Pātimokkhasavanārahakathāvaṇṇanā
386. Atha
V3.396 bhagavā cintesi ‘‘ idāni bhikkhusaṅghe abbudo jāto , aparisuddhā puggalā uposathaṃ āgacchanti , na ca tathāgato aparisuddhāya parisāya uposathaṃ uddisati , anuddisante ca bhikkhusaṅghassa uposatho pacchijjati , yannūnāhaṃ ito paṭṭhāya bhikkhūnaññeva pātimokkhuddesaṃ anujāneyyan ’’ ti , evaṃ pana cintetvā bhikkhūnaññeva pātimokkhuddesaṃ anujāniM3.434 .Tena vuttaṃ ‘‘ atha kho bhagavā … pe … pātimokkhaṃ uddiseyyāthā ’’ ti .
Tattha nadānāhan ti na idāni ahaṃ .
Uposathaṃ na karissāmi , pātimokkhaṃ na uddisissāmīti paccekaṃ na -kārena sambandho .
Duvidhaṃ pātimokkhaṃ āṇāpātimokkhaṃ ovādapātimokkhanti .
Tesu ‘‘ suṇātu me bhante ’’ tiādikaṃ āṇāpātimokkhaṃ , taṃ sāvakāva uddisanti , na buddhā , yaṃ anvaddhamāsaṃ uddisīyati .
‘‘ Khantī paramaṃ … pe … sabbapāpassa akaraṇaṃ … pe … anupavādo anupaghāto … pe … etaṃ buddhāna sāsanan ’’ ti ( dī . ni .2.90; dha . pa .183-185) imā pana tisso gāthā ovādapātimokkhaṃ nāma , taṃ buddhāva uddisanti , na sāvakā .
Channampi vassānaṃ accayena uddisanti .
Dīghāyukabuddhānañhi dharamānakāle ayameva pātimokkhuddeso , appāyukabuddhānaṃ pana paṭhamabodhiyaṃyeva , tato paraṃ itaro , tañca kho bhikkhū eva uddisanti , na buddhā .
Tasmā amhākampi bhagavā vīsativassamattaṃ imaṃ ovādapātimokkhaṃ uddisitvā imaṃ antarāyaṃ disvā tato paraṃ na uddisi .
Aṭṭhānan ti akāraṇaṃ .
Anavakāsoti tasseva vevacanaṃ .
Kāraṇañhi tiṭṭhati ettha phalaṃ tadāyattavuttitāyāti ‘‘ ṭhānan ’’ ti vuccati , evaṃ ‘‘ avakāso ’’ tipi vuccati .
Yan ti kiriyāparāmasanaṃ .
Na ca , bhikkhave , sāpattikena pātimokkhaṃ sotabban tiādi padatthato suviññeyyaṃ .
Vinicchayato panettha yaṃ vattabbaṃ , taṃ aṭṭhakathāya vuttameva .
Tattha pure vā pacchā vāti ñattito pubbe vā pacchā vā .