Cakkavattiariyavattavaṇṇanā
84. Dhamman ti dasakusalakammapathadhammaṃ .
Nissāyāti tadadhiṭṭhānena cetasā tameva nissayaṃ katvā .
Dhammaṃ sakkarontoti yathā kato so dhammo suṭṭhu kato hoti , evametaṃ karonto .
Dhammaṃ garuṃ karontoti tasmiṃ gāravuppattiyā taṃ garuṃ karonto .
Dhammaṃ mānentoti tameva dhammaṃ piyañca bhāvanīyañca katvā viharanto .
Dhammaṃ pūjentoti taṃ apadisitvā gandhamālādipūjanenassa pūjaṃ karonto .
Dhammaṃ
P3.850 apacayamānoti tasseva dhammassa añjalikaraṇādīhi nīcavuttitaṃ karonto .
DhammaddhajoM3.34 dhammaketūti taṃ dhammaṃ dhajamiva purakkhatvā ketumiva ca ukkhipitvā pavattiyā dhammaddhajo dhammaketu ca hutvāti attho .
Dhammādhipateyyoti dhammādhipatibhūto āgatabhāvena dhammavaseneva sabbakiriyānaṃ karaṇena dhammādhipateyyo hutvā .
Dhammikaṃ rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidahassūti dhammo assā atthīti dhammikā , rakkhā ca āvaraṇañca gutti ca rakkhāvaraṇaguttiV3.31 .
Tattha ‘‘ paraṃ rakkhanto attānaṃ rakkhatī ’’ ti ( saṃ . ni .5.385) vacanato khantiādayo rakkhā .
Vuttañhetaṃ ‘‘ kathañca , bhikkhave , paraṃ rakkhanto attānaṃ rakkhati .
Khantiyā avihiṃsāya mettacittatā anuddayatā ’’ ti ( saṃ . ni .5.385).
Nivāsanapārupanagehādīnaṃ nivāraṇā āvaraṇaṃ , corādiupaddavanivāraṇatthaṃ gopāyanā gutti , taṃ sabbampi suṭṭhu saṃvidahassu pavattaya ṭhapehīti attho .
Idāni yattha sā saṃvidahitabbā , taṃ dassento antojanasmin tiādimāha .
Tatrāyaṃ saṅkhepattho – antojanasaṅkhātaṃ tava puttadāraṃ sīlasaṃvare patiṭṭhapehi , vatthagandhamālādīni cassa dehi , sabbopaddave cassa nivārehi .
Balakāyā dīsupi eseva nayo .
Ayaṃ pana viseso – balakāyo kālaṃ anatikkamitvā bhattavetanasampadānenapi anuggahetabbo .
Abhisittakhattiyā bhadrassājāneyyādiratanasampadānenapi upasaṅgaṇhitabbā .
Anuyantakhattiyā tesaṃ anurūpayānavāhanasampadānenapi paritosetabbā .
Brāhmaṇā annapānavatthādinā deyyadhammena .
Gahapatikā bhattabījanaṅgalaphālabalibaddādisampadānena .
Tathā nigamavāsino negamā , janapadavāsino ca jānapadā .
Samitapāpabāhitapāpā samaṇabrāhmaṇā samaṇaparikkhārasampadānena sakkātabbā .
Migapakkhino abhayadānena samassāsetabbā .Vijiteti attano āṇāpavattiṭṭhāne .
Adhammakāroti adhammakiriyā .
Mā pavattitthāti yathā nappavattati , tathā naṃ paṭipādehīti attho .
Samaṇabrāhmaṇāti samitapāpabāhitapāpā .
Madappamādā
P3.851 paṭiviratāti navavidhā mānamadā , pañcasu kāmaguṇesu cittavossajjanasaṅkhātā pamādā ca paṭiviratā .
Khantisoracce niviṭṭhāti adhivāsanakhantiyañca suratabhāve ca patiṭṭhitā .
Ekamattānan ti attano rāgādīnaṃ damanādīhi ekamattānaṃ damenti samenti parinibbāpentīti vuccanti .
Kālena kālan ti kāle kāleM3.35 .Abhinivajjeyyāsīti gūthaṃ viya visaṃ viya aggiṃ viya ca suṭṭhu vajjeyyāsi .
Samādāyāti surabhikusumadāmaṃ viya amataṃ viya ca sammā ādāya pavatteyyāsi .
Idha ṭhatvā vattaṃ samānetabbaṃ .
Antojanasmiṃ balakāyepi ekaṃ , khattiyesu ekaṃ , anuyantesu ekaṃ , brāhmaṇagahapatikesu ekaṃ , negamajānapadesu ekaṃ , samaṇabrāhmaṇesu ekaṃ , migapakkhīsu ekaṃ , adhammakārappaṭikkhepo ekaṃ , adhanānaṃ dhanānuppadānaṃ ekaṃ samaṇabrāhmaṇe upasaṅkamitvā pañhapucchanaṃ ekanti evametaṃ dasavidhaṃ hoti .
Gahapatike pana pakkhijāte ca visuṃ katvā gaṇentassa dvādasavidhaṃ hoti .
Pubbe avuttaṃ vā gaṇentena adhammarāgassa ca visamalobhassa
V3.32 ca pahānavasena dvādasavidhaṃ veditabbaṃ .
Idaṃ kho tāta tan ti idaṃ dasavidhaṃ dvādasavidhañca ariyacakkavattivattaṃ nāma .