103. Yaṃ imesan ti yasmiṃ samaye imesaṃ .

Alaṃpateyyāti patino dātuṃ yuttā .

Imāni rasānīti imāni loke aggarasāni .

Atibyādippissantīti ativiya dippissanti , ayameva vā pāṭho .

Kusalantipi na bhavissatīti kusalanti nāmampi na bhavissati , paññattimattampi na paññāyissatīti attho .

Pujjā ca bhavissanti pāsaṃsā cāti pūjārahā ca bhavissanti pasaṃsārahā ca . Tadā kira manussā ‘‘ asukena nāma mātā pahatā , pitā pahato , samaṇabrāhmaṇā jīvitā voropitā , kule jeṭṭhānaṃ atthibhāvampi na jānāti , aho puriso ’’ ti tameva pūjessanti ceva pasaṃsissanti ca .

NaV3.34 bhavissati mātāti vāti ayaṃ mayhaṃ mātāti garucittaṃ na bhavissati . Gehe mātugāmaṃ viya nānāvidhaṃ asabbhikathaṃ kathayamānā agāravupacārena upasaṅkamissanti . Mātucchā dīsupi eseva nayo . Ettha ca mātucchāti mātubhaginī . Mātulānīti mātulabhariyā . Ācariyabhariyāti sippāyatanāni sikkhāpakassa ācariyassa bhariyā . Garūnaṃ dārāti cūḷapitumahāpituādīnaṃ bhariyā .

Sambhedan tiP3.854 missībhāvaṃ , mariyādabhedaṃ vā .

Tibbo āghāto paccupaṭṭhito bhavissatīti balavakopo punappunaṃ uppattivasena paccupaṭṭhito bhavissati . Aparāni dve etasseva vevacanāni . Kopo hi cittaṃ āghātetīti āghāto . Attano ca parassa ca hitasukhaṃ byāpādetīti byāpādo . Manopadūsanato manopadosoti vuccati . Tibbaṃ vadhakacittan ti piyamānassāpi paraṃ māraṇatthāya vadhakacittaṃ .

Tassa vatthuṃ dassetuṃ mātupi puttamhītiādi vuttaṃ .

Māgavikassāti migaluddakassa .

104. SatthantarakappotiM3.38 satthena antarakappo . Saṃvaṭṭakappaṃ appatvā antarāva lokavināso . Antarakappo ca nāmesa dubbhikkhantarakappo rogantarakappo satthantarakappoti tividho . Tattha lobhussadāya pajāya dubbhikkhantarakappo hoti . Mohussadāya rogantarakappo . Dosussadāya satthantarakappo . Tattha dubbhikkhantarakappena naṭṭhā yebhuyyena pettivisaye upapajjanti . Kasmā ? Āhāranikantiyā balavattā . Rogantarakappena naṭṭhā yebhuyyena sagge nibbattanti kasmā ? Tesañhi ‘‘ aho vataññesaṃ sattānaṃ evarūpo rogo na bhaveyyā ’’ ti mettacittaṃ uppajjatīti . Satthantarakappena naṭṭhā yebhuyyena niraye upapajjanti . Kasmā ? Aññamaññaṃ balavāghātatāya .

Migasaññan ti ‘‘ ayaṃ migo , ayaṃ migo ’’ ti saññaṃ .

Tiṇhāni satthāni hatthesu pātubhavissantīti tesaṃ kira hatthena phuṭṭhamattaṃ yaṃkiñci antamaso tiṇapaṇṇaṃ upādāya āvudhameva bhavissati .

Mā ca mayaṃ kañcīti mayaṃ kañci ekapurisampi jīvitā mā voropayimha . Mā ca amhe kocīti amhepi koci ekapuriso jīvitā mā voropayittha . Yaṃnūna mayan ti ayaṃ lokavināso paccupaṭṭhito , na sakkā dvīhi ekaṭṭhāne ṭhitehi jīvitaṃ laddhunti maññamānā evaṃ cintayiṃsu .

Vanagahanan ti vanasaṅkhātehi tiṇagumbalatādīhi gahanaṃ duppavesaṭṭhānaṃ . Rukkhagahanan ti rukkhehi gahanaṃ duppavesaṭṭhānaṃ . Nadīviduggan tiP3.855 nadīnaṃ antaradīpādīsu duggamanaṭṭhānaṃ . Pabbatavisaman ti pabbatehi visamaṃ , pabbatesupi vā visamaṭṭhānaṃ .

SabhāgāyissantītiV3.35 yathā ahaṃ jīvāmi diṭṭhā bho sattā , tvampi tathā jīvasīti evaṃ sammodanakathāya attanā sabhāge karissanti .