၄၅၅။ ဒေသနာ သံဝရော ဧဋ္ဌိ၊ ပစ္စဝေက္ခဏဘေဒတော။ သုဒ္ဓိ စတုဗ္ဗိဓာ ပါတိ၊ မောက္ခသံဝရ သမ္မတံ။ ဒေသနာယ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ၊ ဒေသနာသုဒ္ဓိ ဝုစ္စတိ။ ။

၄၅၅။ သုဒ္ဓီတိ၊ ကား။ ဒေသနာသံဝရောဧဋ္ဌိပစ္စဝေက္ခဏ ဘေဒတော၊ ယုံကြည်သောအားကြား၍စင်ခြင်း, မပြတ်အောက်မေ့ စောင့်စည်း၍စင်ခြင်း, မပျင်းရိပါရှာမှီး၍စင်ခြင်း, ကျိုးပြစ်မြော်မြင်ဆင်ခြင်၍ စင်ခြင်းအပြားအားဖြင့်။ သုဒ္ဓိ၊ စင်ကြယ်ခြင်းသည်။ စတုဗ္ဗိဓာ၊ လေးပါးအပြားရှိ၏ ။ တေသု၊ တွင်။ [ ထည့်။ ] ပါတိမောက္ခသံဝရသမ္မတံ၊ သဒ္ဓါဖြင့် ပြီးစေအပ်သော ပါတိမောက္ခသံဝရဟု သမုတ်အပ်သောသီလကို။ ‌ဒေသနာယ၊ ယုံကြည်လှစွာ ဒေသနာကြားသဖြင့်။ ဝါ၊ ‌ကြောင့်။ ဝါ၊ သည်။ သတိ၊ ‌ သော်။ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ၊ စင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဒေသနာသုဒ္ဓိ၊ ဒေသနာသုဒ္ဓိဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏ ။

၄၅၆။ န ပုနေဝံ ကရိဿန္တိ၊ စိတ္တာဓိဋ္ဌာနသံဝရော။ ဝုတ္တော သံဝရသုဒ္ဓီတိ၊ သုဇ္ဈတိန္ဒြိယသံဝရော။ ။

၄၅၆။ ဣန္ဒြိယသံဝရော၊ သတိဖြင့်ပြီးစေအပ်သော ဣန္ဒြိယသံဝရ သီလကို။ ပုန၊ လွန်စေဤမျှ ဤမှတစ်ဖန်။ ဧဝံအသံဝရံ၊ ဤသို့မစောင့်စည်းခြင်းကို။ နကရိဿန္တိ၊ ငါမပြုအံ့ဟူ၍။ စိတ္တာဓိဋ္ဌာနသံဝရော၊ စိတ်ကို ဆောက်တည်သဖြင့် စောင့်စည်းခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ သဖြင့်။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ သုဇ္ဈတိ၊ စင်၏ ။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ သံဝရသုဒ္ဓီတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တော၊ အပ်၏ ။ [ သမ္ဗန်။ ]

၄၅၇။ ပဟာယာနေသနံ ဓမ္မေ၊ နုပ္ပါဒေန္တဿဧဋ္ဌိယာ။ သုဒ္ဓတ္တာ ဧဋ္ဌိ သုဒ္ဓီတိ၊ ဝုတ္တမာဇီဝနိဿိတံ။ ။

၄၅၇။ အာဇီဝနိဿိတံ၊ ဝီရိယဖြင့် ပြီးစေအပ်‌သော သမ္မာဇီဝ၌ မှီသော ပစ္စယသန္နိဿိတသီလကို။ အနေသနံ၊ မရှာမှီးအပ်သော နှစ်ဆယ့်တစ်ပါးသောအရာကို။ ပဟာယ၊ ပယ်၍။ ဓမ္မေန၊ တရားသဖြင့်။ ဥပ္ပါဒေန္တဿ၊ ပစ္စည်းလေးပါးကို ဖြစ်စေသောရဟန်း၏ ။ ဝါ၊ ဖြစ်စေခြင်း၏ ။ ဧဋ္ဌိယာ၊ ရှာမှီးခြင်း၏ ။ ဝါ၊ ဖြင့်။ အာဇီဝနိဿိတဿ၊ ၏ ။ [ ဘာဝသမ္ဗန်ထည့်။ ] သုဒ္ဓတ္တာ၊ ကြောင့်။ ဧဋ္ဌိသုဒ္ဓီတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏ ။

[ *ဟိတ်ဆိုက်လေရာ ကြိယာ၏ ကံကတ္တားကား-ဟိတ်၏သမ္ဗန် လာမြဲတည်း။ ဟူရကား-အာဇီဝနိဿိတံဟူသောကံကို အာဇီ ဝ နိဿိတဿ-ဟုသမ္ဗန်ပြု၍လာစေ။ ]

(က) ဝေဇ္ဇဒူတပဟိဏကံ၊ ဂဏ္ဍဖာလာရုမက္ခနံ။ ဥဒ္ဓမဓောဝိရေစနံ၊ နတ္ထုဝဏတ္ထတေလိကံ။ ။

(ခ) ဝေဠုပတ္တပုပ္ဖဖလ၊ နှာနဒန္တမုခေါဒကံ။ စုဏ္ဏမတ္တိစာဋုမုဂ္ဂံ၊ ဘဋျံ ဇင်္ဃဉ္စဒူတိကံ။ ။ [ ဧကဝီသာနေသန သင်္ဂဟဂါထာ မူလဋီကာနည်း။ ]

(က) ဝေဇ္ဇ၊ ဆေးကုခြင်း။ ဒူတ၊ သဝန်စာရင်း သတင်းစကား ဆောင်သွားအပြန် တစ်မန်အမှုပြုခြင်း။ ပဟိဏကံ၊ အစေခံ၍ တစ်အိမ်မှတစ်အိမ်သို့ သွားခြင်း။ ဂဏ္ဍဖာလ၊ အိုင်းအမာကိုဖောက်ခြင်း။ အရုမက္ခနံ၊ အမာကို ‌ဆေးလိမ်းခြင်း။ ဥဒ္ဓမဓောဝိ‌ရေစနံ၊ ပျို့အန်ဆေးပေးခြင်း, ဝမ်းကျဆေးပေးခြင်း။ နတ္ထုဝဏတ္ထတေလိကံ၊ နှာနှတ်ဆီချက်ခြင်း, အမာသုတ်ဆီချက်ခြင်း။

(ခ) ဝေဠုပတ္တပုပ္ဖဖလ နှာနဒန္တ မုခေါဒကံ၊ ဝါး, သစ်ရွက်, အပွင့်, အသီး, ရေချိုးကသယ်မှုန့် , ဒန်ပူ, မျက်နှာသစ်ရေပေးခြင်း။ စုဏ္ဏမတ္တိ၊ ကသယ်မှုန့်ပေးခြင်း, မြေညက်ပေးခြင်း။ စာဋု၊ ကိုယ်ကိုနှိမ့်ကာ ဒါယကာကိုမြှင့်၍ဆိုခြင်း။ မုဂ္ဂံ၊ စုန်းကြူးစလျက် မကျက်နည်းပါး အကျက်များခြင်း ပဲနောက်ဟင်းဟန် အမှန်နည်းပါး မမှန်များသောစကားကို ဆိုခြင်း။ ဘဋျံ၊ ထိန်းယအတူရွာသူသားငယ်ကို ချီပိုးဆောင်ရွက်ခြင်း။ ဣတိ၊ သို့။ အနေသနံ၊ သည်။ ဧကဝီသတိဝိဓံ၊ ၏ ။ ဇင်္ဃဉ္စ၊ သတင်းစကားရွာတစ်ပါးသို့ ပြန်သွား‌ဆောင်ခြင်း, မြင်းခေါင်းဖြင့် အစေခံခြင်းသည်ကား။ ဒူတိကံ၊ ဒူတကမ္မနှင့်အလားတူ၏ ။

[ ကသ္မာပနေတ္ထ သစ္စဝစနံ အပက္ကသဒိသန္တိ အဝိပရီတဘာဝတော။ ။ မုဂ္ဂသူပျ၌မကျက်သောစုန်းကြူးပဲနှင့်စကားမှန်တူကြောင်း။ ။ မဓုသာရတ္ထဒီပနီ။ ။ ကသ္မာစ အလီကဝစနံ ပက္ကသဒိသန္တိ သဏှသခိလ သုခသမ္ဘာသဘာဝတော။ ပုရိမံဝါ အဇ္ဇဝဘာဝတော၊ ပစ္ဆိမံ မဒ္ဒဝဘာဝတော။ ။ဤသို့လည်း စောဒနာ သောဓနာကိုဆိုအပ်၏ ။ ]

၄၅၈။ ယောနိသော ပဋိသင်္ခါယ၊ စီဝရံ ပဋိသေဝတိ။ ဧဝမာဒိယထာဝုတ္တ၊ ပစ္စဝေက္ခဏသုဇ္ဈနာ။ ပစ္စဝေက္ခဏသုဒ္ဓီတိ၊ ဝုတ္တံ ပစ္စယနိဿိတန္တိ။ ။

၄၅၈။ ပစ္စယနိဿိတံ၊ ပညာဖြင့်ပြီးစေအပ်သော ပစ္စယသန္နိဿိတသီလကို။ ယောနိသော၊ အသင့်အားဖြင့်။ ဝါ၊ ‌အကြောင်းအားဖြင့်။ ပဋိသင်္ခါယ၊ ပညာဖြင့်ဆင်ခြင်၍။ ဝါ၊ အသီးအသီး ဆင်ခြင်ခြင်းပညာဖြင့်။ စီဝရံ၊ ကို။ ပဋိသေဝတိ၊ ၏ ။ ဧဝမာဒိယထာ ဝုတ္တပစ္စဝေက္ခဏသုဇ္ဈနာ၊ ဤသို့ အစရှိသည်ဖြင့် ဟောတော်မူတိုင်း ဆင်ခြင်သဖြင့် စင်ခြင်းကြောင့်။ ပစ္စဝေက္ခဏသုဒ္ဓီတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏ ။

[ ပဋိသင်္ခါယ နံ အဝေက္ခနံ ပဋိသင်္ခါယ။ ပဋိသံပုဗ္ဗော-ခါဉာဏေ၊ တွာပစ္စည်း၊ ဆင်ခြင်ခြင်းပင်ပညာဖြစ်၍ ပညာဖြင့်မဆိုသင့်ဟူမူ၊ ဆင်ခြင်သောစိတ္တုပ္ပါဒ်၌စိတ္တသီသ, ပညာသီသဟူ၍ သီသနှစ်ပါး၊ ဆန္ဒ, စိတ္တ, ဝီရိယဟူသော အဓိပတိသုံးပါး၊ သဒ္ဓိန္ဒြေစ‌သောဣန္ဒြေအပြားအားဖြင့် ပဋ္ဌာနတရားများသည်တွင် တစ်ပါးသောပဋ္ဌာနဓမ္မကိုနစ်စေလို၍ ပညာဖြင့်ဟူသောသရူပက္ချာဝိသေသနကို ဆိုအပ်သတည်း၊ ဝါ၊ မထင်ရှားသော ပဋိသင်္ခါသဒ္ဒတ္ထပညာကို ထင်ရှားသော ပညာ သဒ္ဒတ္ထပညာဖြင့် အထူးမူလို၍ ပညာဖြင့်ဟုဆိုအပ်၏ ၊ အနဝဇ္ဇသုခဝိပါကလက္ခဏာ ကုသလာစသည်ကဲ့သို့၊ ထို့ကြောင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၌ ပဋိသင်္ခါယာတိ ပညာယဇာနိတွာ၊ မိန့်၏ ၊ နောက်နည်း၌ အဋိသင်္ခါယ နံ ဇာနနံ ပဋိသင်္ခါ၊ ပညာရစေ၊ တာယပဋိသင်္ခါယဟု ဝိဘတျန်ခံ။ ]

သုဒ္ဓိပြီး၏ ။