Paññābhūmi-mūla-sarīravavatthānavaṇṇanā
430. Imāya paññāyāti vipassanāpaññāya .Bhūmi sallakkhaṇādiggahaṇavasena pavattiṭṭhānabhāvato .Ādi -saddena āhārādīnaṃ saṅgaho daṭṭhabbo .Kasmā panete evaṃ bahudhammā bhūmibhāvena gayhanti , nanu khandhādīsu ekenāpi
M2.85 atthasiddhi hotīti ?Na , tividhasattānuggahatthaṃ khandhādittayaggahaṇaṃ kattabbaṃ , aññathā sabbasādhāraṇo anuggaho na kato siyā .Tividhā hi sattā rūpasammūḷhā arūpasammūḷhā ubhayasammūḷhāti .Tesu ye arūpasammūḷhā , tadatthaṃ khandhānaṃ gahaṇaṃ arūpadhammānaṃ catudhā vibhattattā .Ye rūpasammūḷhā , tadatthaṃ āyatanānaṃ rūpadhammānaṃ addhekādasadhā vibhattattā .Ye pana ubhayasammūḷhā , tadatthaṃ dhātūnaṃ ubhayesampi vibhattattā .Tathā indriyabhedena tikkhindriyā majjhimindriyā mudindriyā , saṃkhittarucī majjhimarucī vitthārarucīti ca tividhā sattā , tesampi atthāya yathākkamaṃ khandhādiggahaṇaṃ katanti yojetabbaṃ .Indriyaggahaṇaṃ pana kāmaṃ ete dhammā issarā viya sahajātadhammesu issariyaṃ ādhipaccaṃ pavattenti , taṃ pana nesaṃ dhammasabhāvasiddhaṃ , na ettha kassaci vasībhāvo ‘‘ suññā ete avasavattino ’’ ti anattalakkhaṇassa sukhaggahaṇatthaṃ .Taṃ panetaṃ catubbidhampi pavattinivattitadubhayahetuvasena diṭṭhameva upakārāvahaṃ , na aññathāti saccādidvayaṃ gahitaṃ .Ādi -saddena gahitadhammesupi ayaṃ nayo netabbo .Mūlaṃ patiṭṭhābhāvato .Sati hi sīlavisuddhiyaṃ , cittavisuddhiyañca ayaṃ paññā mūlajātā hoti , nāsatīti .
Sarīraṃ paribrūhetabbato .Imissā hi paññāya santānavasena pavattamānāya pādapāṇisīsaṭṭhāniyā diṭṭhivisuddhiādikā imā pañca visuddhiyo avayavena samudāyūpalakkhaṇanayena ‘‘ sarīran ’’ ti veditabbā .