5. Pañcakanipāto
1. Rājadattattheragāthā
315.
‘‘ Bhikkhu
T0.317M0.275V0.214P0.37 sivathikaṃ [ sīvathikaṃ ( sī . syā . pī .)] gantvā , addasa itthimujjhitaṃ ;Apaviddhaṃ susānasmiṃ , khajjantiṃ kimihī phuṭaṃ .
316.
‘‘ Yañhi eke jigucchanti , mataṃ disvāna pāpakaṃ ;
Kāmarāgo pāturahu , andhova savatī [ vasatī ( sī .)] ahuṃ .
317.
‘‘ Oraṃ odanapākamhā , tamhā ṭhānā apakkamiṃ ;
Satimā sampajānohaṃ , ekamantaṃ upāvisiṃ .
318.
‘‘ Tato me manasīkāro , yoniso udapajjatha ;
Ādīnavo pāturahu , nibbidā samatiṭṭhatha .
319.
‘‘ Tato cittaṃ vimucci me , passa dhammasudhammataṃ ;
Tisso vijjā anuppattā , kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
… Rājadatto thero ….
2. Subhūtattheragāthā
320.
‘‘ Ayoge yuñjamattānaṃ , puriso kiccamicchako [ kiccamicchato ( sī .), kiccamicchayaṃ ( katthaci )];
Caraṃ ce nādhigaccheyya ,‘ taṃ me dubbhagalakkhaṇaṃ ’.
321.
‘‘ Abbūḷhaṃ aghagataṃ vijitaṃ , ekañce ossajeyya kalīva siyā ;
Sabbānipi ce ossajeyya andhova siyā , samavisamassa adassanato .
322.
‘‘ Yañhi
T0.318 kayirā tañhi vade , yaṃ na kayirā na taṃ vade ;Akarontaṃ bhāsamānaṃ , parijānanti paṇḍitā .
323.
[ dha . pa .51 dhammapadepi ]‘‘ Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ , vaṇṇavantaṃ agandhakaṃ ;
Evaṃ subhāsitā vācā , aphalā hoti akubbato .
324.
[ dha . pa .52]‘‘ Yathāpi
M0.276 ruciraṃ pupphaṃ , vaṇṇavantaṃ sugandhakaṃ [ sagandhakaṃ ( sī . syā . pī .)];Evaṃ subhāsitā vācā , saphalā hoti kubbato ’’ ti [ sakubbato ( sī . pī .), sukubbato ( syā .)].
… Subhūto thero ….
3. Girimānandattheragāthā
325.
‘‘ Vassati
V0.215P0.38 devo yathā sugītaṃ , channā me kuṭikā sukhā nivātā ;Tassaṃ viharāmi vūpasanto , atha ce patthayasī pavassa deva .
326.
‘‘ Vassati devo yathā sugītaṃ , channā me kuṭikā sukhā nivātā ;
Tassaṃ viharāmi santacitto , atha ce patthayasī pavassa deva .
327.
‘‘ Vassati devo … pe … tassaṃ viharāmi vītarāgo … pe ….
328.
‘‘ Vassati devo … pe … tassaṃ viharāmi vītadoso … pe ….
329.
‘‘ Vassati devo … pe … tassaṃ
T0.319 viharāmi vītamoho ;Atha ce patthayasī pavassa devā ’’ ti .
… Girimānando thero ….
4. Sumanattheragāthā
330.
‘‘ Yaṃ patthayāno dhammesu , upajjhāyo anuggahi ;
Amataṃ abhikaṅkhantaṃ , kataṃ kattabbakaṃ mayā .
331.
‘‘ Anuppatto sacchikato , sayaṃ dhammo anītiho ;
Visuddhiñāṇo nikkaṅkho , byākaromi tavantike .
332.
‘‘ Pubbenivāsaṃ jānāmi , dibbacakkhu visodhitaṃ ;
Sadattho me anuppatto , kataṃ buddhassa sāsanaṃ .
333.
‘‘ Appamattassa me sikkhā , sussutā tava sāsane ;
Sabbe me āsavā khīṇā , natthi dāni punabbhavo .
334.
‘‘ Anusāsi
M0.277 maṃ ariyavatā , anukampi anuggahi ;Amogho tuyhamovādo , antevāsimhi sikkhito ’’ ti .
… Sumano thero ….
5. Vaḍḍhattheragāthā
335.
‘‘ Sādhū hi kira me mātā , patodaṃ upadaṃsayi ;
Yassāhaṃ vacanaṃ sutvā , anusiṭṭho janettiyā ;
Āraddhavīriyo pahitatto , patto sambodhimuttamaṃ .
336.
‘‘ Arahā
V0.216 dakkhiṇeyyomhi , tevijjo amataddaso ;Jetvā namucino senaṃ , viharāmi anāsavo .
337.
‘‘ Ajjhattañca
T0.320 bahiddhā ca , ye me vijjiṃsu āsavā ;Sabbe asesā ucchinnā , na ca uppajjare puna .
338.
‘‘ Visāradā kho bhaginī , etamatthaṃ abhāsayi ;
‘ Apihā nūna mayipi , vanatho te na vijjati ’.
339.
‘‘ Pariyantakataṃ dukkhaṃ , antimoyaṃ samussayo ;
Jātimaraṇasaṃsāro , natthi dāni punabbhavo ’’ ti .
… Vaḍḍho thero ….
6. Nadīkassapattheragāthā
340.
‘‘ Atthāya vata me buddho , nadiṃ nerañjaraṃ agā ;
Yassāhaṃ dhammaṃ sutvāna , micchādiṭṭhiṃ vivajjayiṃ .
341.
‘‘ Yajiṃ
P0.39 uccāvace yaññe , aggihuttaṃ juhiṃ ahaṃ ;‘ Esā suddhī ’ ti maññanto , andhabhūto [ andhībhūto ( ka .)] puthujjano .
342.
‘‘ Diṭṭhigahanapakkhando [ pakkhanto ( sī .), pakkhanno ( syā . pī .)], parāmāsena mohito ;
Asuddhiṃ maññisaṃ suddhiṃ , andhabhūto aviddasu .
343.
‘‘ Micchādiṭṭhi pahīnā me , bhavā sabbe padālitā [ vidālitā ( ka .)];
Juhāmi dakkhiṇeyyaggiṃ , namassāmi tathāgataṃ .
344.
‘‘ Mohā
M0.278 sabbe pahīnā me , bhavataṇhā padālitā ;Vikkhīṇo jātisaṃsāro , natthi dāni punabbhavo ’’ ti .
… Nadīkassapo thero ….
7. Gayākassapattheragāthā
345.
‘‘ Pāto majjhanhikaṃ sāyaṃ , tikkhattuṃ divasassahaṃ ;
Otariṃ udakaṃ sohaṃ , gayāya gayaphagguyā .
346.
‘‘‘ Yaṃ
T0.321 mayā pakataṃ pāpaṃ , pubbe aññāsu jātisu ;Taṃ dānīdha pavāhemi ’, evaṃdiṭṭhi pure ahuṃ .
347.
‘‘ Sutvā
V0.217 subhāsitaṃ vācaṃ , dhammatthasahitaṃ padaṃ ;Tathaṃ yāthāvakaṃ atthaṃ , yoniso paccavekkhisaṃ ;
348.
‘‘ Ninhātasabbapāpomhi , nimmalo payato suci ;
Suddho suddhassa dāyādo , putto buddhassa oraso .
349.
‘‘ Ogayhaṭṭhaṅgikaṃ sotaṃ , sabbapāpaṃ pavāhayiṃ ;
Tisso vijjā ajjhagamiṃ , kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
… Gayākassapo thero ….
8. Vakkalittheragāthā
350.
‘‘ Vātarogābhinīto tvaṃ , viharaṃ kānane vane ;
Paviṭṭhagocare lūkhe , kathaṃ bhikkhu karissasi .
351.
‘‘ Pītisukhena vipulena , pharamāno samussayaṃ ;
Lūkhampi abhisambhonto , viharissāmi kānane .
352.
‘‘ Bhāvento satipaṭṭhāne , indriyāni balāni ca ;
Bojjhaṅgāni ca bhāvento , viharissāmi kānane .
353.
‘‘ Āraddhavīriye pahitatte , niccaṃ daḷhaparakkame [ āraddhavīriyo pahitatto , niccaṃ daḷhaparakkamo ( sī .)];
Samagge sahite disvā , viharissāmi kānane .
354.
‘‘ Anussaranto sambuddhaṃ , aggaṃ dantaṃ samāhitaṃ ;
Atandito
T0.322 rattindivaṃ , viharissāmi kānane ’’ ti .… Vakkalitthero ….
9. Vijitasenattheragāthā
355.
‘‘ Olaggessāmi
M0.279 te citta , āṇidvāreva hatthinaṃ ;Na taṃ pāpe niyojessaṃ , kāmajāla [ kāmajālaṃ ( syā .)] sarīraja [ sarīrajaṃ ( syā . ka .)].
356.
‘‘ Tvaṃ
P0.40 olaggo na gacchasi [ na gañchisi ( pī )], dvāravivaraṃ gajova alabhanto ;Na ca cittakali punappunaṃ , pasakka [ pasahaṃ ( sī . syā . pī .)] pāparato carissasi .
357.
‘‘ Yathā kuñjaraṃ adantaṃ , navaggahamaṅkusaggaho ;
Balavā āvatteti akāmaṃ , evaṃ āvattayissaṃ taṃ .
358.
‘‘ Yathā varahayadamakusalo , sārathi pavaro dameti ājaññaṃ ;
Evaṃ damayissaṃ taṃ , patiṭṭhito pañcasu balesu .
359.
‘‘ Satiyā
V0.218 taṃ nibandhissaṃ , payutto te damessāmi [ payatatto vodapessāmi ( sī .)];Vīriyadhuraniggahito , na yito dūraṃ
T0.323 gamissase cittā ’’ ti .… Vijitaseno thero ….
10. Yasadattattheragāthā
360.
‘‘ Upārambhacitto dummedho , suṇāti jinasāsanaṃ ;
Ārakā hoti saddhammā , nabhaso pathavī yathā .
361.
‘‘ Upārambhacitto dummedho , suṇāti jinasāsanaṃ ;
Parihāyati saddhammā , kāḷapakkheva candimā .
362.
‘‘ Upārambhacitto dummedho , suṇāti jinasāsanaṃ ;
Parisussati saddhamme , maccho appodake yathā .
363.
‘‘ Upārambhacitto dummedho , suṇāti jinasāsanaṃ ;
Na virūhati saddhamme , khette bījaṃva pūtikaṃ .
364.
‘‘ Yo ca tuṭṭhena cittena , suṇāti jinasāsanaṃ ;
Khepetvā āsave sabbe , sacchikatvā akuppataṃ ;
Pappuyya paramaṃ santiṃ , parinibbātināsavo ’’ ti .
… Yasadatto thero ….
11. Soṇakuṭikaṇṇattheragāthā
365.
‘‘ Upasampadā
M0.280 ca me laddhā , vimutto camhi anāsavo ;So ca me bhagavā diṭṭho , vihāre ca sahāvasiṃ .
366.
‘‘ Bahudeva rattiṃ bhagavā , abbhokāsetināmayi ;
Vihārakusalo satthā , vihāraṃ pāvisī tadā .
367.
‘‘ Santharitvāna saṅghāṭiṃ , seyyaṃ kappesi gotamo ;
Sīho
T0.324 selaguhāyaṃva , pahīnabhayabheravo . 368.
‘‘ Tato kalyāṇavākkaraṇo , sammāsambuddhasāvako ;
Soṇo abhāsi saddhammaṃ , buddhaseṭṭhassa sammukhā .
369.
‘‘ Pañcakkhandhe pariññāya , bhāvayitvāna añjasaṃ ;
Pappuyya paramaṃ santiṃ , parinibbissatyanāsavo ’’ ti .
… Soṇo kuṭikaṇṇathero ….
12. Kosiyattheragāthā
370.
‘‘ Yo
V0.219P0.41 ve garūnaṃ vacanaññu dhīro , vase ca tamhi janayetha pemaṃ ;So bhattimā nāma ca hoti paṇḍito , ñatvā ca dhammesu visesi assa .
371.
‘‘ Yaṃ āpadā uppatitā uḷārā , nakkhambhayante paṭisaṅkhayantaṃ ;
So thāmavā nāma ca hoti paṇḍito , ñatvā ca dhammesu visesi assa .
372.
‘‘ Yo ve samuddova ṭhito anejo , gambhīrapañño nipuṇatthadassī ;
Asaṃhāriyo nāma ca hoti paṇḍito , ñatvā ca dhammesu visesi assa .
373.
‘‘ Bahussuto dhammadharo ca hoti , dhammassa
T0.325 hoti anudhammacārī ;So tādiso nāma ca hoti paṇḍito , ñatvā ca dhammesu visesi assa .
374.
‘‘ Atthañca
M0.281 yo jānāti bhāsitassa , atthañca ñatvāna tathā karoti ;Atthantaro nāma sa hoti paṇḍito , ñatvā ca dhammesu visesi assā ’’ ti .
… Kosiyo thero ….
Pañcakanipāto niṭṭhito .
Tatruddānaṃ –
Rājadatto subhūto ca , girimānandasumanā ;
Vaḍḍho ca kassapo thero , gayākassapavakkalī .
Vijito yasadatto ca , soṇo kosiyasavhayo ;
Saṭṭhi ca pañca gāthāyo , therā ca ettha dvādasāti .