8. Mahāmandhātuvatthumhi ayamānupubbīkathā
Ito kira ekanavutikappamatthake vipassīnāma sammāsambuddho loke uppajjitvā pavattavaradhammacakko sadevakehi lokehi pūjiyamāno bandhumatīnagare paṭivasati .
Tadā so mandhātā tasmiṃ nagare tunnakāro hutvā nibbatti .
Tunnakārakammena jīvikaṃ kappento viharati .
Tadā sakalanagaravāsino buddhapamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā mahādāna madaṃsu .
Atha so evaṃ cintesi , sabbepime nagaravāsino dānaṃ dadanti .
Ahamekova seso duggatattā , yajjāhamajja bījaṃ na ropemi , imamhā dukkhā na parimuccissāmīti .
So vegena tunnakārakammaṃ pariyesitvā kiñcimūlaṃ labhitvā tena ekassāpi dānaṃ dātuṃ okāsa maladdhā āpaṇaṃ gantvā rājamāsake gahetvā caṅkoṭakaṃ pūretvā ādāya buddhapamukhassa bhikkhusaṅghassa bhattaggaṃ gantvā ṭhito evaṃ cintesi , natthi dāni okāsaṃ ekassāpi bhikkhuno patte okirituṃ , addhāhaṃ ime ākāse vikirissāmīti appevanāma patamānānaṃ ekassāpi bhikkhuno patte ekampi pateyya , taṃ me bhavissati dīgharattaṃ hibhāya sukhāyāti pasannamānaso uddhaṃ khipi , ta to patamānā te parivārikadevatānañca bhagavato ānubhāvenaca bahi apatitvā bhagavantamādiṃ katvā sabbesaṃ bhikkhūnaṃ
M0.34 patteyeva patiṃsu .Atha so taṃ acchariyaṃ disvā pasannamānaso sirasi añjaliṃ paggayha ṭhito evaṃ patthanamakāsi .
1.
Iminā me adhikārena , pasādena yatissare ;
Kāmabhogīnahaṃ aggo , bhaveyyaṃ jātijātiyaṃ .
2.
Paharitvā yadā pāṇiṃ , olokemi nabhotalaṃ ;
Sattaratanasampannaṃ , vassaṃ vassatu sabbadāti .
So tato paṭṭhāya devamanussesu saṃsaranto mahantaṃ dibbasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ bhaddakappe ādimhi mahāsammato nāma rājā ahosi .
Tassa putto rojo nāma .
Tassa putto vararojo nāma , tassa putto kalyāṇo nāma , tassa putto varakalyāṇo nāma .
Varakalyāṇassa putto uposatho nāma .
Uposathassa putto mandhātā nāma hutvā nibbatti .
So sattahi ratanehi catūhi ca iddhīhi samannāgato cakkavattirajjaṃ kāresi , tassa vāmahatthaṃ sammiñjitvā dakkhiṇahatthena appoṭṭhite ākāsato dibbameghā viya jaṇṇuppamāṇaṃ sattaratanavassaṃ vassati .
Evarūpo acchariyo ahosi .
So caturāsītivassasahassāni kumārakīḷaṃ kīḷi .
Caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi .
Caturāsītivassasahassāni cakkavattirajjaṃ kāresi , āyu panassa asaṅkhyeyyaṃ ahosi .
So ekadivasaṃ kāmataṇhaṃ pūretuṃ asakkonto ukkaṇṭhitākāraṃ dassesi , amaccā deva kinnakho ukkaṇṭhā sīti pucchiṃsu .
So bhaṇe mayhaṃ puññakamme olokiyamāne imaṃ rajjaṃ nappahoti , katarannu kho ṭhānaṃ ramaṇīyanti .
Devaloko mahārājāti .
So cakkaratanaṃ abbhukkiritvā parisāya saddhiṃ cātumahārājikadevalokaṃ agamāsi , athassa cattāro mahārājāno dibbamālagandha- hatthā
M0.35 devagaṇaparivutā paccuggamanaṃ katvā taṃ ādāya cātumahārājikadevalokaṃ gantvā rajjaṃ adaṃsu , tassa parisāya parivutassa tasmiṃ rajjaṃ karontassa dīgho addhā vītivatto .So tatthapi taṇhaṃ pūretu masakkonto ukkaṇṭhitā kāraṃ dassesi .
Tato cattāro mahārājāno kinnukho mahārāja ukkaṇṭhitoti pucchiṃsu .
Imamhā devalokā katarannu kho ṭhānaṃ ramaṇīyanti , deva paresaṃ upaṭṭhākamanussasadisā mayaṃ .
Tāvatiṃsadevaloko ito sataguṇena ramaṇīyoti .
Mandhātā cakkaratanaṃ abbhukkiritvā attano parisaparivuto tāvatiṃsābhimukho pāyāsi , athassa sakko devarājā dibbamālagandhahattho devagaṇaparivuto paccuggamanaṃ katvā taṃ hatthe gahetvā ito ehi mahārājāti āha .
Tato rañño devagaṇaparivutassa gamanakāle pariṇāyakaratanaṃ cakkaratanaṃ ādāya saddhiṃparisāya manussapathaṃ otaritvā attano gharaṃ pāvisi .
Sakko mandhātuṃ sakkabhavanaṃ netvā devatā dve koṭṭhāse katvā attano rajjaṃ majjhe bhinditvā adāsi .
Tato paṭṭhāya dvepi rājano rajjaṃ kāresuṃ .
Evaṃ kāle gacchante sakko saṭṭhisatasahassādhikāni tissoca vassakoṭiyo āyuṃ khepetvā cavi .
Añño sakko nibbatti , sopi tatheva devarajjaṃ kāretvā āyukkhayena cavi , etenu pāyena chattiṃsa sakkā caviṃsu , mandhātā pana manussaparihārena devarajjaṃ kāresiyeva , tassevaṃ kāle gacchante bhīyyoso mattāya kāmataṇhā uppajji , so kimme upaḍḍharajjena .
Sakkaṃ māretvā ekarajjaṃ karissāmīti cintesi .
Sakkaṃ pana māretuṃ na sakkā , kāmataṇhā panesā vipattimūlā .
Tathāhi .
3.
Varamatra sukhantyatra , atricchāvihato naro ;
Idhavā paratthavā kiñci , na sātaṃ vindate sadā .
4.
Taṇhāya
M0.36 jāyate soko ,Taṇhāya jāyate bhayaṃ ;
Taṇhāya vippamuttassa ,
Natthi soko kuto bhayaṃ .
5.
Taṇhādāso naro ettha , rājacorādisambhavaṃ ;
Hattacchedādikaṃ dukkhaṃ , pāpuṇāti vihaññati .
6.
Yena lobhena jātena , sadā jīyanti pāṇino ;
Khettaṃ vatthuṃ hiraññaṃca , gavāssaṃ dāsaporisaṃ ;
Sabbatthāmena so lobho , pahātabbova viññunāti .
Tato atricchāvihatassa tassa āyusaṅkhāro parihāyi , jarā sarīraṃ pahari , manussasarīrañhi nāma na devalokebhijjati , tatha so devalokā bhassitvā bandhumatīnagaruyyānaṃ pāvisi , uyyānapālo tassa āgatabhāvaṃ rājakulaṃ nivedesi .
Rājā rājakulā āgantvā uyyāneyeva āsanaṃ paññāpesi .
Tato mandhātā uyyāne paññattavarāsane nipanno anuṭṭhānaseyyaṃ kappesi .
Tato amaccā deva tumhākaṃ parato kinnu kathesāmāti pucchiṃsu , mama parato tumhe imaṃ sāsanaṃ mahājanassa katheyyātha , mandhātumahārājā dvisahassadīpaparivāresu catūsu mahādīpesu cakkavattirajjaṃ kāretvā cātumahārājikesu rajjaṃ kāretvā chattiṃsasakkānaṃ āyuparimāṇena devaloke rajjaṃ kāretvā kālamakāsīti .
So evaṃ vatvā kālaṃkatvā yathākammaṃ gatoti imamatthaṃ pakāsetuṃ bhagavā catumahāparisamajjhe imā gāthāyo āha .
7.
Yāvatā candimasuriyā , pariharanti disā bhanti virocanā ;
Sabbeva dāsā mandhātā , ye pāṇā pathavinissitā .
8.
Na
M0.37 kahāpaṇavassena , titti kāmesu vijjati ;Appassadā dukhā kāmā , iti viññāya paṇḍito .
9.
Api dibbesu kāmesu , ratiṃso nādhigacchati ;
Taṇhākkhayarato hoti , sammāsambuddhasāvakoti .
Taṃ sutvā bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti .
10.
Iti gatiniyatānaṃ bodhiyā uttamānaṃ ;
Sakavasamupanetvā deti dukkhātitaṇhā ;
Aniyatagatikānaṃ kā kathā mādisānaṃ ;
Jahatha tamiti mantvā bho bhajavho tivatthuṃti .
Mahāmandhātuvatthuṃ aṭṭhamaṃ .