3. Nissāraṇīyasuttavaṇṇanā
13. Tatiye nissāraṇīyā dhātuyoti nissaraṇadhātuyova .
Mettā hi kho me cetovimuttīti ettha paccanīkadhammehi vimuttattā tikacatukkajjhānikā mettāva mettācetovimutti nāma
V3.98 .Bhāvitāti vaḍḍhitā .
Bahulīkatāti punappunaṃ katā .
Yānīkatāti yuttayānasadisā katā .
Vatthukatāti
P3.347 patiṭṭhā katā .Anuṭṭhitāti adhiṭṭhitā .
Paricitāti samantato citā ācitā upacitā .
Susamāraddhāti suppaguṇakaraṇena suṭṭhu samāraddhā .
Pariyādāya tiṭṭhatīti pariyādiyitvā gahetvā tiṭṭhati .
Mā hevantissa vacanīyoti yasmā abhūtabyākaraṇaṃ byākaroti , tasmā ‘‘ mā evaṃ bhaṇī ’’ ti vattabbo .
Yadidaṃ mettācetovimuttīti yā ayaṃ mettācetovimutti , idaṃ nissaraṇaṃ byāpādassa , byāpādato nissaṭāti attho .
Yo pana mettāya tikacatukkajjhānato vuṭṭhito saṅkhāre sammasitvā tatiyamaggaṃ patvā ‘‘ puna
M3.96 byāpādo natthī ’’ ti tatiyaphalena nibbānaṃ passati , tassa cittaṃ accantanissaraṇaṃ byāpādassa .Etenupāyena sabbattha attho veditabbo .
Animittācetovimuttīti balavavipassanā .
Dīghabhāṇakā pana arahattaphalasamāpattīti vadanti .
Sā hi rāganimittādīnañceva rūpanimittādīnañca niccanimittādīnañca abhāvā animittāti vuttā .
Nimittānusārīti vuttappabhedaṃ nimittaṃ anusaraṇasabhāvaṃ .
Asmīti asmimāno .
Ayamahamasmīti pañcasu khandhesu ayaṃ nāma ahaṃ asmīti .
Ettāvatā arahattaṃ byākataṃ hoti .
Vicikicchākathaṃkathāsallan ti vicikicchābhūtaṃ kathaṃkathāsallaṃ .
Mā hevantissa vacanīyoti sace te paṭhamamaggavajjhā vicikicchā uppajjati , arahattabyākaraṇaṃ micchā hoti , tasmā ‘‘ mā abhūtaṃ gaṇhī ’’ ti vāretabbo .
Asmīti
P3.348 mānasamugghātoti arahattamaggo .Arahattamaggaphalavasena hi nibbāne diṭṭhe puna asmimāno natthīti arahattamaggo ‘‘ asmīti mānasamugghāto ’’ ti vutto .
Iti imasmiṃ sutte abhūtabyākaraṇaṃ nāma kathitaṃ .