Senāsanaggāhāpakasammutikathāvaṇṇanā
318. Paccayeneva
M3.401V3.366 hi taṃ paṭijagganaṃ labhissatīti tasmiṃ senāsane mahātherā tassa paccayassa kāraṇā aññattha agantvā vasantāyeva naṃ paṭijaggissantīti attho .Ubbhaṇḍikā bhavissantīti ukkhittabhaṇḍā bhavissanti , attano attano parikkhāre gahetvā tattha tattha vicarissantīti attho .
Dīghasālāti caṅkamanasālā .
Maṇḍalamāḷo upaṭṭhānasālā .
Anudahatīti pīḷeti .
Jambudīpe panāti ariyadese bhikkhū sandhāya vuttaṃ .
Te kira tathā paññāpenti .
Na gocaragāmo ghaṭṭetabboti vuttamevatthaṃ vibhāveti ‘‘ na tattha manussā vattabbā ’’ tiādinā .
Vitakkaṃ chinditvāti ‘‘ iminā nīhārena gacchantaṃ disvā nivāretvā paccaye dassantī ’’ ti evarūpaṃ vitakkaṃ anuppādetvā .
Tesu ce ekoti tesu manussesu eko paṇḍitapuriso .
Bhaṇḍapaṭicchādanan ti paṭicchādanakabhaṇḍaṃ , sarīrapaṭicchādanaṃ cīvaranti attho .
Paṭijaggitabbānīti sammajjanādīhi paṭijaggitabbāni .
Muṇḍavedikāyāti cetiyassa hammiyavedikāya .
Hammiyavedikāti ca cetiyassa upari caturassavediyo vuccati .
Paṭikkammāti vihārato apasakkitvā .
Upanikkhepan ti khettaṃ vā nāḷikerādiārāmaṃ vā kahāpaṇādīni vā ārāmikādīnaṃ niyyātetvā ‘‘ ito uppannā vaḍḍhi vassāvāsikatthāya hotū ’’ ti dinnaṃ .
Vattaṃ katvāti tasmiṃ senāsane kattabbavattaṃ katvā .
Puggalavaseneva kātabban ti parato vakkhamānanayena ‘‘ bhikkhū cīvarena kilamanti , ettakaṃ nāma taṇḍulabhāgaṃ bhikkhūnaṃ cīvaraṃ kātuṃ ruccatī ’’ tiādinā puggalaparāmāsavaseneva kātabbaṃ ,‘‘ saṅgho cīvarena kilamatī ’’ tiādinā pana saṅghaparāmāsavasena na kātabbaṃ .
Cīvarapaccayan ti cīvarasaṅkhātaṃ paccayaṃ .
Vuttan ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
Kasmā evaṃ vuttanti āha ‘‘ evañhi navako vuḍḍhatarassa , vuḍḍho ca navakassa gāhessatī ’’ ti , yasmā attanāva attano pāpetuṃ na sakkā , tasmā dvīsu sammatesu navako vuḍḍhatarassa , vuḍḍho ca navakassāti ubho aññamaññaṃ gāhessantīti adhippāyo .
Sammatasenāsanaggāhāpakassa āṇattiyā aññena gāhitepi gāho ruhatiyevāti veditabbaṃ .
Aṭṭhapi soḷasapi jane
M3.402 sammannituṃ vaṭṭatīti kiṃ visuṃ visuṃ sammannituṃ vaṭṭati , udāhu ekatoti ?Ekatopi vaṭṭati .
Niggahakammameva hi saṅgho saṅghassa na karoti , sammutidānaṃ pana bahūnampi ekato kātuṃ vaṭṭati , teneva sattasatikakkhandhake ubbāhikasammutiyaṃ aṭṭhapi janā ekato sammatāti .
Maggoti
V3.367 magge katadīghasālā .Pokkharaṇīti nahāyantānaṃ pokkharaṇiyaṃ katasālā .
Rukkhamūlā dayo channā kavāṭabaddhāva senāsanaṃ .
Vijaṭetvāti viyojetvā , visuṃ visuṃ katvāti attho .
Āvāsesūti senāsanesu .
Pakkhipitvāti ettha pakkhipanaṃ nāma tesu vasantānaṃ ito uppannavassāvāsikadānaṃ .
Pavisitabban ti aññehi bhikkhūhi tasmiṃ mahālābhe pariveṇe vasitvā cetiye vattaṃ katvāva lābho gahetabboti adhippāyo .
Paccayaṃ vissajjetīti cīvarapaccayaṃ nādhivāseti .
Ayampīti tena vissaṭṭhapaccayopi .
Upanibandhitvā gāhetabban ti ‘‘ imasmiṃ rukkhe vā maṇḍape vā vasitvā cetiye vattaṃ katvā gaṇhathā ’’ ti evaṃ upanibandhitvā gāhetabbaṃ .
‘‘ Kattha nu kho vasissāmi , kattha vasantassa phāsu bhavissati , kattha vā paccayo bhavissatī ’’ ti evaṃ uppannena vitakkena caratīti vitakkacāriko .
Araññavihāresu parissayavijānanatthaṃ icchitabbattā ‘‘ pañca pañca ukkā koṭṭetabbā ’’ ti vuttaṃ .
Vattan ti katikavattaṃ .
Tividhampīti pariyattipaṭipattipaṭivedhavasena tividhampi .
Sodhetvā pabbājethāti bhabbe ācārakulaputte upaparikkhitvā pabbājetha .
Dasavatthukakathā nāma appicchakathā santuṭṭhikathā pavivekakathā asaṃsaggakathā vīriyārambhakathā sīlakathā samādhikathā paññākathā vimuttikathā vimuttiñāṇadassanakathā .
Viggahasaṃvattanikavacanaṃ viggāhikaṃ .
Caturārakkhaṃ ahāpentāti buddhānussati mettā asubhaṃ maraṇassatīti imaṃ caturārakkhaṃ aparihāpentā .
Dantakaṭṭhakhādanavattaṃ ācikkhitabban ti ettha dantakaṭṭhakhādanavattaṃ yo devasikaṃ saṅghamajjhe osarati , tena sāmaṇerādīhi āharitvā bhikkhūnaṃ yathāsukhaṃ paribhuñjanatthāya dantakaṭṭhamāḷake nikkhittesu dantakaṭṭhesu divase divase ekameva dantakaṭṭhaṃ gahetabbaṃ .
Yo
M3.403 pana devasikaṃ na osarati , padhānaghare vasitvā dhammassavane vā uposathagge vā dissati , tena pamāṇaṃ sallakkhetvā cattāri pañca dantakaṭṭhāni attano vasanaṭṭhāne ṭhapetvā khāditabbāni .Tesu khīṇesu sace punapi dantakaṭṭhamāḷake bahūni hontiyeva , punapi āharitvā khāditabbāni .
Yadi pana pamāṇaṃ asallakkhetvā āharati , tesu akhīṇesuyeva māḷake khīyati , tato keci therā ‘‘ yehi gahitāni , te paṭiharantū ’’ ti vadeyyuṃ , keci ‘‘ khādantu , puna sāmaṇerā āharissantī ’’ ti .
Tasmā vivādaparihāratthaṃ pamāṇaṃ sallakkhetabbaṃ .
Gahaṇe pana doso natthi , maggaṃ gacchantenapi ekaṃ vā dve vā thavikāya pakkhipitvā gantabbanti .
Bhikkhācāravattaṃ vattakkhandhake piṇḍacārikavatte āvi bhavissati .
Pattaṭṭhāneti
V3.368 vassaggena āgantukabhikkhuno pattaṭṭhāne .Tesaṃ chinnavassattā ‘‘ sādiyantāpi hi te neva vassāvāsikassa sāmino ’’ ti vuttaṃ , paṭhamaṃyeva katikāya katattā khīyantāpi ca āvāsikā neva adātuṃ labhantīti vuttaṃ .
Bhatiniviṭṭhan ti bhatiṃ katvā viya niviṭṭhaṃ pariyiṭṭhaṃ .
Saṅghikaṃ pana apalokanakammaṃ katvā gāhitan ti tatruppādaṃ sandhāya vuttaṃ .
Paccayavasena gāhitan ti dāyakānaṃ vassāvāsikapaccayavasena gāhitaṃ sandhāya vuttaṃ .
‘‘ Idha , bhikkhave , vassaṃvuttho bhikkhu vibbhamati , saṅghassevetan ’’ ti ( mahāva .374-375) vacanato ‘‘ gataṭṭhāne … pe … saṅghikaṃ hotī ’’ ti vuttaṃ .
Manusseti dāyakamanusse .
Varabhāgaṃ sāmaṇerassāti paṭhamabhāgassa gāhitattā vuttaṃ .
Senāsanaggāhāpakasammutikathāvaṇṇanā niṭṭhitā .