Paṭhamabhāṇavāravaṇṇanā
275. Evaṃ
V3.129M3.142P3.960 me sutan ti āṭānāṭiyasuttaṃ .Tatrāyamapubbapadavaṇṇanā – catuddisaṃ rakkhaṃ ṭhapetvāti asurasenāya nivāraṇatthaṃ sakkassa devānamindassa catūsu disāsu ārakkhaṃ ṭhapetvā .
Gumbaṃ ṭhapetvāti balagumbaṃ ṭhapetvā .
Ovaraṇaṃ ṭhapetvāti catūsu disāsu ārakkhake ṭhapetvā .
Evaṃ sakkassa devānamindassa ārakkhaṃ susaṃvihitaṃ katvā āṭānāṭanagare nisinnā satta buddhe ārabbha imaṃ parittaṃ bandhitvā ‘‘ ye satthu dhammaāṇaṃ amhākañca rājaāṇaṃ na suṇanti , tesaṃ idañcidañca karissāmā ’’ ti sāvanaṃ katvā attanopi catūsu disāsu mahatiyā ca yakkhasenāyātiādīhi catūhi senāhi ārakkhaṃ saṃvidahitvā abhikkantāya rattiyā … pe … ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Abhikkantāya rattiyāti ettha abhikkantasaddo khayasundarābhirūpaabbhanumodanādīsu dissati .
Tattha ‘‘ abhikkantā , bhante ratti , nikkhanto paṭhamo yāmo , ciranisinno bhikkhusaṅgho uddisatu , bhante , bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkhan ’’ ti ( a . ni .8.20) evamādīsu khaye dissati .
‘‘ Ayaṃ imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro paṇītataro cā ’’ ti ( a . ni .4.100) evamādīsu sundare .
‘‘ Ko
P3.961 me vandati pādāni , iddhiyā yasasā jalaṃ ;
Abhikkantena vaṇṇena , sabbā obhāsayaṃ disā ’’ ti .( vi . va .857);
Evamādīsu abhirūpe .
‘‘ Abhikkantaṃ , bho gotamāti ( pārā .15) evamādīsu abbhanumodaneV3.130 .
Idha pana khaye .
Tena abhikkantāya rattiyā , parikkhīṇāya rattiyāti vuttaṃ hoti .
Abhikkantavaṇṇāti idha abhikkantasaddo abhirūpe .
Vaṇṇasaddo pana chavithutikulavaggakāraṇasaṇṭhānapamāṇarūpāyatanādīsu dissati .
Tattha ‘‘ suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā ’’ ti ( ma . ni .2.399) evamādīsu chaviyaṃ .
‘‘ Kadā saññūḷhā pana te , gahapati , ime samaṇassa gotamassa vaṇṇā ’’ ti ( ma . ni .2.77) evamādīsu thutiyaṃ .
‘‘ CattāromeM3.143 , bho gotama , vaṇṇā ’’ ti ( dī . ni .1.266) evamādīsu kulavagge .
‘‘ Atha kena nu vaṇṇena gandhathenoti vuccatī ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .1.234) kāraṇe .
‘‘ Mahantaṃ hatthirājavaṇṇaṃ abhinimminitvā ’’ ti ( saṃ . ni .1.138) evamādīsu saṇṭhāne .
‘‘ Tayo pattassa vaṇṇā ’’ ti ( pārā .602) evamādīsu pamāṇe .
‘‘ Vaṇṇo gandho raso ojā ’’ ti evamādīsu rūpāyatane .
So idha chaviyaṃ daṭṭhabbo .
Tena ‘‘ abhikkantavaṇṇā abhirūpacchavī ’’ ti vuttaṃ hoti .
Kevalakappan ti ettha kevalasaddo anavasesayebhuyyaabyāmissānatirekadaḷhatthavisaṃyogādianekattho .
Tathā hissa ‘‘ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyan ’’ ti ( pārā .1) evamādīsu anavasesatā attho .
‘‘ Kevalakappā ca aṅgamāgadhā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya abhikkamitukāmā hontī ’’ ti ( mahāva .43) evamādīsu yebhuyyatā .
‘‘ Kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī ’’ ti ( mahāva .1) evamādīsu abyāmissatā .
‘‘ Kevalaṃ saddhāmattakaṃ nūna ayamāyasmā ’’ ti ( a . ni .6.55) evamādīsu anatirekatā .
‘‘ Āyasmato , bhante , anuruddhassa bāhiko nāma saddhivihāriko kevalakappaṃ saṅghabhedāya ṭhito ’’ ti ( a . ni .4.243) evamādīsu daḷhatthatā .
‘‘ Kevalī vusitavā uttamapurisoti vuccatī ’’ ti ( a . ni .10.12) evamādīsu visaṃyogo .
Idha panassa anavasesattho adhippeto .
Kappasaddo panāyaṃ abhisaddahanavohārakālapaññattichedanavikappalesasamantabhāvādianekattho .
Tathā hissa ‘‘ okappaniyametaṃ bhoto gotamassa .
Yathā taṃ arahato sammāsambuddhassā ’’ ti ( ma . ni .1.387) evamādīsu abhisaddahanamattho .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , pañcahi samaṇakappehiP3.962 phalaṃ paribhuñjitun ’’ ti ( cūḷava .250) evamādīsu vohāro .
‘‘ Yena sudaṃ niccakappaṃ viharāmī ’’ ti ( ma . ni .1.387) evamādīsu kālo .
‘‘ Iccāyasmā kappo ’’ ti ( su . ni .1098)V3.131 evamādīsu paññatti .
‘‘ Alaṅkato kappitakesamassū ’’ ti ( vi . va .1094) evamādīsu chedanaṃ .
‘‘ Kappati dvaṅgulakappo ’’ ti ( cūḷava .446) evamādīsu vikappo , atthi kappo nipajjitun ’’ ti ( a . ni .8.80) evamādīsu leso .
‘‘ Kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā ’’ ti ( saṃ . ni .1.94) evamādīsuM3.144 samantabhāvo .
Idha pana samantabhāvo attho adhippeto .
Tasmā ‘‘ kevalakappaṃ gijjhakūṭan ’’ ti ettha anavasesaṃ samantato gijjhakūṭanti evamattho daṭṭhabbo .
Obhāsetvāti vatthamālālaṅkārasarīrasamuṭṭhitāya ābhāya pharitvā , candimā viya sūriyo viya ca ekobhāsaṃ ekapajjotaṃ karitvāti attho .Ekamantaṃ nisīdiṃsūti devatānaṃ dasabalassa santike nisinnaṭṭhānaṃ nāma na bahu , imasmiṃ pana sutte parittagāravavasena nisīdiṃsu .
276. Vessavaṇoti kiñcāpi cattāro mahārājāno āgatā , vessavaṇo pana dasabalassa vissāsiko kathāpavattane byatto susikkhito , tasmā vessavaṇo mahārājā bhagavantaṃ etadavoca .
Uḷārāti mahesakkhānubhāvasampannā .
Pāṇātipātā veramaṇiyāti pāṇātipāte diṭṭhadhammikasamparāyikaṃ ādīnavaṃ dassetvā tato veramaṇiyā dhammaṃ deseti .
Sesesupi eseva nayo .
Tattha santi uḷārā yakkhā nivāsinoti tesu senāsanesu santi uḷārā yakkhā nibaddhavāsino .
Āṭānāṭiyan ti āṭānāṭanagare baddhattā evaṃnāmaṃ .
Kiṃ pana bhagavato apaccakkhadhammo nāma atthīti , natthi .
Atha kasmā vessavaṇo ‘‘ uggaṇhātu , bhante , bhagavā ’’ tiādimāha ?
Okāsakaraṇatthaṃ .
So hi bhagavantaṃ imaṃ parittaṃ sāvetuṃ okāsaṃ kārento evamāha .
Satthu kathite imaṃ parittaṃ garu bhavissatītipi āha .
Phāsuvihārāyāti gamanaṭṭhānādīsu catūsu iriyāpathesu sukhavihārāya .
277. Cakkhumantassāti na vipassīyeva cakkhumā , sattapi buddhā cakkhumanto , tasmā ekekassa buddhassa etāni satta satta nāmāni honti .
Sabbepi buddhā cakkhumanto , sabbe sabbabhūtānukampino , sabbe nhātakilesattā nhātakā .
Sabbe
P3.963 mārasenāpamaddino , sabbe vusitavanto , sabbe vimuttā , sabbe aṅgato rasmīnaṃ nikkhantattā aṅgīrasā .
Na kevalañca buddhānaṃ etāneva satta nāmāni asaṅkhyeyyāni nāmāni saguṇena mahesinoti vuttaṃ .
Vessavaṇo pana attano pākaṭanāmavasena evamāha .Te janāti idha khīṇāsavā janāti adhippetā .
Apisuṇāthāti desanāsīsamattametaṃ , amusā apisuṇā apharusā mantabhāṇinoti attho
V3.132 .
MahattātiM3.145 mahantabhāvaṃ pattā .
‘‘ Mahantā ’’ tipi pāṭho , mahantāti attho .
Vītasāradāti nissāradā vigatalomahaṃsā .Hitan ti mettāpharaṇena hitaṃ .
Yaṃ namassantīti ettha yanti nipātamattaṃ .
Mahattan ti mahantaṃ .
Ayameva vā pāṭho , idaṃ vuttaṃ hoti ‘‘ ye cāpi loke kilesanibbānena nibbutā yathābhūtaṃ vipassisuṃ , vijjādiguṇasampannañca hitaṃ devamanussānaṃ gotamaṃ namassanti , te janā apisuṇā , tesampi namatthū ’’ ti .
Aṭṭhakathāyaṃ pana te janā apisuṇāti te buddhā apisuṇāti evaṃ paṭhamagāthāya buddhānaṃyeva vaṇṇo kathito , tasmā paṭhamagāthā sattannaṃ buddhānaṃ vasena vuttā .
Dutiyagāthāya ‘‘ gotaman ’’ ti desanāmukhamattametaṃ .
Ayampi hi sattannaṃyeva vasena vuttāti veditabbā .
Ayañhettha attho – loke paṇḍitā devamanussā yaṃ namassanti gotamaṃ , tassa ca tato purimānañca buddhānaṃ namatthūti .
278. Yato uggacchatīti yato ṭhānato udeti .
Ādiccoti aditiyā putto , vevacanamattaṃ vā etaṃ sūriyasaddassa .
Mahantaṃ maṇḍalaṃ assāti maṇḍalīmahā .
Yassa cuggacchamānassāti yamhi uggacchamāne .
Saṃvarīpi nirujjhatīti ratti antaradhāyati .
Yassa cuggateti yasmiṃ uggate .
Rahadoti udakarahado .
Tatthāti yato uggacchati sūriyo , tasmiṃ ṭhāne .
Samuddoti yo so rahadoti vutto , so na añño , atha kho samuddo .
Saritodakoti visaṭodako , saritā nānappakārā nadiyo assa udake paviṭṭhāti vā saritodako .
Evaṃ taṃ tattha jānantīti taṃ rahadaṃ tattha evaṃ jānanti
P3.964 .
Kinti jānanti ?
Samuddo saritodakoti evaṃ jānanti .Itoti sineruto vā tesaṃ nisinnaṭṭhānato vā .
Janoti ayaṃ mahājano .
Ekanāmāti indanāmena ekanāmā .
Sabbesaṃ kira tesaṃ sakkassa devarañño nāmameva nāmamakaṃsu .
Asīti dasa eko cāti ekanavutijanā .
Indanāmāti indoti evaṃnāmā .
Buddhaṃ ādiccabandhunan ti kilesaniddāpagamanenāpi buddhaṃ .
Ādiccena samānagottatāyapi ādiccabandhunaṃ .
Kusalena samekkhasīti anavajjena nipuṇena vā sabbaññutaññāṇena mahājanaṃ olokesi .
Amanussāpi taṃ vandantīti amanussāpi taṃ ‘‘ sabbaññutaññāṇena
M3.146 mahājanaṃ olokesī ’’ ti vatvā vandanti .Sutaṃ netaṃ abhiṇhasoti etaṃ amhehi abhikkhaṇaṃ sutaṃ .
Jinaṃ vandatha gotamaṃ , jinaṃ vandāma gotaman ti amhehi puṭṭhā jinaṃ vandāma gotamanti vadanti .
279. Yena
V3.133 petā pavuccantīti petā nāma kālaṅkatā , te yena disābhāgena nīhariyantūti vuccanti .
Pisuṇā piṭṭhimaṃsikāti pisuṇāvācā ceva piṭṭhimaṃsaṃ khādantā viya parammukhā garahakā ca .
Ete ca yena nīhariyantūti vuccanti , sabbepi hete dakkhiṇadvārena nīharitvā dakkhiṇato nagarassa ḍayhantu vā chijjantu vā haññantu vāti evaṃ vuccanti .Ito sā dakkhiṇā disāti yena disābhāgena te petā ca pisuṇādikā ca nīhariyantūti vuccanti , ito sā dakkhiṇā disā .
Itoti sineruto vā tesaṃ nisinnaṭṭhānato vā .
Kumbhaṇḍānan ti te kira devā mahodarā honti , rahassaṅgampi ca nesaṃ kumbho viya mahantaṃ hoti .
Tasmā kumbhaṇḍāti vuccanti .
280. Yattha coggacchati sūriyoti yasmiṃ disābhāge sūriyo atthaṃ gacchati .
281. Yenāti yena disābhāgena .
Mahānerūti mahāsineru pabbatarājā .
Sudassanoti sovaṇṇamayattā sundaradassano .
Sinerussa hi pācīnapassaṃ rajatamayaṃ , dakkhiṇapassaṃ maṇimayaṃ
P3.965 , pacchimapassaṃ phalikamayaṃ , uttarapassaṃ sovaṇṇamayaṃ , taṃ manuññadassanaṃ hoti .
Tasmā yena disābhāgena sineru sudassanoti ayametthattho .Manussā tattha jāyantīti tattha uttarakurumhi manussā jāyanti .
Amamāti vatthābharaṇapānabhojanādīsupi mamattavirahitā .
Apariggahāti itthipariggahena apariggahā .
Tesaṃ kira ‘‘ ayaṃ mayhaṃ bhariyā ’’ ti mamattaṃ na hoti , mātaraṃ vā bhaginiṃ vā disvā chandarāgo nuppajjati .
Napi nīyanti naṅgalāti naṅgalānipi tattha ‘‘ kasikammaṃ karissāmā ’’ ti na khettaṃ nīyanti .
Akaṭṭhapākiman ti akaṭṭhe bhūmibhāge araññe sayameva jātaṃ .
Taṇḍulapphalan ti taṇḍulāva tassa phalaṃ hoti .
Tuṇḍikīre pacitvānāti ukkhaliyaṃ ākiritvā niddhumaṅgārena agginā pacitvā .
Tattha kira jotikapāsāṇā nāma honti .
Atha
M3.147 kho te tayo pāsāṇe ṭhapetvā taṃ ukkhaliṃ āropenti .
Pāsāṇehi tejo samuṭṭhahitvā taṃ pacati .
Tato bhuñjanti bhojanan ti tato ukkhalito bhojanameva bhuñjanti , añño sūpo vā byañjanaṃ vā na hoti , bhuñjantānaṃ cittānukūloyevassa raso hoti .
Te taṃ ṭhānaṃ sampattānaṃ dentiyeva , macchariyacittaṃ nāma na hoti .
Buddhapaccekabuddhādayopi mahiddhikā tattha gantvā piṇḍapātaṃ gaṇhanti .Gāviṃ
V3.134 ekakhuraṃ katvāti gāviṃ gahetvā ekakhuraṃ vāhanameva katvā .
Taṃ abhiruyha vessavaṇassa paricārakā yakkhā .
Anuyanti disodisan ti tāya tāya disāya caranti .Pasuṃ ekakhuraṃ katvāti ṭhapetvā gāviṃ avasesacatuppadajātikaṃ pasuṃ ekakhuraṃ vāhanameva katvā disodisaṃ anuyanti .
Itthiṃ vā vāhanaṃ katvāti yebhuyyena gabbhiniṃ mātugāmaṃ vāhanaṃ karitvā .
Tassā piṭṭhiyā nisīditvā caranti .
Tassā kira piṭṭhi onamituṃ sahati .
Itarā pana itthiyo yāne yojenti .
Purisaṃ vāhanaṃ katvāti purise gahetvā yāne yojenti .
Gaṇhantā ca sammādiṭṭhike gahetuṃ na sakkonti .
Yebhuyyena paccantimamilakkhuvāsike gaṇhanti .
Aññataro kirettha
P3.966 jānapado ekassa therassa samīpe nisīditvā niddāyati , thero ‘‘ upāsaka ativiya niddāyasī ’’ ti pucchi .
‘‘ Ajja , bhante , sabbarattiṃ vessavaṇadāsehi kilamitomhī ’’ ti āha .Kumāriṃ vāhanaṃ katvāti kumāriyo gahetvā ekakhuraṃ vāhanaṃ katvā rathe yojenti .
Kumāravāhanepi eseva nayo .
Pacārā tassa rājinoti tassa rañño paricārikā .
Hatthiyānaṃ assayānan ti na kevalaṃ goyānādīniyeva , hatthiassayānādīnipi abhiruhitvā vicaranti .
Dibbaṃ yānan ti aññampi nesaṃ bahuvidhaṃ dibbayānaṃ upaṭṭhitameva hoti , etāni tāva nesaṃ upakappanayānāni .
Te pana pāsāde varasayanamhi nipannāpi pīṭhasivikādīsu ca nisinnāpi vicaranti .
Tena vuttaṃ ‘‘ pāsādā sivikā cevā ’’ ti .
Mahārājassa yasassinoti evaṃ ānubhāvasampannassa yasassino mahārājassa etāni yānāni nibbattanti .
Tassa
M3.148 ca nagarā ahu antalikkhe sumāpitāti tassa rañño ākāse suṭṭhu māpitā ete āṭānāṭādikā nagarā ahesuṃ , nagarāni bhaviṃsūti attho .
Ekañhissa nagaraṃ āṭānāṭā nāma āsi , ekaṃ kusināṭā nāma , ekaṃ parakusināṭā nāma , ekaṃ nāṭasūriyā nāma , ekaṃ parakusiṭanāṭā nāma .Uttarena kasivantoti tasmiṃ ṭhatvā ujuṃ uttaradisāya kasivanto nāma aññaṃ nagaraṃ .
Janoghamaparena cāti etassa aparabhāge janoghaṃ nāma aññaṃ nagaraṃ .
Navanavatiyoti aññampi navanavatiyo nāma ekaṃ nagaraṃ .
Aparaṃ ambaraambaravatiyo nāma .
Āḷakamandāti aparampi āḷakamandā nāma rājadhānī .
Tasmā
V3.135 kuvero mahārājāti ayaṃ kira anuppanne buddhe kuvero nāma brāhmaṇo hutvā ucchuvappaṃ kāretvā satta yantāni yojesi .
Ekissāya yantasālāya uṭṭhitaṃ āyaṃ āgatāgatassa mahājanassa datvā puññaṃ akāsi .
Avasesasālāhi tattheva bahutaro āyo uṭṭhāsi , so tena pasīditvā avasesasālāsupi uppajjanakaṃ gahetvā vīsati vassasahassāni dānaṃ adāsi .
So kālaṃ katvā cātumahārājikesu kuvero nāma devaputto jāto .
Aparabhāge visāṇāya rājadhāniyā rajjaṃ kāresi .
Tato paṭṭhāya vessavaṇoti vuccati .Paccesanto pakāsentīti paṭiesanto visuṃ visuṃ atthe upaparikkhamānā
P3.967 anusāsamānā aññe dvādasa yakkharaṭṭhikā pakāsenti .
Te kira yakkharaṭṭhikā sāsanaṃ gahetvā dvādasannaṃ yakkhadovārikānaṃ nivedenti .
Yakkhadovārikā taṃ sāsanaṃ mahārājassa nivedenti .
Idāni tesaṃ yakkharaṭṭhikānaṃ nāmaṃ dassento tatolātiādimāha .
Tesu kira eko tatolā nāma , eko tattalā nāma , eko tatotalā nāma , eko ojasi nāma , eko tejasi nāma , eko tatojasī nāma .
Sūro rājāti eko sūro nāma , eko rājā nāma , eko sūrorājā nāma , ariṭṭho nemīti eko ariṭṭho nāma , eko nemi nāma , eko ariṭṭhanemi nāma .Rahadopi
M3.149 tattha dharaṇī nāmāti tattha paneko nāmena dharaṇī nāma udakarahado atthi , paṇṇāsayojanā mahāpokkharaṇī atthīti vuttaṃ hoti .
Yato meghā pavassantīti yato pokkharaṇito udakaṃ gahetvā meghā pavassanti .
Vassā yato patāyantīti yato vuṭṭhiyo avattharamānā nigacchanti .
Meghesu kira uṭṭhitesu tato pokkharaṇito purāṇaudakaṃ bhassati .
Upari megho uṭṭhahitvā taṃ pokkharaṇiṃ navodakena pūreti .
Purāṇodakaṃ heṭṭhimaṃ hutvā nikkhamati .
Paripuṇṇāya pokkharaṇiyā valāhakā vigacchanti .Sabhāpīti sabhā .
Tassā kira pokkharaṇiyā tīre sālavatiyā nāma latāya parikkhitto dvādasayojaniko ratanamaṇḍapo atthi , taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .
Payirupāsantīti nisīdanti .
Tattha niccaphalā rukkhāti tasmiṃ ṭhāne taṃ maṇḍapaṃ parivāretvā sadā phalitā ambajambuādayo rukkhā niccapupphitā ca campakamālādayoti dasseti .
Nānādijagaṇāyutāti vividhapakkhisaṅghasamākulā .
Mayūrakoñcābhirudāti mayūrehi koñcasakuṇehi ca abhirudā upagītā .
Jīvañjīvakasaddetthāti ‘‘ jīva jīvā ’’ ti evaṃ viravantānaṃ jīvañjīvakasakuṇānampi ettha saddo
V3.136 atthi .
Oṭṭhavacittakāti ‘‘ uṭṭhehi , citta , uṭṭhehi cittā ’’ ti evaṃ vassamānā uṭṭhavacittakasakuṇāpi tattha vicaranti .
Kukkuṭakāti vanakukkuṭakā .
KuḷīrakātiP3.968 suvaṇṇakakkaṭakā .
Vaneti padumavane .
Pokkharasātakāti pokkharasātakā nāma sakuṇā .Sukasāḷikasaddetthāti sukānañca sāḷikānañca saddo ettha .
Daṇḍamāṇavakāni cāti manussamukhasakuṇā .
Te kira dvīhi hatthehi suvaṇṇadaṇḍaṃ gahetvā ekaṃ pokkharapattaṃ akkamitvā anantare pokkharapatte suvaṇṇadaṇḍaṃ nikkhipantā vicaranti .
Sobhati sabbakālaṃ sāti sā pokkharaṇī sabbakālaṃ sobhati .
Kuveranaḷinīti kuverassa naḷinī padumasarabhūtā , sā dharaṇī nāma pokkharaṇī sadā nirantaraṃ sobhati .
282. Yassa kassacīti idaṃ vessavaṇo āṭānāṭiyaṃ rakkhaṃ niṭṭhapetvā tassā parikammaṃ dassento āha .
Tattha suggahitāti atthañca byañjanañca parisodhetvā suṭṭhu uggahitā .
Samattā pariyāputāti padabyañjanāni ahāpetvā
M3.150 paripuṇṇaṃ uggahitā .
Atthampi pāḷimpi visaṃvādetvā sabbaso vā pana appaguṇaṃ katvā bhaṇantassa hi parittaṃ tejavantaṃ na hoti , sabbaso paguṇaṃ katvā bhaṇantasseva tejavantaṃ hoti .
Lābhahetu uggahetvā bhaṇantassāpi atthaṃ na sādheti , nissaraṇapakkhe ṭhatvā mettaṃ purecārikaṃ katvā bhaṇantasseva atthāya hotīti dasseti .Yakkhapacāroti yakkhaparicārako .
Vatthuṃ vāti gharavatthuṃ vā .
Vāsaṃ vāti tattha nibaddhavāsaṃ vā .
Samitin ti samāgamaṃ .
Anāvayhan ti na āvāhayuttaṃ .
Avivayhan ti na vivāhayuttaṃ .
Tena saha āvāhavivāhaṃ na kareyyunti attho .
Attāhipi paripuṇṇāhīti ‘‘ kaḷārakkhi kaḷāradantā ’’ ti evaṃ etesaṃ attabhāvaṃ upanetvā vuttāhi paripuṇṇabyañjanāhi paribhāsāhi paribhāseyyuṃ yakkhaakkosehi nāma akkoseyyunti attho .
Rittampissa pattan ti bhikkhūnaṃ pattasadisameva lohapattaṃ hoti .
Taṃ sīse nikkujjitaṃ yāva galavāṭakā bhassati .
Atha naṃ majjhe ayokhīlena ākoṭenti .
Caṇḍāti
P3.969 kodhanā .
Ruddhāti viruddhā .
Rabhasāti karaṇuttariyā .
Neva mahārājānaṃ ādiyantīti vacanaṃ na gaṇhanti , āṇaṃ na karonti .
Mahārājānaṃ purisakānan ti aṭṭhavīsatiyakkhasenāpatīnaṃ .
Purisakānan ti yakkhasenāpatīnaṃ ye manassā tesaṃ .Avaruddhā nāmāti paccāmittā verino .
Ujjhāpetabban ti parittaṃ vatvā amanusse paṭikkamāpetuṃ asakkontena etesaṃ yakkhānaṃ ujjhāpetabbaṃ , ete jānāpetabbāti attho .
Parittaparikammakathā
Idha
V3.137 pana ṭhatvā parittassa parikammaṃ kathetabbaṃ .
Paṭhamameva hi āṭānāṭiyasuttaṃ na bhaṇitabbaṃ , mettasuttaṃ dhajaggasuttaṃ ratanasuttanti imāni sattāhaṃ bhaṇitabbāni .
Sace muñcati , sundaraṃ .
No ce muñcati , āṭānāṭiyasuttaṃ bhaṇitabbaṃ , taṃ bhaṇantena bhikkhunā piṭṭhaṃ vā maṃsaṃ vā na khāditabbaṃ , susāne na vasitabbaṃ .
Kasmā ?
Amanussā okāsaṃ labhanti .
Parittakaraṇaṭṭhānaṃ haritupalittaṃ kāretvā tattha parisuddhaṃ āsanaṃ paññapetvā nisīditabbaṃ .
ParittakārakoM3.151 bhikkhu vihārato gharaṃ nentehi phalakāvudhehi parivāretvā netabbo .
Abbhokāse nisīditvā na vattabbaṃ , dvāravātapānāni pidahitvā nisinnena āvudhahatthehi saṃparivāritena mettacittaṃ purecārikaṃ katvā vattabbaṃ .
Paṭhamaṃ sikkhāpadāni gāhāpetvā sīle patiṭṭhitassa parittaṃ kātabbaṃ .
Evampi mocetuṃ asakkontena vihāraṃ ānetvā cetiyaṅgaṇe nipajjāpetvā āsanapūjaṃ kāretvā dīpe jālāpetvā cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā maṅgalakathā vattabbā .
Sabbasannipāto ghosetabbo .
Vihārassa upavane jeṭṭhakarukkho nāma hoti , tattha bhikkhusaṅgho tumhākaṃ āgamanaṃ paṭimānetīti pahiṇitabbaṃ .
Sabbasannipātaṭṭhāne anāgantuṃ nāma na labbhati .
Tato amanussagahitako ‘‘ tvaṃ ko nāmā ’’ ti pucchitabbo .
Nāme kathite nāmeneva ālapitabbo .
Itthannāma tuyhaṃ mālāgandhādīsu patti āsanapūjāya patti piṇḍapāte patti , bhikkhusaṅghena tuyhaṃ paṇṇākāratthāya mahāmaṅgalakathā vuttā , bhikkhusaṅgheP3.970 gāravena etaṃ muñcāhīti mocetabbo .
Sace na muñcati , devatānaṃ ārocetabbaṃ ‘‘ tumhe jānātha , ayaṃ amanusso amhākaṃ vacanaṃ na karoti , mayaṃ buddhaāṇaṃ karissāmā ’’ ti parittaṃ kātabbaṃ .
Etaṃ tāva gihīnaṃ parikammaṃ .
Sace pana bhikkhu amanussena gahito hoti , āsanāni dhovitvā sabbasannipātaṃ ghosāpetvā gandhamālādīsu pattiṃ datvā parittaṃ bhaṇitabbaṃ .
Idaṃ bhikkhūnaṃ parikammaṃ .
Vikkanditabban ti sabbasannipātaṃ ghosāpetvā aṭṭhavīsati yakkhasenāpatayo kanditabbā .Viravitabban ti ‘‘ ayaṃ yakkho gaṇhātī ’’ tiādīni bhaṇantena tehi saddhiṃ kathetabbaṃ .
Tattha gaṇhātīti sarīre adhimuccati .
Āvisatīti tasseva vevacanaṃ .
Atha vā laggati na apetīti vuttaṃ hoti .
Heṭhetīti uppannaṃ rogaṃ vaḍḍhento bādhati .
Viheṭhetīti tasseva vevacanaṃ .
Hiṃsatīti appamaṃsalohitaṃ karonto dukkhāpeti .
Vihiṃsatīti tasseva vevacanaṃ .
Na muñcatīti appamādagāho hutvā muñcituṃ na icchati , evaṃ etesaṃ viravitabbaṃ .
283. Idāni
V3.138 yesaṃ evaṃ viravitabbaṃ , te dassetuṃ katamesaṃ yakkhānan tiādimāha .Tattha indo somotiādīni tesaṃ nāmāni .
Tesu vessāmittoti
M3.152 vessāmittapabbatavāsī eko yakkho .
Yugandharopi yugandharapabbatavāsīyeva .Hiri netti ca mandiyoti hiri ca netti ca mandiyo ca .
Maṇi māṇi varo dīghoti maṇi ca māṇi ca varo ca dīgho ca .
Atho serīsako sahāti tehi saha añño serīsako nāma .
‘‘ Imesaṃ yakkhānaṃ … pe … ujjhāpetabban ’’ ti ayaṃ yakkho imaṃ heṭheti viheṭheti na muñcatīti evaṃ etesaṃ yakkhasenāpatīnaṃ ārocetabbaṃ .
Tato te bhikkhusaṅgho attano dhammaāṇaṃ karoti , mayampi amhākaṃ yakkharājaāṇaṃ karomāti ussukkaṃ karissanti .
Evaṃ amanussānaṃ okāso na bhavissati , buddhasāvakānaṃ phāsuvihāro ca bhavissatīti dassento ‘‘ ayaṃ kho sā , mārisa , āṭānāṭiyā rakkhā ’’ tiādimāha .
Taṃ sabbaṃ , tato parañca uttānatthamevāti .
Sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya
Āṭānāṭiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Saṅgītisuttavaṇṇanā