19. Pānīyadinnassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
Jambudīpe
M0.72 aññatarasmiṃ janapade kire ko manusso raṭṭhato raṭṭhaṃ janapadato janapadaṃ vicaranto anukkamena candabhāgānadītīraṃ patvā nāvaṃ abhiruhitvā paratīraṃ gacchati .Athāparā gabbhinitthī tāya eva nāvāya gacchati , atha nāvā gaṅgāmajjhappattakāle tassā kammajavātā caliṃsu .
Tato sā vijāyitumasakkontī kilantā pānīyaṃ me detha , pipāsitāmhiti manusse yāci .
Te tassā vacanaṃ asuṇantā viya pānīyaṃ nādaṃsu , atha so jānapadiko tassā karuṇāyanto [ karuṇāyapānīyaṃ , karuṇāyantopānīyaṃ , karuṇāyatoyaṃ iticakatthaci ] toyaṃ gahetvā mukhe āsiñci , tasmiṃ khaṇe sā laddhassāsā sukhena dārakaṃ vijāyi , atha te tīraṃ patvā katipayadivasena attano attano ṭhānaṃ pāpuṇiṃsu .
Athāparabhāge so jānapadiko aññatarakiccaṃ paṭicca tassā itthiyā vasananagaraṃ patvā tattha tattha āhiṇḍanto nivāsanaṭṭhānaṃ alabhitvā nagaradvāre sālaṃ gantvā tattha nipajji .
Tasmiṃyeva divase corā nagaraṃ pavisitvā rājagehe sandhiṃ chinditvā dhanasāraṃ gahetvā gacchantā rājapurisehi anubandhā gantvā tāyeva sālāya chaḍḍetvā palāyiṃsu .
Atha rājapurisā āgantvā core apassantā taṃ jānapadikaṃ disvā ayaṃ coroti gahetvā pacchābāhaṃ gāḷhaṃ bandhitvā puna divase rañño dassesuṃ .
Raññā kasmā bhaṇe corakamma makāsīti pucchito nāhaṃ deva coro , āgantukomhīti vutte rājā core pariyesitvā alabhanto ayameva coro , imaṃ mārethāti āṇāpesi .
Rājapurisehi taṃ gāḷhaṃ bandhitvā āghātanaṃ nīte sā itthī taṃ tathā nīyamānaṃ disvā sañjānitvā kampamānahadayā muhuttena rañño santikaṃ gantvā vanditvā deva eso
M0.73 na coro āgantuko muñcathetaṃ devāti āha .Rājā tassā kathaṃ asaddahanto yajjetaṃ mocetu micchasi .
Tassagghanakaṃ dhanaṃ datvā muñcāpehīti , sā sāmi mama gehe dhanaṃ natthi .
Apica mama sattaputtehi saddhiṃ maṃ dāsiṃ karohi , etaṃ muñca devāti āha , atha rājā tvaṃ etaṃ adhunāgatoti vadasi .
Etaṃ nissāya puttehi saddhiṃ attānaṃ dāsattaṃ sāvesi .
Kimeso te ñāti vā , udāhu upakārakoti pucchanto āha .
1.
Kiṃte bhoti ayaṃ poso , tuvaṃ pucchāmi saṃsayaṃ ;
Bhātā vā te pitā hoti , pati vā devaro tava .
2.
Ñāti sālohito kinnu , udāhu iṇadāyako ;
Athopakārako kinnu , kasmāssa desi jīvitaṃti .
Tato sā āha .
3.
Eso me puriso deva , katapubbopakārako ;
Atāṇamekikaṃ [ attānamekikaṃ itikatthaci ] ceso , dukkhitaṃ maraṇe ṭhitaṃ .
4.
Vijāyitu masakkontiṃ , gabbhiniṃ dukkhavediniṃ ;
Toyena maṃ upaṭṭhāsi , tenāhaṃ sukhitā tadā .
5.
Bhaṅgakallolamālāya , uttarantaṃ mahaṇṇavaṃ ;
Pahāya pātuṃ kūpassa , yāti loko pipāsito .
6.
Tatheva vijjamānesu , janesu manujādhipa ,
Ekasseva manasmiṃhi , guṇaṃ tiṭṭhati sādhukaṃ .
7.
Pahatvāna mataṃ hatthiṃ , maṃsatthī keci jantuno ;
Anubandhanti maṃsatthaṃ , sasaṃ dhāvanta mekakaṃ .
8.
Tatheva
M0.74 vijjamānesu , janesu manujādhipa ;Guṇavanta manubandhanti , sappurisaṃ katavedikaṃ .
9.
Tasmā sappurise dhamme , patiṭṭhāsmi narādhipa ;
Anussaranti etena , katapubbū pakārakaṃ .
10.
Ahañca mama puttā ca , etenamha sukhāpitā ;
Jīvitampi pariccajja , muccanīyo ayaṃ mayāti .
Tato rājā dovārikaṃ pakkositvā tampi pucchitvā adhunāgatabhāvaṃ ñatvā tassā sappurisadhamme santuṭṭho tesaṃ ubhinnampi mahantaṃ yasaṃ anuppadāsi .
Te laddhayasā ta to paṭṭhāya dānādīni puññakammāni katvā saggaparāyaṇā ahesunti .
11.
Dhamme patiṭṭhitamanā api mātugāmā ,
Evaṃ labhanti vibhavañca pasaṃsanañca ;
Dhammañca sādhucaritaṃ manasīkaronto ,
Dhammesu vattatha sadā sucisajjanāti .
Pānīyadinnassa vatthuṃ navamaṃ .