraṇā hoti , tasmā ‘‘ suddhakhajjako ’’ ti vuttaṃ .
Bhaṭṭhapiṭṭhan ti pubbe āmakaṃ pacchā bhajjitabbanti vuttaṃ hoti .
Veḷuādīnaṃ vuttāvasesānaṃ bhattanti sambandho .
Rasayāgu raso pakkayāgu .
Maṃsādīhi amissitā suddhayāgu .
Puthukāmayaṃ pana yaṃ kiñci pavāraṇaṃ na janeti .
81. Vuṭṭhāyāti ( pāci . aṭṭha .238-239) āsanā uṭṭhāya atirittaṃ na kātabbanti
V0.108 sambandho .Sace pavāretvā āsanā na vuṭṭhāti bhikkhu , tassāpi atirittaṃ kātuṃ labhati .
Abhuttena ca bhojanan ti yena pañcannaṃ bhojanānaṃ aññataraṃ bhojanaṃ antamaso kusaggenāpi na bhuttaṃ , tenāpi atirittaṃ na kātabbanti attho .
Yena pana aruṇuggamepi bhuttaṃ hoti , so ce apavārito āsanā vuṭṭhitopi majjhanhikasamayepi puna kiñci abhutvāpi kātuṃ labhati .
Yena yaṃ vā
M0.110 pure katan ti yena yaṃ vā pubbe kataṃ , tena tampi pacchā na kātabbaṃ .Aññena pana taṃ kātuṃ vaṭṭatīti vadanti .
82. Yaṃ phalaṃ vā kandamūlaṃ vā pañcahi samaṇakappehi katakappiyaṃ aññampi kappiyabhojanaṃ vā kappiyamaṃsaṃ vā , idaṃ kappiyaṃ nāma , vuttappakāraviparītaṃ akappiyaṃ nāma , tasmiṃ atirittakaraṇaṃ na ruhati , yañca paṭiggahetvā na gahitaṃ , tasmimpi na ruhati , tena vuttaṃ ‘‘ kappiyaṃ gahitañcevā ’’ ti .
Uccāritan ti kappiyaṃ kāretuṃ āgatena bhikkhunā īsakampi ukkhittaṃ vā apanamitaṃ vāti attho .
Hatthapāsato bahi ṭhitaṃ kātuṃ na vaṭṭati , tena vuttaṃ ‘‘ hatthapāsagan ’’ ti .
Atirittaṃ karontevan ti atirittaṃ karonto ‘‘ alametaṃ sabban ’’ ti vacībhedaṃ katvā evaṃ bhāsatūti attho .
‘‘ Alametaṃ sabban ’’ ti tikkhattuṃ vattabbaṃ , ayaṃ kira āciṇṇo .
Vinayadharā kira pana ‘‘ sakiṃ eva vattabban ’’ ti vadanti .
Alametaṃ sabban ti idampi vo adhikaṃ , ito aññaṃ na lacchasīti attho .
83. Anupasampannahatthagan ti kappiyaṃ karontena pana anupasampannassa hatthe ṭhitaṃyeva na kātabbaṃ , taṃ pana aññena bhikkhunā paṭiggahāpetvā tassa hatthe ṭhitaṃ atirittaṃ katvā anupasampannassa dātuṃ vaṭṭati .
Attanā āgantvā aññassa hatthe ca pesayitvāpi kāretuṃ labbhateti attho .
Taṃ pana atirittakārakaṃ ṭhapetvā añño sabbo pavāritopi appavāritopi bhuñjituṃ labhatīti attho .
Sace pavārito paribhuñjati , yathā akatena missaṃ na hoti , tathā mukhañca hatthañca suddhaṃ katvā bhuñjitabbaṃ .
Gilānassa bhuttāvasesampi tassa ‘‘ ajja vā sve vā khādissatī ’’ ti āhaṭampi anatirittakataṃ bhuñjituṃ vaṭṭatīti .
Pavāraṇāvinicchayo .
Pavāraṇāniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .