Issues
Cūḷavagga-ṭīkā
Cūḷavagga-ṭīkā

Upālipañhakathāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Upālipañhakathāvaṇṇanā

351. UpālipañheM3.421 yaṃ vattabbaṃ , taṃ aṭṭhakathāyaṃ dassitameva .
Tattha anunayantoti anujānāpento , bhedassa anurūpaṃ vā bodhento , yathā bhedo hoti , evaṃ bhinditabbe bhikkhū viññāpentoti attho .
Tenāha ‘‘ na tumhākan ’’ tiādi .
352. Aṭṭhārasabhedakaravatthumhi dasa akusalakammapathā saṃkiliṭṭhadhammatāya vodānadhammapaapakkhattā ‘‘ adhammo ’’ ti dassitā , tathā upādānādayo , bodhipakkhiyadhammānaṃ ekantānavajjabhāvatoV3.384 natthi adhammabhāvo , bhagavatā pana desitākārena hāpetvā vaḍḍhetvā vā kathanaṃ yathādhammaṃ akathananti katvā adhammabhāvoti dassento āha ‘‘ tayo satipaṭṭhānā ’’ tiādi .
Niyyānikan ti sapāṭihīraṃ appaṭihataṃ hutvā pavattatīti attho .
Tathevāti iminā ‘‘ evaṃ amhākan ’’ tiādinā vuttamatthaṃ ākaḍḍhati .
Kātabbaṃ kammaṃ dhammo nāmāti yathādhammaṃ karaṇato dhammo nāma , itaraṃ vuttavipariyāyato adhammo nāma .
Rāgavinayo … pe … ayaṃ vinayo nāmāti rāgādīnaṃ vinayanato saṃvaraṇato pajahanato paṭisaṅkhānato ca vinayo nāma , vuttavipariyāyena itaro avinayo .
Vatthusampattiādivasena sabbesaṃ vinayakammānaṃ akuppatāti āha ‘‘ vatthusampatti … pe … ayaṃ vinayo nāmā ’’ ti .
Tappaṭipakkhato avinayo veditabbo .
Tenāha ‘‘ vatthuvipattī ’’ tiādi .
Yāsaṃ āpannassa pabbajjā sāvasesā , tā āpattiyo sāvasesā .
354. Āpāyikotiādigāthāsu ( itivu . aṭṭha .18) saṅghassa bhedasaṅkhāte vagge ratoti vaggarato .
Adhammikatāya adhamme bhedakaravatthumhi saṅghabhedasaṅkhāte eva ca adhamme ṭhitoti adhammaṭṭho .
Yogakkhemā padhaṃsatīti hitato parihāyati , catūhipi yogehi anupaddutattā yogakkhemaṃ nāma arahattaṃ nibbānañca , tato panassa dhaṃsane vattabbameva natthi .
Diṭṭhisīlasāmaññato saṅghataṭṭhena saṅghaṃ , tato evaM3.422 ekakammādividhānayogena samaggaṃ sahitaṃ bhinditvā pubbe vuttalakkhaṇena saṅghabhedena bhinditvā .
Kappan ti antarakappasaṅkhātaṃ āyukappaṃ .
Nirayamhīti avīcimahānirayamhi .
Sukhā saṅghassa sāmaggīti ( itivu . aṭṭa .19) sukhassa paccayabhāvato sāmaggī ‘‘ sukhā ’’ ti vuttā yathā ‘‘ sukho buddhānamuppādo ’’ ti ( dha . pa .194).
Samaggānañcanuggahoti samaggānaṃ sāmaggianumodanena anuggaṇhanaṃ sāmaggianurūpaṃ vā , yathā te sāmaggiṃ na vijahanti , tathā gahaṇaṃ ṭhapanaṃ anubalappadānanti attho .
Samaggaṃ katvānāti bhinnaṃ saṅghaṃ saṅgharājippattaṃ vā samaggaṃ sahitaṃ katvā .
Kappan ti āyukappameva .
Saggamhi modatīti kāmāvacaradevaloke aññe deve dasahi ṭhānehi abhibhavitvā dibbasukhaṃ anubhavanto icchitanibbattiyā ca modati pamodati laḷati kīḷati .
355. Siyā nu kho , bhante , saṅghabhedakotiādi pāḷianusāreneva veditabbaṃ .
‘‘ Pañcahi , upāli , ākārehi saṅgho bhijjati kammena uddesena voharanto anussāvanena salākaggāhenā ’’ tiV3.385 evaṃ parivāre ( pari .458) āgatampi saṅghabhedalakkhaṇaṃ idha vuttena kiṃ nānākaraṇanti dassetuṃ ‘‘ parivāre panā ’’ tiādimāha .
Ettha ca sīmaṭṭhakasaṅghe asannipatite visuṃ parisaṃ gahetvā katavohārānussāvanasalākaggāhassa kammaṃ vā karontassa uddesaṃ vā uddisantassa bhedo ca hoti ānantariyakammañca .
Samaggasaññāya pana ‘‘ vaṭṭatī ’’ ti saññāya vā karontassa bhedova hoti , na ānantariyakammaṃ .
Tato ūnaparisāya karontassa neva saṅghabhedo na ānantariyaṃ .
Sabbantimena hi paricchedena navannaṃ janānaṃ yo saṅghaṃ bhindati , tassa ānantariyakammaṃ hoti , anuvattakānaṃ adhammavādīnaṃ mahāsāvajjaṃ kammaṃ , dhammavādino anavajjā .
Sesamettha uttānamevāti .
Upālipañhakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Saṅghabhedakakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā .