296. Evaṃ
V3.139M3.153P3.971 me sutan ti saṅgītisuttaṃ .
Tatrāyamapubbapadavaṇṇanā – cārikaṃ caramānoti nibaddhacārikaṃ caramāno .
Tadā kira satthā dasasahassacakkavāḷe ñāṇajālaṃ pattharitvā lokaṃ volokayamāno pāvānagaravāsino mallarājāno disvā ime rājāno mayhaṃ sabbaññutaññāṇajālassa anto paññāyanti , kiṃ nu khoti āvajjanto ‘‘ rājāno ekaṃ sandhāgāraṃ kāresuṃ , mayi gate maṅgalaṃ bhaṇāpessanti , ahaṃ tesaṃ maṅgalaṃ vatvā uyyojetvā ‘ bhikkhusaṅghassa dhammakathaṃ kathehī ’ ti sāriputtaṃ vakkhāmi , sāriputto tīhi piṭakehi sammasitvā cuddasapañhādhikena pañhasahassena paṭimaṇḍetvā bhikkhusaṅghassa saṅgītisuttaṃ nāma kathessati , suttantaṃ āvajjetvā pañca bhikkhusatāni saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇissantī ’’ ti imamatthaṃ disvā cārikaṃ pakkanto .
Tena vuttaṃ –
‘‘ mallesu cārikaṃ caramāno ’’ ti .Ubbhatakanavasandhāgāravaṇṇanā
297. Ubbhatakan ti tassa nāmaṃ , uccattā vā evaṃ vuttaṃ .
Sandhāgāran ti nagaramajjhe sandhāgārasālā .
Samaṇena vāti ettha yasmā gharavatthupariggahakāleyeva devatā attano vasanaṭṭhānaṃ gaṇhanti .
Tasmā devena vāti avatvā ‘‘ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtenā ’’ ti vuttaṃ .
Yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsūti bhagavato āgamanaṃ sutvā ‘‘ amhehi gantvāpi na bhagavā ānīto , dūtaṃ pesetvāpi na pakkosāpito , sayameva pana mahābhikkhusaṅghaparivāro amhākaṃ vasanaṭṭhānaṃ sampatto , amhehi ca sandhāgārasālā kāritā , ettha mayaṃ dasabalaṃ ānetvā maṅgalaṃ bhaṇāpessāmā ’’ ti cintetvā upasaṅkamiṃsu .
298. Yena sandhāgāraṃ tenupasaṅkamiṃsūti taṃ divasaṃ kira
P3.972 sandhāgāre cittakammaṃ niṭṭhapetvā aṭṭakā muttamattā honti , buddhā ca nāma araññajjhāsayā araññārāmā , antogāme vaseyyuṃ vāV3.140 no vā .
Tasmā bhagavato manaṃ jānitvāva paṭijaggissāmāti cintetvā te bhagavantaṃ upasaṅkamiṃsu .
Idāni pana manaṃ labhitvā paṭijaggitukāmā yena sandhāgāraṃ tenupasaṅkamiṃsuM3.154 .Sabbasantharin ti yathā sabbaṃ santhataṃ hoti , evaṃ .
Yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsūti ettha pana te mallarājāno sandhāgāraṃ paṭijaggitvā nagaravīthiyopi sammajjāpetvā dhaje ussāpetvā gehadvāresu puṇṇaghaṭe ca kadaliyo ca ṭhapāpetvā sakalanagaraṃ dīpamālādīhi vippakiṇṇatārakaṃ viya katvā khīrapāyake dārake khīraṃ pāyyetha , dahare kumāre lahuṃ lahuṃ bhojāpetvā sayāpetha , uccāsaddaṃ mā karittha , ajja ekarattiṃ satthā antogāme vasissati , buddhā nāma appasaddakāmā hontīti bheriṃ carāpetvā sayaṃ daṇḍadīpikaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu .
299. Bhagavantaṃyeva purakkhatvāti bhagavantaṃ purato katvā .
Tattha bhagavā bhikkhūnañceva upāsakānañca majjhe nisinno ativiya virocati , samantapāsādiko suvaṇṇavaṇṇo abhirūpo dassanīyo .
Purimakāyato suvaṇṇavaṇṇā rasmi uṭṭhahitvā asītihatthaṃ ṭhānaṃ gaṇhāti .
Pacchimakāyato .
Dakkhiṇahatthato .
Vāmahatthato suvaṇṇavaṇṇā rasmi uṭṭhahitvā asītihatthaṃ ṭhānaṃ gaṇhāti .
Upari kesantato paṭṭhāya sabbakesāvaṭṭehi moragīvavaṇṇā rasmi uṭṭhahitvā gaganatale asītihatthaṃ ṭhānaṃ gaṇhāti .
Heṭṭhā pādatalehi pavāḷavaṇṇā rasmi uṭṭhahitvā ghanapathaviyaṃ asītihatthaṃ ṭhānaṃ gaṇhāti .
Evaṃ samantā asīti hatthamattaṃ ṭhānaṃ chabbaṇṇā buddharasmiyo vijjotamānā vipphandamānā vidhāvanti .
Sabbe disābhāgā suvaṇṇacampakapupphehi vikiriyamānā viya suvaṇṇaghaṭato nikkhantasuvaṇṇarasadhārāhi siñcamānā viya pasāritasuvaṇṇapaṭaparikkhittā viya verambhavātasamuṭṭhitakiṃsukakaṇikārapupphacuṇṇasamākiṇṇā viya ca vippakāsanti .
Bhagavatopi asītianubyañjanabyāmappabhādvattiṃsavaralakkhaṇasamujjalaṃ sarīraṃ samuggatatārakaṃ viya gaganatalaṃ , vikasitamiva padumavanaṃ
P3.973 , sabbapāliphullo viya yojanasatiko pāricchattako paṭipāṭiyā ṭhapitānaṃ dvattiṃsacandānaṃ dvattiṃsasūriyānaṃ dvattiṃsacakkavattirājānaṃ dvattiṃsadevarājānaṃ dvattiṃsamahābrahmānaṃ siriyā siriṃ abhibhavamānaṃ viya virocati .
Parivāretvā nisinnā bhikkhūpi sabbeva appicchā santuṭṭhā pavivittā asaṃsaṭṭhā āraddhavīriyā vattāro vacanakkhamā codakā pāpagarahino sīlasampannā samādhisampannāM3.155 paññāvimutti vimuttiñāṇadassanasampannā .
Tehi parivārito bhagavā rattakambalaparikkhitto viya suvaṇṇakkhandhoV3.141 , rattapadumavanasaṇḍamajjhagatā viya suvaṇṇanāvā , pavāḷavedikāparikkhitto viya suvaṇṇapāsādo virocittha .
Asītimahātherāpi naṃ meghavaṇṇaṃ paṃsukūlaṃ pārupitvā maṇivammavammitā viya mahānāgā parivārayiṃsu vantarāgā bhinnakilesā vijaṭitajaṭā chinnabandhanā kule vā gaṇe vā alaggā .
Iti bhagavā sayaṃ vītarāgo vītarāgehi , vītadoso vītadosehi , vītamoho vītamohehi , nittaṇho nittaṇhehi , nikkileso nikkilesehi , sayaṃ buddho bahussutabuddhehi parivārito pattaparivāritaṃ viya kesaraṃ , kesaraparivāritā viya kaṇṇikā , aṭṭhanāgasahassaparivārito viya chaddanto nāgarājā , navutihaṃsasahassaparivārito viya dhataraṭṭho haṃsarājā , senaṅgaparivārito viya cakkavattirājā , marugaṇaparivārito viya sakko devarājā , brahmagaṇaparivārito viya hārito mahābrahmā , asamena buddhavesena aparimāṇena buddhavilāsena tassaṃ parisati nisinno pāveyyake malle bahudeva rattiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā uyyojesi .Ettha ca dhammikathā nāma sandhāgāraanumodanappaṭisaṃyuttā pakiṇṇakakathā veditabbā .
Tadā hi bhagavā ākāsagaṅgaṃ otārento viya pathavojaṃ ākaḍḍhanto viya mahājambuṃ matthake gahetvā cālento viya yojaniyamadhugaṇḍaṃ cakkayantena pīḷetvā madhupānaṃ pāyamāno viya ca pāveyyakānaṃ mallānaṃ hitasukhāvahaṃ pakiṇṇakakathaṃ kathesi .
300. Tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtan ti yaṃ yaṃ disaṃ anuviloketi , tattha tattha tuṇhībhūtameva .
Anuviloketvāti
P3.974 maṃsacakkhunā dibbacakkhunāti dvīhi cakkhūhi tato tato viloketvā .
Maṃsacakkhunā hi nesaṃ bahiddhā iriyāpathaṃ pariggahesi .
Tattha ekabhikkhussāpi neva hatthakukkuccaṃ na pādakukkuccaṃ ahosi , na koci sīsamukkhipi , na kathaṃ kathesi , na niddāyanto nisīdi .
Sabbepi tīhi sikkhāhi sikkhitā nivāte padīpasikhā viya niccalā nisīdiṃsu .
Iti nesaṃ imaṃ iriyāpathaṃ maṃsacakkhunā pariggahesi .
Ālokaṃ panaM3.156 vaḍḍhayitvā dibbacakkhunā hadayarūpaṃ disvā abbhantaragataṃ sīlaṃ olokesi .
So anekasatānaṃ bhikkhūnaṃ antokumbhiyaṃ jalamānaṃ padīpaṃ viya arahattupagaṃ sīlaṃ addasa .
Āraddhavipassakā hi te bhikkhū .
Iti nesaṃ sīlaṃ disvā ‘‘ imepi bhikkhū mayhaṃ anucchavikā , ahampi imesaṃ anucchaviko ’’ ti cakkhutalesu nimittaṃ ṭhapetvā bhikkhusaṅghaṃ oloketvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi ‘‘ piṭṭhi me āgilāyatī ’’ ti .Kasmā āgilāyati ?
Bhagavato hi chabbassāni mahāpadhānaṃ
V3.142 padahantassa mahantaṃ kāyadukkhaṃ ahosi .
Athassa aparabhāge mahallakakāle piṭṭhivāto uppajji .Saṅghāṭiṃ paññāpetvāti sandhāgārassa kira ekapasse te rājāno kappiyamañcakaṃ paññapesuṃ ‘‘ appeva nāma satthā nipajjeyyā ’’ ti .
Satthāpi catūhi iriyāpathehi paribhuttaṃ imesaṃ mahapphalaṃ bhavissatīti tattha saṅghāṭiṃ paññāpetvā nipajji .