13. Visamalomakumārassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
Atīte
M0.54 kira imasmiṃ jambudīpe kassapo nāma sammāsambuddho pāramiyo pūretvā sabbaññutaṃ patto lokassa dukkhāpanudo sukhāvaho paṭivasati lokaṃ nibbāṇamahānagaravare paripūrento .Tasmiṃ samaye aññataro puriso satthu dhammadesanaṃ sutvā pasanno bhikkhusaṅghassa dānaṃ dento sīlaṃ rakkhanto uposathakammaṃ karonto nānāvidhāni puññakammāni katvā suttappabuddhoviya gantvā devaloke nibbatti sabbaratanamaye dibbavidhāne devaccharāsahassaparivuto .
Tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto amhākaṃ bhagavati parinibbute jambudīpe pāṭaliputtanagare āṇācakkavattidhammāsokamahānarindassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti .
Tassa nāmaṃ karonto sīse lomaṃ visamaṃ hutvā jātatthā visamalomakumāroti sañjāniṃsu .
So kamena viññutaṃ patto balasampanno ahosi .
Mahāthāmo abhirūpoca ahosi .
Dassanīyo pāsādiko yasaparivārasampanno paṭivasati .
Tato aparena samayena dhammāsokamahānarindo caturāsītisahassarājaparivuto anantabalavāhano kī ḷā pa ro himavantaṃ gantvā yathābhirantaṃ kīḷitvā āgacchanto candabhāgaṃ nāma gaṅgaṃ sampāpuṇi .
Sā pana yojanavitthatā tigāvutagambhīrā ahosi .
Tadā sā adhunāgatehi oghehi mahāpheṇasamākulā bahūmiyo ubhokūle uttarantī mahāvegā [ mahāvegāgacchantī itisabbattha ] gacchanti .
Tadā rājā gaṅgaṃ disvā ko nāmettha puriso evaṃvidhaṃ mahāgaṅgaṃ tarituṃ samattho bhavissatīti āha .
Taṃ sutvā visamaloma kumāro āgantvā vanditvā ahaṃ deva gaṅgaṃ taritvā gantuñca āgantuñca sakkomīti āha .
Rājā sādhūti sampaṭicchi .
Atha kumāro gāḷhaṃ nivāsetvā makaradantiyā
M0.55 kese bandhitvā gaṅgākūle ṭhito aṭṭhārasahatthaṃ abbhuggantvā usabhamattaṭṭhāne patitvā taritu mārabhi .Tato caṇḍasotaṃ chinditvā taranto gamanā gamanakāle gaṇhanatthāya āgate caṇḍasuṃsumāre pāṇinā paharitvā cuṇṇavicuṇṇaṃ karonto vīsasataṃ māretvā uttāretvā talamuggamma rājānaṃ vanditvā aṭṭhāsi .
Rājā taṃ kāraṇaṃ disvā bhayappatto eso kho maṃ māretvā rajjampi gahituṃ samattho .
Etaṃ māretuṃ vaṭṭatīti cintetvā nagaraṃ sampatto kumāraṃ pakkosāpetvā amacce āha .
Imaṃ bhaṇe bandhanāgāre karothāti .
Te tathā kariṃsu , athassa bandhanāgāre vasantassa cattāro māsā atikkantā .
Tato rājā catumāsaccayena dīghato saṭṭhihatthappamāṇe saṭṭhiveḷukalāpe āharāpetvā gaṇṭhiyo sodhāpetvā anto ayosāraṃ pūretvā rājaṅgaṇe ṭhapāpetvā visamalomakumāraṃ bandhanāgārato āhārāpetvā [ āṇāpetvā itisabbattha ] amacce evamāha .
Bhaṇe svāyaṃ kumāro iminā khaggena ime veḷukalāpe caturaṅgulaṃ katvā chindatu .
No ce chindituṃ sakkoti .
Taṃ mārethāti āha , taṃ sutvā kumāro ahaṃ bandhanāgāre ci ra vu ttho jighacchāpīḷito āhārena kilamiṃ , yannūnāhaṃ āhāraṃ bhuñcitvā chindeyyanti .
Te natthi dāni tuyhaṃ āhāranti āhaṃsu .
Tenahi pokkharaṇiyā pānīyaṃ pivissāmīti āha .
Te sādhūti pokkharaṇiṃ nesuṃ .
Kumāro pokkharaṇiṃ otaritvā nahāyitvā nimuggo yāvadatthaṃ kalalaṃ bhuñcitvā pānīyaṃ pivitvā uṭṭhāya asipattaṃ gahetvā mahājanānaṃ [ mahājanānaṃpassantameva itisabbattha ] passantānameva aṭṭhāsītihatthaṭṭhānaṃ ākāsaṃ ullaṅghitvā sabbaveḷukalāpe caturaṅgulamattena khaṇḍākhaṇḍaṃ kurumāno otaritvā mūle thūlaayasalākaṃ patvā kiṇīti saddaṃ sutvā asipattaṃ vissajjetvā rodamāno aṭṭhāsi .
Tato rājapurisehi kimattaṃ rodasīti vutte
M0.56 ettakānaṃ purisānamantare mayhaṃ ekopi suhado natti .Sace bhaveyya , imesaṃ veḷukalāpānamantare ayo sāraṃ atthibhāvaṃ katheyya , ahaṃ pana jānamāno ime veḷu kalāpe aṅgulaṅgulesu chindeyyanti āha .
Tato rājā kumārena katakammaṃ oloketvā pasanno uparājaṭṭhānaṃ bahuñca vibhavaṃ dāpesi , evamassa balasampattilābho nāma na jātigottakulapadesādīnaṃ balaṃ .
Na pāṇātipātādiduccaritānaṃ balaṃ .
Kassetaṃ balanti .
Kassapasammāsambuddhakāle bhikkhusaṅghassa dinnadānādisucaritakammavipākaṃ .
Tena vuttaṃ .
1.
Kassapassa munindassa , kāle aññataro naro ;
Sambuddhamupasaṃkamma , sutvā dhammaṃ sudesitaṃ .
2.
Paṭiladdhasaddho hutvā , sīlavantāna bhikkhunaṃ ;
Madhurannapāne pacure , adāsi sumano tadā .
3.
Adāsi cīvare patte , tatheva kāyabandhane ;
Adā khīrasalākañca , bahū kattarayaṭṭhiyo .
4.
Adā supassayaṃ dānaṃ , mañcapīṭhādikaṃ tathā ;
Pāvāra kambalādīni , adā sītanivāraṇe .
5.
Adā bhesajjadānāni , ārogyatthāya bhikkhunaṃ ;
Evaṃ nānāvidhaṃ puññaṃ , katvāna tidivaṃ gato .
6.
Tattha dibbavimānamhi , uppanno so mahiddhiko ;
Devaccharāparivuto , devasenāpurakkhato .
7.
Dibbehi naccagītehi , dibbavāditatantihi ;
Modamāno anekehi , dibbasampattiyā saha .
8.
Yāvatāyuṃ tahiṃ ṭhatvā , jambudīpe manorame ;
Pure pāṭaliputtamhi , dhammāsokassa rājino .
9.
Putto
M0.57 hutvāna nibbatti , mahāthāmo mahābalo ;Mahāyaso mahābhogo , āsi buddhādimāmako .
10.
Kātabbaṃ kusalaṃ tasmā , bhavasampatti micchatā ;
Pāletabba matho sīlaṃ , bhāvetabbañca bhāvananti .
Tato kumāro uparājaṭṭhānaṃ labhitvā sampattiṃanubhavamāno moggaliputtatissattheramādiṃ katvā mahābhikkhusaṅghassa cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayadānā divasena sakkāraṃ katvā sīlaṃ rakkhitvā uposathakammaṃ katvā āyupariyosāne yathākammaṃ gatoti .
11.
Evaṃvidhaṃ sucaritaṃ sumano karitvā ,
Bhāgissa nekavibhavassa bhavābhavesu ;
Tumhepi bho sucaritaṃ vibhavānurūpaṃ ,
Katvāna nibbutipadaṃ karagaṃ karothāti .
Visamalomakumārassa vatthuṃ tatiyaṃ .