37. Puttavatthumhi ayamānupubbīkathā
Ekasmiṃ kira samaye laṅkādīpavāsino saṭṭhimattā bhikkhū jayamahābodhiṃ vanditukāmā ekato mantetvā mahātitthena nāvaṃ āruyha jambudīpaṃ patvā tāmalittipaṭṭhene [ tamalittapaṭṭane itikatthaci ] otaritvā anukkamena pāṭaliputtanagaraṃ pāpuṇiṃsu .
Atha tasmiṃ
M0.147 nagare piṇḍāya carante te bhikkhū eko duggatamanusso disvā cirena [ cirenāhaṃdiṭṭhā itisabbattha ] mayā diṭṭhā buddhaputtāti somanasso bhariyaṃ pakkositvā bhadde imesaṃ ayyānaṃ dānaṃ dātukāmomhi , pubbe no akatapuññattā idāni duggatā jātā , imesu puññakkhettesu bījaṃ no ce ropessāma , punapi evameva bhavissāmāti vatvā kiṃ me gehe deyyadhammaṃ atthīti pucchi .Sā taṃ sutvā ghare no sāmi ayyānaṃ kiñci dātabbaṃ na passāmi .
Api ca mama puttaṃ māretvā dānaṃ dātuṃ sakkāti .
So tassā kathaṃ sutvā bhadde puttaṃ māretvā kiṃ dānaṃ demāti āha .
Tāya taṃ sutvā sāmi kiṃ na jānāsi , putte no mate sandiṭṭhasambhattā ñātimittasuhajjā ca amhākaṃ santikaṃ āgacchāntā kiñci paṇṇākāraṃ gahetvā āgacchanti .
Mayaṃ tena paṇṇākārena dānaṃ dassāmāti vutte upāsako sādhu tathā karohīti mātuyā eva bhāramakāsi , sā puttaṃ māretuṃ avisahantī āha .
Tathā hi .
1.
Kicchā laddhaṃ piyaṃ puttaṃ , ammammāti piyaṃ vadaṃ ;
Sunīlanettaṃ subhamuṃ , ko pakkamitumicchati .
2.
Mātarā māriyantopi , mātarameva rodati ;
Māretuṃ taṃ na sakkomi , hadayaṃ me pavedhatīti .
Evañca pana vatvā ahaṃ sāmi na sakkomi puttaṃ māretuṃ .
Tvaṃ mārehīti puttaṃ pitusantikaṃ pesesi .
Atha sopi taṃ māretu masakkonto evamāha .
Vuttañhi .
3.
Tāyanti pituno dukkhaṃ , puttā puttāti kittitā ;
Pitu dukkhaṃ sukhaṃ puttā , dāyādā honti sabbadā .
4.
Tasmā
M0.148 me sadisaṃ puttaṃ , pillakaṃ mañjubhāsanaṃ ;Na sakkomi ahaṃ bhadde , jīvitā taṃ viyojituṃ .
5.
Ayasañca akittiñca , pappoti puttaghātako ;
Pāṇātipātakammampi , kāmaṃ so phusate naroti .
Evañca pana vatvā so tvameva tava puttaṃ mārehīti pesesi , evaṃ tena vutte putthassa mārapāṇūpāyaṃ pariyesantā evamāhaṃsu , amhe panimaṃ māretuṃ na sakkomi , amhākaṃ pacchāgehe mahanto vammiko atthi , tasmiṃ eko nāgarājā paṭivasati .
Kumāraṃ tattha pesessāma , so taṃ ḍasitvā māressatīti .
Iccete eso kho upāyo evāti cintetvā kumāraṃ pakkositvā añcanā valivalayādīhi maṇḍetvā tassa hatthe geṇḍuṃ [ teṇḍuṃ itisabbattha ] ṭhapetvā tāta pacchāgehe vammikasamīpaṃ gantvā kīḷāti pesesuṃ .
Tato dārako gantvā geṇḍukena kīḷanto vammikabile geṇḍukaṃ pātesi .
Atha so geṇḍukaṃ gaṇhissāmīti vammikasusire hatthaṃ pavesesi .
Tato sappo kujjhitvā susūtisaddaṃ karonto mahantaṃ phaṇaṃ katvā bilato sīsaṃ ukkhipitvā olokento aṭṭhāsi kumārassa hatthato parigalitapāsaṃviya .
Athassa kumāro kiñci ajānanto sappassa gīvaṃ daḷhaṃ gaṇhi .
Athassa mātāpitunnaṃ saddhābalena nāgarājā kumārassa karatale aṭṭhaṃsaṃ icchādāyakaṃ kaṇṭhamaṇiratanaṃ pātesi .
Kumārassa mātāpitaro dvāraṃ nissāya ṭhitā tassa kiriyaṃ olokento taṃ maṇiratanaṃ disvā sīghaṃ gantvā puttaṃ ukkhipitvā hatthato maṇiratanaṃ gaṇhiṃsu .
Tato te taṃ maṇiratanaṃ parisuddhāsane ṭhapetvā upacāraṃ katvā amhākaṃ idañcidañca dethāti abbhukkiriṃsu .
Atha te maṇiratanānubhāvena gehadvāre mahantaṃ maṇḍapaṃ kāretvā vitānādinā maṇḍapaṃ
M0.149 alaṅkaritvā bhikkhūnaṃ āsanāni paññāpetvā te saṭṭhimatte bhikkhū nisīdāpetvā mahādānaṃ adaṃsu .Tato nagaravāsino maṇiratanānubhāvaṃ sutvā sannipatiṃsu .
Atha te tesaṃ majjhe attano saddhābalena maṇiratanassa lābhaṃ pakāsetvā imañhi dānatthāyeva pariccajjāmāti ekasmiṃ ṭhāne patiṭṭhāpetvā tenānubhāvena yāvajīvaṃ dānaṃ dadantā sīlaṃ rakkhantā āyupariyosāne devaloke nibbattiṃsūti .
6.
Chetvāna pemaṃ api atrajesu ,
Dadanti dānaṃ idha mānusevaṃ ;
Na dadāti ko nāma naro samiddho ,
Dānañhi dānassa phalaṃ sarantoti .
Puttavatthuṃ sattamaṃ .