Dasavatthukathāvaṇṇanā
446. Sattasatikakkhandhake
M3.452V3.412 nikkhittamaṇisuvaṇṇāti rūpiyasikkhāpadeneva paṭikkhittamaṇisuvaṇṇā .Tattha maṇiggahaṇena sabbaṃ dukkaṭavatthu , suvaṇṇaggahaṇena sabbaṃ pācittiyavatthu gahitaṃ hoti .
Bhikkhaggenāti bhikkhugaṇanāya .
447. Upakkilesāti virocituṃ adatvā upakkiliṭṭhabhāvakaraṇena upakkilesā .
Mahikāti himaṃ .
Dhūmo ca rajo ca dhūmarajo .
Ettha purimā tayo asampattaupakkilesā , rāhu pana sampattaupakkilesavasena kathitoti veditabbo .
Samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocantīti guṇapatāpena na tapanti guṇobhāsena na bhāsanti guṇavirocanena na virocanti .
Surāmerayapānā appaṭiviratāti pañcavidhāya surāya catubbidhassa ca merayassa pānato aviratā .
Avijjānivuṭāti avijjāya nivāritā pihitā .
Piyarūpābhinandinoti piyarūpaṃ sātarūpaṃ abhinandamānā tussamānā .
Sādiyantīti gaṇhanti .
Aviddasūti andhabālā .
Sarajāti sakilesarajā .
Magāti migasadisā .
Tasmiṃ tasmiṃ visaye bhave vā netīti netti , taṇhāyetaṃ adhivacanaṃ .
Tāya saha vattantīti sanettikā .
448. Taṃ parisaṃ etadavocāti ( saṃ . ni . aṭṭha .3.4.362) tassa kira evaṃ ahosi ‘‘ kulaputtā pabbajantā puttadārañceva jātarūparajatañca pahāyeva pabbajanti , na ca sakkā yaṃ pahāya pabbajitā taṃ etehi gāhetun ’’ ti nayaggāhe ṭhatvā etaṃ ‘‘ mā ayyā ’’ tiādivacanaṃ avoca .
Ekaṃsenetan ti etaṃ pañcakāmaguṇakappanaṃ ‘‘ assamaṇadhammo asakyaputtiyadhammo ’’ ti ekaṃsena dhāreyyāsi .
Tiṇan ti
V3.413 senāsanacchadanatiṇaṃ .Pariyesitabban ti tiṇacchadane vā iṭṭhakacchadane vā gehe palujjante yehi taṃ kāritaṃ , tesaṃ santikaṃ gantvā
M3.453 ‘‘ tumhehi kāritaṃ senāsanaṃ ovassati , na sakkā tattha vasitun ’’ ti ācikkhitabbaṃ .Manussā sakkontā karissanti , asakkontā ‘‘ tumhe vaḍḍhakī gahetvā kārāpetha , mayaṃ te saññāpessāmā ’’ ti vakkhanti .
Evaṃ vutte kāretvā tesaṃ ācikkhitabbaṃ , manussā vaḍḍhakīnaṃ dātabbaṃ dassanti .
Sace āvāsasāmikā natthi , aññesampi bhikkhācāravattena ārocetvā kāretuṃ vaṭṭati .
Imaṃ sandhāya ‘‘ pariyesitabban ’’ ti vuttaṃ .
Dārūti senāsane gopānasiādīsu palujjamānesu tadatthāya dāru pariyesitabbaṃ .
Sakaṭan ti gihivikaṭaṃ vā tāvakālikaṃ vā katvā sakaṭaṃ pariyesitabbaṃ .
Na kevalañca sakaṭameva , aññampi vāsipharasukudālādiupakaraṇaṃ evaṃ pariyesituṃ vaṭṭati .
Purisoti hatthakammavasena puriso pariyesitabbo .
Yaṃ kañci hi purisaṃ ‘‘ hatthakammaṃ āvuso dassasī ’’ ti vatvā ‘‘ dassāmi bhante ’’ ti vutte ‘‘ imasmiṃ idañcidañca karohī ’’ ti yaṃ icchati , taṃ kāretuṃ vaṭṭati .
Na tvevāhaṃ gāmaṇi kenaci pariyāyenāti jātarūparajataṃ panāhaṃ kenacipi kāraṇena pariyesitabbanti na vadāmi .
449. Pāpakaṃ katan ti asundaraṃ kataṃ .
450. Ahogaṅgoti tassa pabbatassa nāmaṃ .
451. Paṭikacceva gaccheyyan ti yattha taṃ adhikaraṇaṃ vūpasametuṃ bhikkhū sannipatanti , tattha paṭhamameva gaccheyyaṃ .
Sambhāvesun ti pāpuṇiṃsu .
452. Aloṇakaṃ bhavissatīti aloṇakaṃ bhattaṃ vā byañjanaṃ vā bhavissati .
Āsutāti sabbasambhārasajjitā .
‘‘ Asuttā ’’ ti vā pāṭho .
453. Ujjaviṃsūti nāvaṃ āruyha paṭisotena gacchiṃsu .
Pācīnakāti pācīnadesavāsino .
454. Nanu tvaṃ āvuso vuḍḍho vīsativassosīti nanu tvaṃ āvuso vīsativasso , na nissayapaṭibaddho
V3.414 , kasmā taṃ thero paṇāmetīti dīpenti .Garunissayaṃ gaṇhāmāti kiñcāpi mayaṃ mahallakā , etaṃ pana theraṃ garuṃ katvā vasissāmāti adhippāyo .
455. Mettāya
M3.454 rūpāvacarasamādhimattabhāvato ‘‘ kullakavihārenā ’’ ti vuttaṃ , khuddakena vihārenāti attho , khuddakatā cassa agambhīrabhāvatoti āha ‘‘ uttānavihārenā ’’ ti .Suññatāvihārenāti suññatāmukhena adhigataphalasamāpattiṃ sandhāya vuttaṃ .
457. Suttavibhaṅgeti padabhājanīye .
Tena saddhin ti purepaṭiggahitaloṇena saddhiṃ .
Na hi ettha yāvajīvikaṃ tadahupaṭiggahitan ti ‘‘ kappati siṅgiloṇakappo ’’ ti ettha vuttasiṅgiloṇaṃ sandhāya vuttaṃ .
Tañhi pure paṭiggahetvā siṅgena parihaṭaṃ na tadahupaṭiggahitaṃ .
Yāvakālikameva tadahupaṭiggahitan ti siṅgiloṇena missetvā bhuñjitabbaṃ aloṇāmisaṃ sandhāya vuttaṃ .
Uposathasaṃyutteti uposathapaṭisaṃyutte , uposathakkhandhaketi vuttaṃ hoti .
Atisaraṇaṃ atisāro , atikkamo .
Vinayassa atisāro vinayātisāro .
Taṃ pamāṇaṃ karontassāti dasāya saddhiṃ nisīdane yaṃ pamāṇaṃ vuttaṃ , dasāya vinā taṃ pamāṇaṃ karontassa .
Sesamettha suviññeyyameva .
Sattasatikakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā .
Dvivaggasaṅgahāti cūḷavaggamahāvaggasaṅkhātehi dvīhi vaggehi saṅgahitā .
Dvāvīsatipabhedanāti mahāvagge dasa , cūḷavagge dvādasāti evaṃ dvāvīsatippabhedā .
Sāsaneti satthusāsane .
Ye khandhakā vuttāti yojetabbaṃ .
Iti samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāya sāratthadīpaniyaṃ
Cūḷavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa