Kusaladhammadesanāvaṇṇanā
145. Idāni divāṭṭhāne nisīditvā samāpajjite soḷasa aparāpariyadhamme dassetuṃ aparaṃ pana bhante etadānuttariyan ti desanaṃ ārabhi .
Tattha
M3.67 anuttariyan ti anuttarabhāvo .
Yathā bhagavāV3.60 dhammaṃ desetīti yathā yenākārena yāya desanāya bhagavā dhammaṃ deseti , sā tumhākaṃ desanā anuttarāti vadati .
Kusalesu dhammesūti tāya desanāya desitesu kusalesu dhammesupi bhagavāva anuttaroti dīpeti .
Yā vā sā desanā , tassā bhūmiṃ dassentopi ‘‘ kusalesu dhammesū ’’ ti āha .Tatrime kusalā dhammāti tatra kusalesu dhammesūti vuttapade ime kusalā dhammā nāmāti veditabbā .
Tattha ārogyaṭṭhena , anavajjaṭṭhena , kosallasambhūtaṭṭhena , niddarathaṭṭhena , sukhavipākaṭṭhenāti pañcadhā kusalaṃ veditabbaṃ .
Tesu jātakapariyāyaṃ patvā ārogyaṭṭhena kusalaṃ vaṭṭati .
Suttantapariyāyaṃ patvā anavajjaṭṭhena .
Abhidhammapariyāyaṃ patvā kosallasambhūtaniddarathasukhavipākaṭṭhena .
Imasmiṃ pana ṭhāne bāhitikasuttantapariyāyena ( ma . ni .2.358) anavajjaṭṭhena kusalaṃ daṭṭhabbaṃ .
Cattāro satipaṭṭhānāti cuddasavidhena kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃ , navavidhena vedanānupassanāsatipaṭṭhānaṃ
P3.884 , soḷasavidhena cittānupassanāsatipaṭṭhānaṃ , pañcavidhena dhammānupassanāsatipaṭṭhānanti evaṃ nānānayehi vibhajitvā samathavipassanāmaggavasena lokiyalokuttaramissakā cattāro satipaṭṭhānā desitā .
Phalasatipaṭṭhānaṃ pana idha anadhippetaṃ .
Cattāro sammappadhānāti paggahaṭṭhena ekalakkhaṇā , kiccavasena nānākiccā .
‘‘ Idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāyā ’’ tiādinā nayena samathavipassanāmaggavasena lokiyalokuttaramissakāva cattāro sammappadhānā desitā .
Cattāro iddhipādāti ijjhanaṭṭhena ekasaṅgahā , chandādivasena nānāsabhāvā .
‘‘ Idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāvetī ’’ tiādinā nayena samathavipassanāmaggavasena lokiyalokuttaramissakāva cattāro iddhipādā desitā .
Pañcindriyānīti ādhipateyyaṭṭhena ekalakkhaṇāni , adhimokkhādisabhāvavasena nānāsabhāvāni .
Samathavipassanāmaggavaseneva ca lokiyalokuttaramissakāni saddhādīni pañcindriyāni desitāni .
Pañca balānīti upatthambhanaṭṭhena akampiyaṭṭhena vā ekasaṅgahāni , salakkhaṇena nānāsabhāvāniM3.68 .
Samathavipassanāmaggavaseneva lokiyalokuttaramissakāni saddhādīni pañca balāni desitāni .
Satta bojjhaṅgāti niyyānaṭṭhena ekasaṅgahā , upaṭṭhānādinā salakkhaṇena nānāsabhāvā .
Samathavipassanā maggavaseneva lokiyalokuttaramissakā satta bojjhaṅgā desitā .
Ariyo aṭṭhaṅgiko maggoti hetuṭṭhena ekasaṅgaho , dassanādinā salakkhaṇena nānāsabhāvo .
SamathavipassanāmaggavasenevaV3.61 lokiyalokuttaramissako ariyo aṭṭhaṅgiko maggo desitoti attho .Idha , bhante , bhikkhu āsavānaṃ khayāti idaṃ kimatthaṃ āraddhaṃ ?
Sāsanassa pariyosānadassanatthaṃ .
Sāsanassa hi na kevalaṃ maggeneva pariyosānaṃ hoti , arahattaphalena pana hoti .
Tasmā taṃ dassetuṃ idamāraddhanti veditabbaṃ .
Etadānuttariyaṃ , bhante , kusalesu dhammesūti bhante yā ayaṃ kusalesu dhammesu evaṃdesanā , etadānuttariyaṃ .
Taṃ
P3.885 bhagavāti taṃ desanaṃ bhagavā asesaṃ sakalaṃ abhijānāti .
Taṃ bhagavatoti taṃ desanaṃ bhagavato asesaṃ abhijānato .
Uttari abhiññeyyaṃ natthīti taduttari abhijānitabbaṃ natthi , ayaṃ nāma ito añño dhammo vā puggalo vā yaṃ bhagavā na jānātīti idaṃ natthi .
Yadabhijānaṃ añño samaṇo vāti yaṃ tumhehi anabhiññātaṃ , taṃ añño samaṇo vā brāhmaṇo vā abhijānanto bhagavatā bhiyyobhiññataro assa , adhikatarapañño bhaveyya .
Yadidaṃ kusalesu dhammesūti ettha yadidan ti nipātamattaṃ , kusalesu dhammesu bhagavatā uttaritaro natthīti ayametthattho .
Iti bhagavāva kusalesu dhammesu anuttaroti dassento ‘‘ imināpi kāraṇena evaṃpasanno ahaṃ , bhante , bhagavatī ’’ ti dīpeti .
Ito paresu aparaṃ panātiādīsu visesamattameva vaṇṇayissāma .
Purimavārasadisaṃ pana vuttanayeneva veditabbaṃ .