7. Vessāmittāya vatthumhi ayamānupubbīkathā
Jambudīpe
M0.30 kira kosambinagare kosambirañño vessāmittānāma aggamahesī ahosi .Tadā bhagavā kosambiyaṃ paṭivasati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ cārikaṃ caramāno .
Tasmiṃ samaye sā raññā saddhiṃ vihāraṃ gantvā anopamāya buddhalīḷāya madhurena sarena desentassa bhagavato dhammaṃ sutvā pasannā saraṇesu patiṭṭhāya buddhamāmikā hutvā viharati .
Athā parabhāge tassa rañño rajjatthāya paccantarājā yuddhasajjo rajjaṃ vā detu , yuddhaṃvāti paṇṇaṃ pahiṇi .
Taṃ sutvā rājā mahatiyā senāya parivuto yuddhabhūmiṃ gacchanto mahesiyā saddhiṃ gantvā khandhāvāraṃ nivāsetvā tassā evamāha .
Bhadde saṅgāmasīse jayaparājayo nāma na sakkā viññātuṃ .
Sace me parājayo abhavissa , puretarameva rattapatākaṃ ussāpessāmi , tena abhiññāṇena tvaṃ kosambimeva gacchāhīti anusāsitvā saṅgāma maṇḍalaṃ gantvā mahāraṇaṃ karonto attano parājayabhāvaṃ ñatvā mātugāmaṃ saritvā rattaddhajaṃ ussāpetvā yujjhanto raṇe pati .
Atha sā rattapatākaṃ disvā parājito nūna me sāmikoti bhayena palāyitumārabhi .
Atha taṃ corarañño manussā disvā nūnāyaṃ rañño aggamahesīti ñatvā attano rājānaṃ dassesuṃ , rājā taṃ disvā paṭibaddhacitto mametaṃ abhisekaṃ karothāti amacce āṇāpesi .
Amaccā taṃ abhisekatthāya yāciṃsu , sā na me bhaṇe abhisekenatthoti na icchi .
Amaccā tamatthaṃ rañño ārocesuṃ .
Rājā naṃ pakkosāpetvā kasmā na icchasīti pucchi .
Sā evamāha .
1.
Suṇohi sādhukaṃ deva , bhāsamānāya me vaco ;
Bhattā mayhaṃ mato ajja , sabbasampattidāyako .
2.
Katvāna
M0.31 sobhisekaṃ maṃ , attano hadayaṃ viya ;Pāleti taṃ sarantassā , sokaggi dahate manaṃ .
3.
Mahārāja sacaññassa , assa maggamahesikā ;
Tamhā dukkhā na muccāmi , tenāhaṃ taṃ na patthaye .
4.
Sokagginā padittāhaṃ , soke sokaṃ kathaṃ khipe ;
Jalantaggimhī ko nāma , palālaṃ pakkhipe budho .
5.
Piyavippayogadukkhaṃ , taṃ cintayantī punappunaṃ ;
Tamhā dukkhā na muccāmi , tasmāhaṃ taṃ na patthayeti .
Taṃ sutvā rājā kodhenābhibhūto sace nābhisiñcissasi , aggimhi taṃ pakkhipissāmīti vatvā mahantaṃ dārucitakaṃ kārāpetvā aggiṃ datvā ekapajjote jāte etta pavisāti āha .
Atha sā yācantī rājānaṃ āha .
6.
Pāpo nippāpinaṃ rāja , pātanaṃ khalu pāvake ;
Hoti pāpaphalaṃ tassa , paccatteca paratthaca .
7.
Purātanehi bhūpāla , samaṇabrahmaṇesuca ;
Mātāpitusu bālesu , rogenā turaitthisu ;
Nappasattho vadho deva , tasmāhaṃ na vadhārahāti .
Taṃ sutvāpi rājā asaddahanto manusse āṇāpesi .
Etāya hatthapāde gahetvā aggimhi pakkhipathāti te tathā kariṃsu , atha sā aggimhi pakkhipamānā natthettha me koci paṭisaraṇoti saraṇameva saraṇaṃ karomīti cintetvā ‘‘ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi , dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi , saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmīti ’’ vadantī manasāca anussarantī aggimhi pati , tathāvidhopi aggi tassā sarīre lomakūpamattampi uṇhākāraṃ kātuṃ nāsakkhi .
Padumagabbhaṃ paviṭṭhā viya sītibhūtasarīrā ahosi .
Rājā taṃ acchariyaṃ
M0.32 disvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto vegena taṃ upasaṅkamitvā ubhohi hatthehi paggayha ure nipajjāpetvā rājāsane nisīdāpetvā añjaliṃ gaggayha ṭhito kasmā te taṃ aggi sarīraṃ mā paridahīti pucchi .Sā taṃ kāraṇaṃ kathentī eva māha .
8.
Mātā pitāca ñātīca , parivārāca sohadā ;
Manto sadhādayocāpi , mahesakkhāca devatā .
9.
Eteca ññeca bhūpāla , sattānaṃ bhaya māgate ;
Rakkhituṃ neva sakkonti , hitvāna saraṇattayaṃ .
10.
Agāhaṃ buddhaṃ saraṇaṃ , buddho me saraṇaṃ iti ;
Tena tejena maṃ rāja , jalanto aggi no dahi .
11.
Agāhaṃ dhammaṃ saraṇaṃ , dhammo me saraṇaṃ iti ;
Tena tejena maṃ rāja , jalanto aggi no dahi .
12.
Agāhaṃ saṅghaṃ saraṇaṃ , saṅgho me saraṇaṃ iti ;
Tena tejena maṃ rāja , jalanto aggi no dahi .
13.
Evaṃ mahānubhāvantaṃ , paccakkhaṃ ehipassikaṃ ;
Nāno paddava viddhaṃsiṃ , nānāsampattidāyakaṃ .
14.
Saraṇattayañhi yo satto , na samādāya gaṇhati ;
Idhavā paratthavā loke , so sukhaṃ nānubhossati .
15.
Saraṇattayañhi yo satto , susamādāya gaṇhati ;
Idhavāparatthavā loke , so sukhā na vihāyati .
16.
Tasmā tuvampi bhūpāla , gaṇhāhi saraṇattayaṃ ;
Taṃ te bhavati sabbattha , tāṇaṃ leṇaṃ parāyaṇanti .
Taṃ sutvā rājā ativiya pasannamānaso taṃ khamāpetvā mahantaṃ sakkārasammānaṃ katvā ajjappaṭṭhāya tvaṃ mama mātāti taṃ mātuṭṭhāne ṭhapetvā saraṇa magamāsi .
Tasmiṃ sannipatitvā ṭhitamahājanā taṃ pāṭihāriyaṃ disvā saraṇesuca sīlesuca patiṭṭhāya dānādīni puññakammāni katvā yathākammaṃ gatāti .
17.
Iti
M0.33 saraṇavaraṃ sā kevalaṃ uggahetvā ,Jalitadahanamajjhe sītibhāvaṃ alattha ;
Paramasaraṇasīlaṃ pālayantā kathaṃ vo ,
Na labhatha bhavabhogaṃ nibbutiñcāpi anteti .
Vessāmittāpa vatthuṃ sattamaṃ .