78. Antevāsikamyatāti antevāsikamyatāya , amhe antevāsike icchanto . Evamāhāti ‘‘ etu viññupuriso ’’ tiādimāha .

Yo eva vo ācariyoti yo eva tumhākaṃ pakatiyā ācariyo .

Uddesā no cāvetukāmoti attano anusāsaniṃ gāhāpetvā amhe amhākaṃ uddesato cāvetukāmo .

SoP3.843 eva vo uddeso hotūti yo tumhākaṃ pakatiyā uddeso , so tumhākaṃyeva hotuM3.27 , na mayaṃ tumhākaṃ uddesena atthikā .

Ājīvāti ājīvato .

Akusalasaṅkhātāti akusalāti koṭṭhāsaṃ pattā .

Akusalā dhammāti dvādasa akusalacittuppādadhammā taṇhāyeva vā visesena . Sā hi punabbhavakaraṇato ‘‘ ponobbhavikā ’’ ti vuttā . Sadarathāti kilesadarathasampayuttā . Jātijarāmaraṇiyāti jātijarāmaraṇānaṃ paccayabhūtā . Saṃkilesikā dhammāti dvādasa akusalacittuppādā .

Vodāniyāti , samathavipassanā dhammā . Te hi satte vodāpenti , tasmā ‘‘ vodāniyā ’’ ti vuccanti . Paññāpāripūrin ti maggapaññāpāripūriṃ . Vepullattañcāti phalapaññāvepullataṃ , ubhopi vā etāni aññamaññavevacanāneva . Idaṃ vuttaṃ hoti ‘‘ tato tumhe maggapaññañceva phalapaññañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā ’’ ti . Evaṃ bhagavā paribbājake ārabbha attano ovādānusāsaniyā phalaṃ dassento arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhapesi .

79. Yathā taṃ mārenāti yathā mārena pariyuṭṭhitacittā nisīdanti evameva tuṇhībhūtā … pe … appaṭibhānā nisinnā . MāroV3.25 kira satthā ativiya gajjanto buddhabalaṃ dīpetvā imesaṃ paribbājakānaṃ dhammaṃ deseti , kadāci dhammābhisamayo bhaveyya , handāhaṃ pariyuṭṭhāmīti so tesaṃ cittāni pariyuṭṭhāsi . Appahīnavipallāsānañhi cittaṃ mārassa yathākāmakaraṇīyaṃ hoti . Tepi mārena pariyuṭṭhitacittā thaddhaṅgapaccaṅgā viya tuṇhī appaṭibhānā nisīdiṃsu . Atha satthā ime paribbājakā ativiya niravā hutvā nisinnā , kiṃ nu khoti āvajjanto mārena pariyuṭṭhitabhāvaṃ aññāsi . Sace pana tesaṃ maggaphaluppattihetu bhaveyya , māraṃ paṭibāhitvāpi bhagavā dhammaṃ deseyya , so pana tesaṃ natthi .

‘‘ Sabbepi me tucchapurisā ’’ ti aññāsi . Tena vuttaṃ ‘‘ atha kho bhagavato etadahosi sabbepi me moghapurisā ’’ tiādi .

Tattha phuṭṭhā pāpimatāti pāpimatā mārena phuṭṭhā .

Yatra hi nāmāti yesu nāma .

AññāṇatthampītiP3.844 jānanatthampi . Kiṃ karissati sattāhoti samaṇena gotamena paricchinnasattāho amhākaṃ kiṃ karissati . Idaṃ vuttaṃ hoti ‘‘ samaṇena gotamena ‘ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati sattāhan ’ ti vuttaṃ , so sattāho amhākaṃ kiṃ apphāsukaṃ karissati . M3.28 Handa mayaṃ sattāhabbhantare etaṃ dhammaṃ sacchikātuṃ sakkā , na sakkāti aññāṇatthampi brahmacariyaṃ carissāmā ’’ ti . Atha vā jānāma tāvassa dhammanti ekadivase ekavāraṃ aññāṇatthampi etesaṃ cittaṃ nuppannaṃ , sattāho pana etesaṃ kusītānaṃ kiṃ karissati , kiṃ sakkhissanti te sattāhaṃ pūretunti ayamettha adhippāyo .

Sīhanādan ti paravādabhindanaṃ sakavādasamussāpanañca abhītanādaṃ naditvā . Paccupaṭṭhāsīti patiṭṭhito .

Tāvadevāti tasmiññeva khaṇe . Rājagahaṃ pāvisīti rājagahameva paviṭṭho . Tesaṃ pana paribbājakānaṃ kiñcāpi idaṃ suttantaṃ sutvā viseso na nibbatto , āyatiṃ pana nesaṃ vāsanāya paccayo bhavissatīti . Sesaṃ sabbattha uttānamevāti .

Sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya Udumbarikasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .