39. Bodhirājadhītuyā [ bodhirājadhītāya itisabbattha ] vatthumhi ayamānupubbīkathā
Bhagavati parinibbute laṅkāyaṃ sāsane suppatiṭṭhite tattha hakureḷīti eko gāmo ahosi , tatthekā dārikā gāmādārikāhi saddhiṃ tattha tattha kīḷantī viharati , tadā gāmasamīpe mahāsobbhaṃ hoti .
Tattheko maruttharukkho sabbadā pāḷiphullova tiṭṭhati .
Manussā buddhapūjanatthaṃ pupphāni viciṇantā udakaṃ ogahetvā rukkhamabhiruyha pupphāni ociṇanti , kumārikā te disvā manussā sukhena gantvā pupphāni ociṇantūti ekaṃ sukkhapālibhaddadaṇḍakaṃ āharitvā setuṃ katvā ṭhapesi , tato paṭṭhāya manussā tenagantvā pupphāni ociṇanti .
Atha sā tato cutā teneva kusalakammena jambudīpe pāṭaliputtanagare somadattarañño dhītā hutvā nibbatti , uttamarūpadharā devaccharapaṭibhāgā ahosi .
Mātāpitaro panassā bodhirājakumārikāti vohariṃsu .
Pubbe katasetuānubhāvena tassā suvīrako nāmeko ākāsagāmī sindhavapotako nibbatti .
Rājadhītuyā pana pitā buddhamāmako dhammamāmako saṅghamāmako hutvā mahantaṃ puññaṃ pasavanto sindhavapotakaṃ disvā puññakaraṇassa me sahāyo laddhoti tuṭṭhamānaso assaṃ abhiruhitvā divasassa tikkhattuṃ gantvā mahābodhiṃ
M0.168 vandati .Rājadhītā naṃ disvā pitusantikaṃ gantvā abhiṇhaṃ tāta kuhiṃ gacchasīti pucchi .
Rājā na kiñci kathesi , atha sā punappunaṃ pitaraṃ nibandhantī pucchi .
Tato rājā tassāvi karonto evamāha .
1.
Amhākaṃ bhagavā pubbe , pūrento dasapāramī ;
Adāsi sīsarattakkhi , maṃsaṃ jīvitameva ca .
2.
Puttadāre ca rajje ca , patvā [ datvā itipikatthaci ] pāramimatthakaṃ ;
Anappakappakoṭīnaṃ , khepetvā kapilavuye .
3.
Sakkarājakule jāto , loke appaṭipuggalo ;
Sampattacakkavattittaṃ , pahantvāna narādhipo .
4.
Disvā nimitte caturo , nikkhamma abhinikkhamaṃ ;
Bodhimūlamupāgamma , nisinno vajirāsane .
5.
Sahassabāhuṃ māpetvā , nānāyudhasamākulaṃ [ nānāvudhasamākulaṃ-itisabbattha ];
Mahābhītikaraṃ vesaṃ , kāḷapabbatasādisaṃ .
6.
Māpetvāna samāruyha , girimekhalavāraṇaṃ ;
Mārasenaṃ samānetvā , āgataṃ makaraddhajaṃ .
7.
Pāramitābalena taṃ , mārasenaṃ palāpiya ;
Yatthāsīno kilesāri , sahassaṃ ghātayī jino .
8.
Nayanaṃ sujalasekehi , sattāhaṃ jinasevitaṃ ;
Pūjitaṃ devabrahmehi , siddhoraganarādihi ;
Vandituṃ jayabodhiṃtaṃ , gacchāmi satataṃ ahaṃ .
9.
Upāsati sadā gantvā , yo naro bodhipādapaṃ ;
Gandhodadīpadhūpādi , nānāpūjāhi sādhukaṃ .
10.
Sa naro nirāmayo hoti , paccatte ca parattha ca ;
Pūjito mānito hoti , dīghāyu balavā sukhī .
11.
Tadatthaṃ patthayantena , atthakāmena jantunā ;
Upāsanīyaṃ saddhāya , niccaṃ taṃ bodhipādapaṃti .
Taṃ sutvā kumārikā pītiyā phuṭasarīrā pitaraṃ vanditvā ahampi tāta gacchāmīti āha .
Rājā panassā upaddavabhayena gamanaṃ na icchi .
Tato sā yāvatatiyaṃ pitaraṃ yācitvā raññā anuññātā .
Tato paṭṭhāya pitarā saddhiṃ sindhavamāruyha bodhiṃ vandituṃ satataṃ gacchati .
Athāparabhāge rājā maraṇamañce nipanno cintesi .
Dhītā me nirantaraṃ bodhiupaṭṭhānaṃgacchati , etissā anāgate yaṃkiñci bhayaṃ uppajjamānaṃ tato uppajjati .
Tattha me kiṃ kātabbanti .
Tato sindhavaṃ pakkosāpetvā tassa kaṇṇamūle mantento evamāha , tāta mama dhītā abhiṇhaṃ tava sahāyaṃ katvā bodhiṃ vandituṃ gacchati .
Tatthassā yaṃkiñci bhayaṃ bhaveyya .
Taṃ nappatirūpaṃ .
Tattha gamanāgamane mama dhītaraṃ rakkheyyāsīti tassa dhītaraṃ paṭipādetvā kālamakāsi .
Tato rājadhītā pitusarīrakiccaṃ kāretvā divasassa tikkhattuṃ assamabhiruyha bodhiupaṭṭhānaṃ gacchati .
Manussā panassā rūpasampattiṃ disvā vimhitamānasā rājārahaṃ vata no idaṃ paṇṇākāraṃ diṭṭhaṃ .
Gantvā rañño ācikkhissāma .
Appeva nāma rājā so kiñci no dadeyyāti cintetvā rañño santikaṃ gantvā vanditvā ṭhitā evamāhaṃsu .
12.
Bodhimaṇḍaṃ samāgamma , abhiṇhaṃ tuṭṭhamānasā ;
Vandantī yāti kaññekā , vijjūva siriyā jalaṃ .
13.
Nīladhampillabhārā sā , visālāyatalocanā ;
Soṇṇadolābhasavaṇā , sāmā subhapayodharā .
14.
Sataraṃsīhi sammissa , sañcyāmbudasamādharā ;
Tuṅganāsā nīlabhamu , hāsabhāsā manoramā .
15.
Īdisaṃ
M0.170 no mahārājā [ mahārājadiṭṭhapubba itipikatthaci ], diṭṭhapubbaṃ kudācanaṃ ;Ehi tassā siriṃdeva , bodhimaṇḍamhi dakkhasīti .
Taṃ sutvā rājā savaṇasaṃsaggeneva tāya paṭibaddhacitto caturaṅginiṃsenaṃ gahetvā rājadhītaraṃ bodhivandanatthāya āgatakāle bahipākāre senaṃ parikkhipāpetvā gaṇhathetanti manusse niyojesi .
Tato senāpi taṃ gahaṇasajjā aṭṭhāsi .
Rājadhītā te disvā sīghaṃ sindhavaṃ upasaṅkamitvā tassa piṭṭhiyaṃ nisinnā paṇhiyā saññaṃ adāsi .
So taṃ gahetvā vegena ākāsaṃ pakkhandi .
Sā pana dunnisinnabhāvena assassa vegaṃ sandhāretumasakkontī assapiṭṭhito parigali .
Sindhavo rājadhītaraṃ patamānaṃ disvā rājovādaṃ saramāno vegenāgantvā tassā kese ḍaṃsitvā ukkhipitvā patamānāya tassā piṭṭhiṃdatvā nisīdāpetvā ākāsena taṃ netvā pāṭaliputtanagareyeva patiṭṭhāpesi [ pātaliputtanagareyevataṃ paviṭhāpesiitipikatthaci ].
16.
Tiracchānagatāpevaṃ , sarantā upakārakaṃ ;
Na jahantīti mantvāna , kataññū hontu [ hontipāṇino-itipikatthaci ] pāṇinoti .
Tato paṭṭhāya sā puññakammaṃ katvā saggaparāyanā ahosīti .
17.
Yo yaṃ dumindaṃyatinandanena ;
Sampūjitaṃ pūjayate sa pañño ;
Sa bhogavā hoti anītiko ca ,
Sabbattha so hoti pasattharūpo .
Bodhirājadhītuyā vatthuṃ navamaṃ .