ခုဒ္ဒသိက္ခာပါဌ် နိဂုံး

၄၇၃။ အဓိသီလာဓိစိတ္တာနံ၊ အဓိပညာယ သိက္ခနာ။ ဘိက္ခု ကိစ္စမတော ခုဒ္ဒ၊ သိက္ခာယံ သမုဒါဟဋာ။ ။

၄၇၃။ အဓိသီလာဓိစိတ္တာနံ၊ အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ တို့ကို၎င်း။ အဓိပညာယ၊ အဓိပညာသိက္ခာကို၎င်း။ သိက္ခနာ၊ သင်ခြင်း, ကျင့်ခြင်း, အားထုတ်ခြင်းသည်။ ဘိက္ခုကိစ္စံ၊ ရဟန်း၏ကိစ္စမည်၏ ။ ဝါ၊ သိက္ခနာ၊ ကို။ ဘိက္ခုကိစ္စံ၊ ရဟန်းသည်ပြုအပ်၏ ။ အတော၊ ထို့ကြောင့်။ အယံခုဒ္ဒသိက္ခာ၊ ဤခုဒ္ဒသိက္ခာ များစွာကျင့်တမ်း လက်သန်းအဋ္ဌကထာကို။ ဝါ၊ အတော၊ ကြောင့်။ တာ၊ ထိုအဓိသီလ, အဓိစိတ္တ, အဓိပညာသိက္ခာ သုံးပါးတို့ကို။ [ ထည့်။ ] ခုဒ္ဒသိက္ခာယံ၊ ခုဒ္ဒသိက္ခာကျမ်း၌။ သမုဒါဟဋာ၊ ကောင်းစွာဆောင်အပ်ကုန်၏ ။ ဝါ၊ အကျဉ်းရုံး၍ ဆောင်အပ်ကုန်၏ ။

[ ပါရာဇိကမှစ၍ သန္တောသတိုင်အောင်သော သီလဝိသုဒ္ဓိကား အဓိသီလသိက္ခာ, စတုရက္ခာ၏အရဖြစ်သော ဥပစာရဈာနသမာဓိဟူသော စိတ္တဝိသုဒ္ဓိကား အဓိစိတ္တသိက္ခာ, ဝိပဿာနာ၏အရဖြစ်သော နာမရူပပရိဂ္ဂဟ ဉာဏ်ဟူသော ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ၊ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ဟူသောာ ကင်္ခါဝိတရဏ ဝိသုဒ္ဓိ၊ ဟုတွာ အဘာဝတော။ ပ။ သမ္မသန္တောဖြင့်ပြအပ်သော သမ္မသနဉာဏ်, ပုနပ္ပုနံပုဒ်၏သာမတ္ထိယဖြင့်။ ဝါ၊ အနုပုဗ္ဗေနဖြင့်ပြအပ်သော အဆင့်ဆင့်ဖြစ်သော ဥဒယဗ္ဗယ, ဘင်္ဂ, ဘယ, အာဒီနဝ, နိဗ္ဗိဒါ, မုဉ္စိတုကမျတာ, ပဋိသင်္ခါနုပဿနာ, သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်ဟူသော မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ၊ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ၊ ပါပုဏေယျာနုပုဗ္ဗေန၊ သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယံဖြင့်ပြအပ်သော ဉာဏဒဿန ဝိသုဒ္ဓိဟူသော အဓိပညာသိက္ခာသုံးပါးကို အကျဉ်းရုံး၍ ဆောင်အပ်၏ဟူလို။ ]

၄၇၄။ မဟတော ကိတ္တိသဒ္ဒဿ၊ ယဿ လောက ဝိစာရိနော။ ပရိဿမော န သမ္ဘောတိ၊ မာလုတဿေဝ နိစ္စသော။ ။

၄၇၄။ နိစ္စသော၊ မပြတ်။ ဝါ၊ အမြဲအားဖြင့်။ လောကဝိစာရိနော၊ လောကဓာတ်၌ အရပ်ဆယ်မည် လှည့်လည်သွားလာ ရွေ့ရှားတိုက်သုတ် ဟုတ်တွန်းခတ်ဝှေ့သော။ မဟတောကိတ္တိသဒ္ဒဿ၊ ဝှန်သည်းကြီးမား ကြားအပ်သော အသံရှိသော။ ယဿမာလုတဿ၊ အကြင်သို့သောလေ၏ ။ ပရိဿမော၊ ကုန်ခြင်းသည်။ နသမ္ဘောတိဣဝ၊ မဖြစ်၏သို့။ တထာ၊ တူ။ ယဿထေရဿ၊ ၏ ။ နိစ္စတော၊ မပြတ်။ လောကဝိစာရိနော၊ လူ့ပြည်နတ်ရပ် လောကဓာတ်၌ ထူးမြတ်တည်တည် လှည့်လည်သော။ မာလုတဿ၊ မရိတ်မဖြတ် မပယ်အပ်သော။ မဟတောကိတ္တိသဒ္ဒဿ၊ ကြီးကျယ်များမြတ်သော ကျော်စောခြင်း၏ ။ ဝါ၊ ချီးမွမ်းသံ၏ ။ ပရိဿမော၊ ကုန်ခြင်းသည်။ နသမ္ဘောတိ၊ မဖြစ်။

[ ဤသို့ ဓမ္မောပမာသိလေသောပမာဖြင့်လျှင် ထင်အောင်သမ္ဗန်။ ]

၄၇၆။ ဧတ္တာဝတာယံ နိဋ္ဌာနံ၊ ခုဒ္ဒသိက္ခာ ဥပါဂတာ။ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဂါထာနံ၊ သတေဟိ ပရိမာဏတောတိ။ ။

၄၇၅-၄၇၆။ ဓမ္မသိရီကေန၊ ဓမ္မသီရိအမည်ရှိသော။ ဝါ၊ ကောင်းကင်သဖွယ်နည်းကျယ်ဆုံးဖြတ် အာပတ်ခုနစ်ပုံ အလုံးစုံကို လိုရုံနည်းကျဉ်း ရုံးစည်းချဉ်းကာ ဆိုတတ်စွာ၍ ပညာကြက်သရေ တည်နေရှိထ ဓမ္မသိရီ အမည်ရှိသော။ ဝါ၊ ပညာဦးခေါင်း တောင်းလောင်းမကျ နိမိတ္တကြောင့် ဓမ္မသိရီအမည်ရှိသော။ တမ္ဗပဏ္ဏိယ ကေတုနာ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ တံခွန် မှန်ကင်းသဖွယ်ဖြစ်သော။ ဝါ၊ မှန်ကင်းအသွင် ထင်ရှားသောသီဟိုဠ်ကျွန်း၌ဖြစ်သော။ ဝါ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းဟူသော အမှတ်တံဆိပ် ကမ္ပည်းလိပ်ရှိသော။ တေနထေရေန၊ ထိုမထေရ်သည်။ ရစိတာ၊ စီရင်အပ်သော။ ဓမ္မဝိနယညူပသံသိတာ၊ သုတ်, အဘိဓမ္မာ, ဝိနည်းကိုသိသော ပညာရှိတို့သည် ချီးမွမ်းအပ်သော။ ဝါ၊ မိမိ၏ ဓမ္မဝိနည်းကိုသိသည်၏ အဖြစ်ကိုကြားတတ်သော။ [ ဓမ္မဝိနယညူ ဥပသံသိတာ ပုဒ်ဖြတ်။ ] အယံခုဒ္ဒသိက္ခာ၊ ဤခုဒ္ဒသိက္ခာကျမ်းသည်။ ဧတ္တာဝတာ၊ ဤမျှသော ပါရာဇိကစသော မာတိကာ, ပဒဘာဇနီငါးဆယ်စီဟူသော ပရိစ္ဆေဒပမာဏဖြင့်။ ဝါ၊ ဒွိဘာဏဝါရဟူသော ပရိစ္ဆေဒပမာဏဖြင့်။ ဂါထာနံ၊ တို့၏ ။ ဝါ၊ မတ္တာဝုတ္တိ, ဝဏ္ဏဝုတ္တိအားဖြင့်နှစ်ပါး၊ သမ,အဍ္ဎသမ, ဝသမအားဖြင့်သုံးပါးကုန်သော ဂါထာမျိုးတို့တွင်။ ဂန္ထတော၊ ဗာတ္တိံ သက္ခရဂန္ထအားဖြင့်။ [ ထည့်။ ] ပဉ္စမတ္တေဟိ၊ ငါးခုသာလျှင်ဖြစ်ကုန်သော။ သတေဟိ၊ အရာတို့ဖြင့်။ ဝါ၊ ဂါထာနံ၊ တို့တွင်။ ဧဟိ၊ ဤသို့ဗာတ္တိံ သက္ခရဂန္ထသဘောရှိကုန်သော။ ပဉ္စမတ္တသတေဟိ၊ ငါးရာတို့ဖြင့်သာလျှင်။ ပရိမာဏတော၊ သမူဟပရိမာဏအားဖြင့်။ နိဋ္ဌာနံ၊ ပြီးဆုံးခြင်းသို့။ ဥပါဂတာ၊ ရောက်ပြီ။

[ ဝိတ္ထာရေန ဝိနိစ္ဆိတံ သတ္တာပတ္တိက္ခန္ဓသင်္ခါတံ ဓမ္မံ သံခိပိတွာ ဤရတိကထေတီတိ ဓမ္မသီရိကော။ ဓမ္မသင်္ခါတာ ပညာသိရီ ဧတဿ အတ္ထီတိ ဝါ၊ ဓမ္မော သိရော ဧတဿာတိဝါ ဓမ္မသိရီကော-ပြု။

ကေတုမှိစိဟနေဓဇော၊ ဟူသောအဘိဓာန်၌ဓဇသဒ္ဒါသည် ကေတုတ္ထစိဟနတ္ထကိုဟောရကား၊ ဇေ၏ပရိယာယ်ကေတုလည်း စိဟနဓဇကိုဟောသင့်သော ယုတ္တိအားဖြင့် တမ္ဗပဏ္ဏိမှိဇာဘတ္တာတန္နိဝါသိတတ္တာ တမ္ဗပဏ္ဏိယသင်္ခါတံ ကေတု-စိဟနံ အဿာတိ တမ္ဗပဏ္ဏိယကေတု-ပြု။

တက္ကာရကံ အတ္တာနံ ဓမ္မဝိနယညူ အယန္တိ ဥပဂန္တွာ သံသတိ အာစိက္ခတီတိ ဓမ္မဝိနယညူပသံသိတာ။ ဤဝစနတ္ထဖြင့် ဤမထေရ်၏ ဓမ္မဝိနယညူအဖြစ်ပြီးသော်လည်း မူလဋီကာဝယ် ဒွါရသံသန္ဒနမှစ၍ ထိုထိုအရာကေစိဝါဒပြသမျှ၌ ဓမ္မသိရီထေရ်ကိုရည်၍ ကေစိယူသည်ဟူ၍ များသောအားဖြင့် အနုဋီကာတို့ဖွင့်၏၊ ထိုမူ လဋီကာပြု အာနန္ဒာဆရာ၏ ဝိနည်းအဆုံးအဖြတ်ကို ဝဇီရ ဗုဒ္ဓိ၌ ပြသည်ကိုလည်း နောက်ဋီကာရှင်တို့မကြိုက်သည်များ၏ ၊ ထို့ကြောင့် ထိုဆရာတို့ဓမ္မဝိနယညူချည်းဖြစ်ကြသော်လည်း တစ်ခုစီသာလွန်သည်ကိုသိအပ်၏ ။

ဝိနည်း၌ ဓမ္မသီရိထေရ်၏ ဝိနိစ္ဆယပမာဏ ဖြစ်သင့်သည်ကို ဓမ္မသီရီထေရ်ကား၊ အဋ္ဌကထာဆရာတို့ထံ၌ အဆုံးအဖြတ်ကိုကြားနာမှတ်သားဖူး၏ ဟူ၍ ဝဇီရဗုဒ္ဓိ၌မိန့်၏ ၊ ထိုစကားကိုစွဲ၍ ဓမ္မသီရိထေရ်ကား ဆရာဗုဒ္ဓ ဃောသ၏ တပည့်ဟူ၍ ပြောဆိုစဉ်ပြုကြသည်၊ ယင်းသို့ပြုသော်လည်း ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၌ ကမ္မဋ္ဌာန်းယူအပ်သသူကို ယဿ ဧကသင်္ဂီတိံ ပိ အဋ္ဌကထာယ သဒ္ဓိံ ပဂုဏာ၊ သယဉ္စ လဇ္ဇီ ဟောတိ၊ တဿ သန္တိကေ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ဟူရာ၌ ပဂုဏအဋ္ဌကထာကို လိုအပ်သကဲ့သို့၊ ဤ၌လည်း မဟာပဒုမစသောမထေရ်တို့ကဲ့သို့ အဋ္ဌကထာ၌ အတိပဂုဏ ဖြစ်သသူကို လိုအပ်၏ ။

ဋီကာဟောင်း၌အဘယဂိရိဝါသီတို့၏ ခုဒ္ဒသိက္ခာပါဌ်များကို ပြသောကြောင့် သာသနာ ၄၄၅-ခု တွင်နန်းတက်၍ တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်မင်းမူသော ပိတုရာဇာမည်‌သော အဘယဝဋ္ဋဂါမဏိမင်းလက်ထက် အဘယဂိရိဝါသီဂိုဏ်းဖြစ်သည်၊ သာသနာ ၉၃၀-ပြည့် မဟာနာမ်မင်း ၁၂-နှစ်တွင် ရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ သီဟိုဠ်သို့ရောက်သည်ကို ဆိုသည်များနှင့် ကာလမညီခဲ့တကားဟူမူ-အဘယဂိရိဝါသီ အနွယ်အဆက်သည် သာရတ္ထဒီပဋီကာရှင်တို့တကာ ပရက္ကမဗာဟု မင်းလက်ထက် ၁၅၈၇-ခုတိုင်မှ သုံးဂိုဏ်းသားညီညွှတ်၍ ဝါဒတူမျှသည်၊ ထို့ကြောင့် ဓမ္မသိရီထေရ်ပြုသည့်နောက် အဘယဂိရိဝါသီဂိုဏ်းသို့ရောက်၍ မိမိတို့ဝါဒအလျောက် ပြုပြင်သောပါဌ်ကို ဋီကာဟောင်း၌ပြသောကြောင့် ကာလမဆန့်ဟူပေ။

ကျမ်း၏ပရိမာဏသည် ပရိစ္ဆေဒပရိမာဏ, သမူဟပရိမာဏ နှစ်ပါးရှိသည်၊ ထိုတွင်ဧတ္တာဝတာဖြင့်-ပရိစ္ဆေဒပမာဏကို, ပရိမာဏတောဖြင့်-သမူဟပရိမာဏကိုပြ၏ ၊ ယင်းသို့ပရိမာဏတောဖြင့်-ပရိမာဏကိုပြပြီးသည်ဖြစ်သောကြောင့် ပဉ္စမတ္တ၌ မတ္တသဒ္ဒါ အဝဓာရဏတ္ထသာသင့်၏ ၊ နဝံပနဘိက္ခုနာ စီဝရလာဘေန၌ ပန, ဘိက္ခုနာနှစ်ပုဒ်ခြားလျက် နဝံစီဝရလာဘေနဟုသမာသ်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ပဉ္စမတ္တေဟိဂါထာနံသတေဟိ၌ ဧဟိ, ဂါထာနံ နှစ်ပုဒ်ခြားလျက် ပဉ္စမတ္တသတေဟိဟု သမာသ်ဖြစ်သတည်း။

(က) ပါရာဇိကာဒိမံသန္တော၊ နိဿဂ္ဂိယာဒိဝန္ဒိယော။ ဝဂ္ဂေါစမ္မာဒိဝတ္တန္တော၊ ဝိကပ္ပနာဝိဘင်္ဂိယော။ ။

(ခ) ပကိဏ္ဏကဝိပဿန္တော၊ ပညာ‌သေ ဝဂ္ဂပဉ္စကာ။ ပဌမံ ကာယဗန္ဓန္တံ၊ ဝိပဿနန္တမိတရံ။ ။

(က) ပါရာဇိကာဒိမံသန္တော၊ ပါရာဇိကအစ, မံသအဆုံးရှိသော။ ဝဂ္ဂေါ၊ ပဌမဝဂ်၎င်း။ နိဿဂ္ဂိယာဒိ ဝန္ဒိယော၊ နိဿဂ္ဂိယအစ, အဝန္ဒိယ အဆုံးရှိသော။ ဝဂ္ဂေါ၊ ဒုတိယဝဂ်၎င်း။ စမ္မာဒိဝတ္တန္တော၊ စမ္မအစ, ဝတ္တအဆုံးရှိသော။ ဝဂ္ဂေါ၊ တတိယဝဂ်၎င်း။ ဝိကပ္ပနာ ဝိဘင်္ဂိယော၊ ဝိကပ္ပနာအစ, အဝေဘင်္ဂိယအဆုံးရှိသော။ ဝဂ္ဂေါ၊ စတုတ္ထဝဂ်၎င်း။

(ခ) ပကိဏ္ဏကဝိပဿန္တော၊ ပကိဏ်းအစ, ဝိပဿနာအဆုံးရှိသော။ ဝဂ္ဂေါ၊ ပဉ္စမဝဂ်၎င်း။ ဣတိ၊ သို့။ ပညာသေ၊ မာတိကာပုဒ်ငါးဆယ်၌။ ဝဂ္ဂပဉ္စကာ၊ ဝဂ်ငါးပါးအပေါင်းတို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏ ။ ကာယဗန္ဓန္တံ၊ စတုဝဂ်၌ တတိယမာတိကာ ကာယဗန္ဓန အဆုံးရှိသော။ ပဌမံ၊ ပဌမဘာဏဝါရ၎င်း။ ဝိပဿနန္တံ၊ ပထဝီအစ, ဝိပဿနာအဆုံးရှိသော။ ဣတရံ၊ ဒုတိယဘာဏာဝါရ၎င်း။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဒွိဘာဏဝါရာ၊ နှစ်ကြိမ်ရွတ်တို့သည်။ နှစ်ကြိမ်မျှသာ ရွတ်ရာအခွင့်တို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏ ။ ဝါရောတွဝသရာဟေတု၊ အဘိဓာန်။ ဝါရောတု၊ ဝါရသဒ္ဒါသည်ကား။ အဝသရာဟေသု၊ အခွင့်အလှည့်ဟူသောအနက်, နေ့ဟူသော အနက်တို့၌။ ဘဝေ၊ ၏ ။ ]

ခုဒ္ဒသိက္ခာပါဌ်နိဂုံးပြီး၏ ။