15. Byagghassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
Jambudīpe cūlaraṭṭhā sanne bārāṇasīnagare ekaṃ paṃsupabbataṃ vinivijjhitvā mahāmaggo hoti , tattha vemajjhe eko byaggho attano andhapitaraṃ pabbataguhāyaṃ katvā posento vasati .
Tasseva pabbatassa vanadvāre tuṇḍilo nāma eko suvapotako rukkhasmiṃ vasati .
Te ubhopi aññamaññaṃ piyasahāyā ahesuṃ , tasmiṃ samaye paccantagāmavāsī eko manusso attano mātugāmena saddhiṃ kalahaṃ katvā bārāṇasiṃ gacchanto taṃ vanadvāraṃ sampāpuṇi .
Atha suvapotako parihīnattabhāvaṃ dukkhitaṃ taṃ disvā kampamānahadayo taṃ pakkositvā bho kuhiṃ gacchasīti āha , tena parakhaṇḍaṃ gacchāmīti vutte tuṇḍilo bho imasmiṃ vanakhaṇḍamajjhe eko byaggho vasati .
Kakkhalo pharuso sampattasampatte māretvā khādati .
Mā tvaṃ tena gacchāti āha .
Svāyaṃ dubbhago manusso hitakāmassa tassa vacanaṃ anādiyitvā gacchāmevāti āha .
Tuṇḍilo tenahi samma yadi anivattamāno gacchasi .
Eso byaggho mama sahāyo .
Me vacanaṃ tava santikā sutvā na gaṇhātīti .
Tassa taṃ anādiyanto so suvarāje paduṭṭhacitto muggarena paharitvā māretvā araṇiṃ aggiṃ katvā maṃsaṃ khādi .
Asappurisasaṃsaggo nāme sa idha lokaparalokesu dukkhāvahoyeva .
Tathāhi .
1.
Mayā
M0.61 kataṃ mayhamidaṃ , iti vessānaraṃ naro ;Samāliṅgati sappemo , dahatevassa viggahaṃ .
2.
Madhukhīrādidānena , pemasā paripālito ;
Sorago kupitovassa , ḍasatevassa viggahaṃ .
3.
Evaṃ nihīnajaccena , pāpena akataññunā ;
Narā dhamena dīnena , katopi khaṇasaṅgamo .
4.
Asādhuko ayaṃtevaṃ , jānamānena jantunā ;
Muhuttampi na kātabbo , saṅgamo so anatthadoti .
Tato so asappuriso maṃsaṃ khāditvā gacchanto vanakhaṇḍamajjhaṃ sampāpuṇi .
Atha byaggho taṃ disvā mahānādaṃ karonto gahaṇatthāya uṭṭhāsi .
So byagghaṃ disvā bhayappatto tuṇḍilassa vacanaṃ saritvā ahaṃ bho tava sahāyatuṇḍilassa santikā āgatomhīti āha , taṃ sutvā byaggho attamano ehi sammāti taṃ pakkositvā attano vasanaṭṭhānaṃ netvā khāditabbāhārena taṃ santappetvā pitusantike nisīdāpetvā puna vanakhaṇḍa magamāsi .
Athassa pitā puttassa gatakāle tena saddhiṃ sallapanto tassa vacanānusārena tuṇḍilaṃ māretvā khāditabhāvaṃ aññāsi .
Tato so puttassa āgatakāle tava sahāyo tena māritoti āha .
Taṃ sutvā byaggho anattamano vegena tassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā samma tuṇḍilāti saddaṃ katvā apassanto luñcitapattaṃcassa disvā nissaṃsayaṃ tena mārito me sahāyoti socanto paridevanto āgañchi .
Atha so asappuriso tasmiṃ tattha gate tassa pitaraṃ pāsāṇena paharitvā māretvā byagghaṃca dāni māressāmīti byagghāgamanamaggaṃ olokento nilīno aṭṭhāsi .
Tasmiṃ khaṇe byagghopi āgañchi .
So tassā gatakāle tassa tejena bhīto gantvā
M0.62 jīvitaṃ me sāmi dehīti pādamūle urena nipajji , byaggho pana tena katakammaṃ disvā tasmiṃ cittaṃ nibbāpetvā mama sahāyassa sāsanamādāyāgatassa dubbhituṃ na yuttanti cintento taṃ samassāsetvā gaccha sammāti sukhaṃ pesesi .Evañhi sappurisasamāgamo nāma idha lokaparalokesu sukhāvahoyeva , vuttaṃhi .
5.
Sabbhireva samāsetha , sabbhi kubbetha santhavaṃ ;
Sabbattha santhavo tena , seyyo hoti na pāpiyo .
6.
Sukhāvaho dukkhanudo , sadā sabbhi samāgamo ;
Tasmā sappuriseheva , saṅgamo hotu jantunaṃ .
Tato so byaggho tena mettacittānubhāvena kālaṃ katvā sagge nibbattoti .
7.
Evaṃvidhopi pharuso paramaṃsabhojī ;
Byaggho dayāyupagato sugatiṃ sumedho ;
Tasmā karotha karuṇaṃ satataṃ janānaṃ ,
Taṃ vo dadāti vibhavañca bhavesu bhoganti .
Byagghassa vatthuṃ pañcamaṃ .