ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သေယျထာပိ၊ ဥပမာပြရသော်ကား။
မိစ္ဆာပဏိဟိတံ၊ လွဲမှားစွာ ထားအပ်သော (အမြီးချွန်ကို အထက်သို့ လှည့်ထောင်၍မထားအပ်သော)
သာလိသူကံ ဝါ၊ သလေးစပါး၏ အမြီးချွန်သည်သော်လည်းကောင်း။
[သူကပုဒ်၏ ဝိနိစ္ဆယကို တိကနိပါတ် စာပိုဒ် ၇၁- သုတ်၌ကြည့်။]
ယဝသူကံဝါ၊ မုယောစပါး၏ အမြီးချွန်သည်သော်လည်းကောင်း။
ဟတ္ထေနဝါ၊ လက်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
ပါဒေနဝါ၊ ဖြေဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
အက္ကန္တံ၊ နင်းအပ် ဖိနှိပ်အပ်သည်။
(သမာနံ၊ ဖြစ်လသော်)
["ခြေထောက်ဖြင့်။ အက္ကန္တ၊ နင်းအပ်" ဟုလည်းကောင်း။
"လက်ဖြင့်။ ဥပ္ပီဠိတ၊ ဖိနှိပ်အပ်" ဟုလည်းကောင်းသုံးနှုန်းရိုးရှိ၏။
လက်ဖြင့် နင်းအပ်ဟု သုံးနှုန်းရိုးမရှိ။
သို့သော် "ဖိနှိပ်အပ်"ဟူသည်လည်း "နင်းအပ်" ဟူသည်ကဲ့သို့ပင်ဖြစ်သောကြောင့် သဒိသူပစာရရုဠီနည်းအားဖြင့် ဥပ္ပီဠိတကိုလည်း အက္ကန္တဟု သုံးနှုန်းထားသည်။]
ဟတ္တံဝါ၊ လက်ကိုလည်းကောင်း။
ပါဒံဝါ၊ ခြေကိုလည်းကောင်း။
ဘေစ္ဆတိ၊ ထိုးဖောက်လတ္တံ့။
လောဟိတံဝါ၊ သွေးကိုလည်း။
ဥပ္ပါဒေဿတိ၊ ဖြစ်စေလတ္တံ့။
ဝါ၊ ယိုထွက်စေလတ္တံ့။
ဣတိ ဧတံ ဌာနံ၊ ဤသို့သော အကြောင်းသည် (လက်ခြေတို့ကို ထိုးဖောက်ခြင်း။
သွေးထွက်စေခြင်းဟူသော ဤအကြောင်းသည်)
နဝိဇ္ဇတိ၊ မရှိနိုင်။
ဝါ၊ မဖြင်နိုင်။
တံ၊ ထိုသို့ မရှိနိုင်ခြင်းသည်။
ကိဿ ဟေတု၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့် နည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သူကဿ၊ အမြီးချွန်၏။
ဝါ၊ ကို။
မိစ္ဆာပဏိဟိတတ္တာ၊ လွဲမှားစွာ ထားအပ်သည် အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝမေဝံ၊ ဤအတူပင်။
ဝတ၊ စင်စစ်အားဖြင့်။
သော ဘိက္ခု၊ ထိုရဟန်းသည်။
မိစ္ဆာပဏိဟိတေန၊ လွဲမှားစွာထားအပ်သော (လူနတ်ဘဝ စည်းစိမ်ဟူသောဝဠ်ဒုက္ခကို တောင့်တသောအားဖြင့် လွဲမှားစွာ ထားအပ်သော)
စိတ္တေန၊ စိတ်ဖြင့်။
အဝိဇ္ဇံ၊ အဝိဇ္ဇာထုထည်ကြီးကို။
(သစ္စာလေးပါး။
အတိတ် အနာဂတ်ဖြစ်သောခန္ဓာအာယတနတရား။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတို့၌ မသိတတ်သော အဝိဇ္ဇာထုထည်ကြီးကို၊)
ဘေစ္ဆတိ၊ ဖြိုဖျက်လတ္တံ့။
ဝိဇ္ဇံ၊ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် ဝိဇ္ဇာကို။
ဥပ္ပါဒေဿတိ၊ ဖြစ်စေလတ္တံ့။
နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။
သစ္ဆိကရိဿတိ၊ မျက်မှောက်ပြုလတ္တံ့။
ဣတိ ဧတံ ဌာနံ၊ ဤသို့သော အကြောင်းသည်။
(အဝိဇ္ဇာထုထည်ကြီးကိုဖြိုဖျက်ခြင်း။
အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ဝိဇ္ဇာကို ဖြစ်စေခြင်း။
နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းဟူသော ဤအကြောင်းသည်)
နဝိဇ္ဇတိ၊ နိုင်။
တံ၊ သည်။
ကိဿ ဟေတု၊ မူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
စိတ္တဿ၊ စိတ်၏။
ဝါ၊ စိတ်ကို။
မိစ္ဆာပဏိဟိတတ္တာ၊ တည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ)
ပဌမံ၊ တည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သေယျထာပိ၊ ကား။
သမ္မာပဏိဟိတံ၊ ကောင်းစွာထားအပ်သော။
သာလိသူကံ ဝါ၊ ကောင်း။
ပ။
ဣတိ ဧတံ ဌာနံ၊ သည်။
ဝိဇ္ဇတိ၊ ရှိနိုင်၏။
ဝါ၊ ဖြစ်နိုင်၏။
တံ၊ ထိုသို့ ရှိနိုင်ခြင်းသည်။
ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
သူကဿ၊ ၏။
ဝါ၊ ကို။
သမ္မာပဏိဟိတတ္တာ၊ ကောင်းစွာထားအပ်သည် အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ပ။
သမ္မာပဏိဟိတေန၊ ကောင်းစွာထားအပ်သော(နိဗ္ဗာန်ကို တောင့်တသောအားဖြင့် ကောင်းစွာထားအပ်သော)
စိတ္တေန၊ စိတ်ဖြင့်။
ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အဟံ၊ ငါသည်။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။
ဧကစ္စံ၊ အချို့သော။
ပဒုဋ္ဌစိတ္တံ၊ ဒေါသသည် ဖျက်ဆီးအပ်သောစိတ်ရှိသော။
ပုဂ္ဂလံ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
စေတသာ၊ ငါ၏စိတ်ဖြင့်။
(ငါ၏ စေတောပရိယဉာဏ်နှင့်တကွဖြစ်သော စိတ်ဖြင့်။
ဝါ၊ ငါ၏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်နှင့်တကွဖြစ်သောစိတ်ဖြင့်)
စေတော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏စိတ်ကို။
ပရိစ္စ၊ ခွဲခြင်း၍။
ပဇာနာမိ၊ သိတော်မူ၏။
(ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။
ပဇာနာမိ၊ သိတော်မူသနည်းဟူမူ။)
ဣမမှိ သမယေ၊ ပဒုဋ္ဌစိတ်ဖြစ်ရာ ဤအခါ၌။
အယံ ပုဂ္ဂလော၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ကာလံ၊ သေခြင်းကို။
စေ ကရေယျ၊ အကယ်၍ ပြုငြားအံ့။
(ဧဝံ သတိ၊ ဤသို့ပြုသည်ရှိသော်။
အယံ ပုဂ္ဂလော၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။)
အာဘတံ၊ တနေရာရာသို့ ဆောင်ယူ၍။
နိက္ခိတ္တော ယထာ၊ ချထားအပ်သကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ ဤအတူ။
(အတ္တနော၊ မိမိ၏။
ကမ္မုနာ၊ အကုသိုလ်ကံသည်။)
[ဤနေရာ၌ ပဒုဋ္ဌစိတ်နှင့် ယှဉ်သော အကုသိုလ်ကံတည်း။]
နိရယေ၊ ငရဲ၌။
နိက္ခိတ္တော၊ ချထားအပ်ပြီ။
(ဣတိ၊ ဤသို့။
ပဇာနာမိ၊ သိတော်မူ၏။)
တံ၊ ထိုသို့ငရဲ၌ ချထားခံရခြင်းသည်။
ကိဿဟေဟု၊ မူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဟိ(ယသ္မာ)၊ အကြင်ကြောင့်။
အဿ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏။
စိတ္တံ၊ စိတ်ကို။
ပဒုဋ္ဌံ၊ ဒေါသသည် ဖျက်ဆီးအပ်ပြီ။
(ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်ပေတည်း။)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပန၊ အမှန်တကယ်ပင်။
စေတောပဒေါသဟေတု၊ စိတ်၏ဖောက်ပြန် ပျက်စီးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဝါ၊ ဤသို့ ယထာဘတံ။
ပ။
နိရယေ- ဟု ဟောတော်မူခဲ့သည့်အတိုင်း။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။
ဧကစ္စေ၊ အချို့ကုန်သော။
သတ္တာ၊ သတ္တဝါတို့သည်။
ကာယဿ၊ ဥပါဒိန္နကိုယ်ခန္ဓာ၏။
ဘေဒါ၊ ပျက်စီးခြင်းဟူသော။
မရဏာ၊ သေခြင်းမှ။
ဝါ၊ သေသည်မှ။
ပရံ၊ နောက်၌။
ဝါ၊ နောက်ဖြစ်သော ဘဝသစ်ခန္ဓာကိုယူခြင်း၌။
ဝါ၊ နောက်ထပ်ယူအပ်သော ဘဝသစ်ခန္ဓာကိုယ်၌။
[တနည်း၊ ကာယဿ= ဥပါဒိန္န ကိုယ်ခန္ဓာ၏ တည်တံ့ကြောင်း ဇီဝိတိန္ဒြေ၏။
ကာယပုဒ်အဖွင့်နှစ်မျိုး။ ။ ပဌမနည်းအလို ကာယအရ ဥပါဒိန္နခန္ဓာကိုယူရ၏။ ဤဒုတိယနည်း၌ကား ကာယပုဒ်အရ ထိုဥပါဒိန္နခန္ဓာငါးပါး၏တည်တံ့ကြောင်းဖြစ်သော ရုပ်သက် နာမ်သက်ဇီဝိတိန္ဒြေတိုင်အောင်ယူရ၏။အကျိုးခန္ဓာ၏ ကာယဟူသော နာမည်ကို အကြောင်းဇီဝိတိန္ဒြေအပေါ်၌ ရွှေ့ပြောင်းမှည့်ခေါ်သော ဖလူပစာရတည်း။ အဋ္ဌကနိပါတ်စာပိုဒ်(၁၁) ဝေရဉ္ဇသုတ်၌လည်း ရေးဦးအံ့။
ဘေဒါ၊ ပျက်စီးကြောင်းဖြစ်သော။
မရဏ၊ စုတိစိတ်မှ။
(သေခြင်းသဘောတရားဖြစ်သော စုတိစိတ်မှ)
ပရံ၊ နောက်၌။
ဝါ၊ နောက်ဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေစိတ်၌။]
အပါယံ၊ လိုချင်ဖွယ်အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်တတ်သော သုခမှကင်းသော။
အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံဝိနိပါတံ နိရယံ။ ။ ဣဋ္ဌာကာရေန ဧတိ ပဝတ္တတီတိအယော- လိုချင်ဖွယ် အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်တတ်သောသုခ။ (တနည်း) ဧတိ ဣမသ္မာ သုမန္တိ အယော-သုခ၏ဖြစ်ပေါ်လာရာ ကောင်းမှု(နတ်ပြည်နိဗ္ဗာန်၏ အကြောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်)။ အယတော အပေတောတိ အပါယော။ ဋီကာ၌ ဆဋ္ဌီပဉ္စမီဗဟုဗ္ဗီဟိတွဲသေး၏။
ဝါ၊ သုခ၏ ဖြစ်ပေါ်လာရာ ကုသိုလ်မှကင်းသော။
ဒုဂ္ဂတိံ၊ ဒုက္ခ၏ဖြစ်ရာ တည်ရာဖြစ်သော။
ဝါ၊ ပျက်စီးသော အကုသိုလ်ကံကြာင့်ဖြစ်ရသော ဘုံဘဝဖြစ်သော။ဒုက္ခဿ ဂတိ ပဝတ္တိဋ္ဌာနန္တိ ဒုဂ္ဂတိ၊ ဒုဋ္ဌေနဝါ ကမ္မုနာ နိဗ္ဗတ္တာ ဂတိဒုဂ္ဂတိ။ နိဿယခန်း၌ ဤဝိဂြိုလ်များအတိုင်း အနက်ပြန်ဆိုထားသည်၊ တိုက်ဆိုင်ကြည့်ပါ။ ဝိနိပါတ၌- ဝိ(ဝိဝသ)- မိမိအလိုဆန္ဒမပါဘဲ + နိပါတ- ကျရောက်ရာဘဝ(နေထိုင်ရသောဘဝ)။ ဒုက္ကဋကာရိနော ဧတ္ထ ဝိဝသာ နိပတန္တီတိဝိနိပါတော၊ မကောင်းမှုပြုသူတို့ မိမိအလိုအဆန္ဒမပါဘဲ ကရောက်ရာဖြစ်သောဘဝ။ တနည်း-ဝိ(ဝိနဿန္တ)- ကိုယ်အင်္ဂါကြီးငယ် ပျက်စီးလျက်+နိပါတ-ကျရောက်ရာဘဝ။ ဝိနဿန္တာ သမ္ဘိဇ္ဇမာနင်္ဂပစ္စင်္ဂါ နိပတန္တိ ဧတ္တာတိ ဝါ ဝိနိပါတော။ ဋီကာ၌ကား "ကာရဏာဝသေန ဝိဝိဓံ ဝိကာရေနစ နိပါတိယန္တိ ဧတ္ထာတိဝိနိပါတော-ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခံရခြင်းအားဖြင့်(ညှင်းဆဲနှိပ်စက်ခံရဘို့အတွက်အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ဖောက်လွှဲဖောက်ပြန်အားဖြင့် ကျရောက်စေအပ်ရာဘဝ" ဟုဝစတ္ထပြု၏။ ဣယတိ အဿာဒိယတီတိ အယော- သာယာဖွယ်သုခ။အပ္ပကောပိ နတ္ထိ အယော သုခံ ဧတ္ထာတိ နိရယော။ ဝိနိပါတံ၊ မကောင်းမှုပြုသူတို့ မိမိအလိုဆန္ဒမပါဘဲ ကျရောက်ရာဖြစ်သော။
ဝါ၊ ကိုယ်အင်္ဂါ ခြေလက် ပျက်စီးလျက် ကျရောက်ရာဖြစ်သော။
နိရယံ၊ (သာယာဖွယ်သုခအနည်းငယ်မျှ မရှိရာ) ငရဲသို့။
ဥပပဇ္ဇန္တိ၊ ကပ်ရောက်ကြကုန်၏။
ဝါ၊ လားရောက်ကြရကုန်၏။
(တနည်း) နိရယံ၊ ငရဲ၌။
ဥပပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ကြကုန်၏။
ဣတိ (အဝေါစ)
[အပါယစသော ပုဒ် တို့၏ နောက်ထပ်အနက်ပေးနည်းကိုတိကနိပါတ်စာပိုဒ်-၅၉- တိကဏ္ဏသုတ်၌ ကြည့်ပါ။]
ဧကစ္စံ၊ သော။
ပသန္နစိတ္တံ၊ သဒ္ဓါဖြင့် ကြည်လင်သော စိတ်ရှိသော။
ပုဂ္ဂလံ၊ ကို။
ပ။
ဣမမှိ သမယေ၊ ပသန္နစိတ်ဖြစ်ရာ ဤအခါ၌။
ပ။
ဧဝံ၊ ဤအတူ။
(အတ္တနော၊ မိမိ၏။
ကမ္မုနာ၊ ကုသိုလ်ကံသည်။)
သဂ္ဂေ၊ နတ်ပြည်၌။
နိက္ခိတ္တော၊ ချထားအပ်ပြီ။
(ဣတိ၊ သို့။
ပဇာနာမိ၊ ၏။)
တံ၊ ထိုသို့ နတ်ပြည်၌ချထားခံရခြင်းသည်။
ကိဿ ဟေတု၊ မူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဟိ(ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
အဿ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ပသန္နံ၊ သဒ္ဓါဖြင့် ကြည်လင်၏။
(ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်ပေတည်း။)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပန၊ အမှန်အတကယ်ပင်။
စေတောပသာဒဟေတု၊ စိတ်ကြည်လင်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဝါ၊ ဤသို့ ယထာဘတံ။
ပ။
သဂ္ဂေ- ဟု ဟောတော်မူခဲ့သည့်အတိုင်း။
ပ။
မရဏာ၊ မှ။
ပရံ၊ ၌။
သုဂတိံလူပြည်နတ်ပြည််နှစ်မျိုးလုံး သုဂတိဆိုမဆို။ ။ သဂ္ဂ - သု+ အဂ္ဂ။ ရူပါဒိသမ္ပတ္တီဟိ သုဋ္ဌု အဂ္ဂေါတိ သဂ္ဂေါ။ (တစ်နည်း) သဂ္ဂ- သဟ+ အဂ္ဂ။ သဟအဂ္ဂေဟိ မနာပိယရူပါဒီဟိ ယော ဝတ္တတီတိ သဂ္ဂေါ။ တိကနိပါတ်စာပိုဒ်- ၅၉ သုတ်၌ကား ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ခန်း အဋ္ဌကထာဖွင့်သည့်အတိုင်း သုဂတိပုဒ်အရ လူ့ပြည်နတ်ပြည်နှစ်မျိုးလုံးယူ၍ အနက်ပေးရမည်ဖြစ်၏။ ဤသုတ်၌ကား"ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော နိက္ခိတ္တောဧဝံ သဂ္ဂေ" ဟု ဟောတော်မူသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ "သုလမေဝ ဧတ္ထ ဂစ္ဆန္တိ၊ န ဒုက္ခန္တိ ဝါ သုဂတိ" ဟု ဋီကာ၌ ဧဝသဒ္ဒါနှင့်တကွ ဝိဂြိုဟ်ပြုထားသောကြောင့်လည်းကောင်း သုဂတိအရ နတ်ပြည်ကိုသာယူထားပါသည်။ ဤနည်းတူပင် ပဉ္စကနိပါတ်စာပိုဒ်-၃၁-သုမနသုတ်ပါဠိတော်ရင်း၌ပင် သုဂတိအရ နတ်ပြည်ကိုသာ တိုက်ရိုက်ယူထားသည်ကိုထောက်လျှင် "သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ" ဟု ဟောထားသောပါဠိတော်များစွာတို့၌ နတ်ပြည်ကိုသာ ယူရမည်ဖြစ်ပါသည်။ ၊ သုခ၏ ဖြစ်ရာဘုံဘဝဖြစ်သော။
ဝါ၊ ဒုက္ခမပါ သုခသို့သာရောက်ကြရာဖြစ်သော။
သဂ္ဂံ၊ ရူပါရုံ အစရှိသော သမ္ပတ္တိတို့ဖြင့် လွန်စွာမြင့်မြတ်သော။
ဝါ၊ မြတ်သောစိတ်ကြိုက် ရူပါရုံစသည်တို့နှင့်တကွဖြစ်သော။
လောကံ၊ နတ်ပြည်,နတ်ဘဝသို့။
ဥပပဇ္ဇန္တိ၊ ကပ်ရောက်ကြရကုန်၏။
ဝါ၊ လားရောက်ကြရကုန်၏။
(တစ်နည်း) လောကံ၊ နတ်ပြည်,နတ်ဘဝ၌။
ဥပပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ကြရကုန်၏။
ဣတိ(အဝေါစ)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သေယျထာပိ၊ ကား။
ဥဒကရဟဒေါ၊ ရေအိုင်သည်။
အာဝိလော၊ နောက်ကျူနေသည်။
လုဠိတော၊ (လေကြောင့်) မငြိမ်မဝပ် ဗောင်ဗင်ခတ်နေသည်။
ကလလီဘူတော၊ ညွန်အနယ်ထသည်အဖြစ် သို့ရောက်နေသည်။
(အဿ၊ ဖြစ်ငြားအံ့)
တတ္ထ၊ ထိုရေအိုင်၌။
စက္ခုမာ၊ မျက်စိ အမြင်ရှိသော။
ပုရိသော၊ ယောက်ျားသည်။
တီရေ၊ ကမ်း၌။
ဌိတော၊ ရပ်သည်။
ဝါ၊ ရပ်၍ကြည့်သည်။
(သမာနော၊ ဖြစ်လသော်)
သိပ္ပိသမ္ဗုကမ္ပိ၊ ယောက်သွား။
ခရူကိုလည်းကောင်း။
[သိပ္ပိ၊ ယောက်သွား။
သမ္ဗုက၊ ခရု။
အစဉ်အလာဆိုရိုးအနက်တည်း။
အဘိဓာန်နိသျသစ်(၆၇၆-ဂါထာ) ၌မူ "သိပ္ပိ၊ ကနုကမာ။
သမ္ဗုက၊ ယောက်သွား" ဟုပြန်ဆို၏။]
သက္ခရ+ ကဌလမ္ပိ၊ ကျောက်စရစ်+ အိုးခြမ်းကွဲကိုလည်းကောင်း။
မစ္ဆဂုမ္ဗမ္ပိ၊ ငါးအုပ်စုကိုလည်းကောင်း။
စရန္တမ္ပိ၊ သွားနေသည်ကိုလည်းကောင်း။
တိဋ္ဌန္တမ္ပိ၊ ရပ်နေသည်ကိုလည်းကောင်း။
နပဿေယျ၊ မမြင်နိုင်ရာ။
တံ၊ ထိုသို့ မမြင်နိုင်ခြင်းသည်။
ကိဿ ဟေတု၊ မူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဥဒကဿ၊ ရေ၏။
အာဝိလတ္တာ၊ နောက်ကျူနေသည် အဖြစ်ကြောင့်ပေတည်း။
ပ။
အာဝိလေန၊ (နီဝရဏငါးပါးတို့ကြောင့်)နောက်ကျူနေသော။
စိတ္တေန၊ စိတ်ဖြင့်။
အတ္တတ္တံ ဝါ
**အတ္တတ္ထ,ပရတ္ထ,ဥဘယတ္ထ**။ ။ အတ္တတ္ထံစသောပုဒ်တို့ကို အဋ္ဌကထာ၌ နှစ်နည်းဖွင့်ထားရာ လွယ်ကူသောနည်းကိုသာ နိဿယခန်း၌ အနက်ပေးထားသည်။ (တစ််နည်း) "အတ္တတ္ထံ ဝါ၊ မိမိ၏ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ဖြစ်သော လောကီလောကုတ္တရာ ရောနှောသော အကျိုးစီးပွားကိုလည်း၊ ဉဿတိ=တ္တံ့၊ ပရတ္ထံဝါ=မိမိ၏ တမလွန်ဘဝ၌ဖြစ်သော လောကီ လောကုတ္တရာ ရောနှောသောအကျိုးစီးပွားကိုလည်း၊ ဉဿတိ=တ္တံ့၊[ပရတ္ထ ပရလောကေ အတ္ထော ပရတ္ထော။] ဥဘယတ္ထံ ဝါ=မိမိ၏နှစ်မျိုးစုံသော မျက်မှောက်တမလွန်ဘဝ၌ဖြစ်သော လောကီလောကုတ္တရာ ရောနှောသော အကျိုးစီးပွားကိုလည်း၊ ဉဿတိ=တ္တံ့"။
၊ မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားကိုလည်း။
(မိမိ၏ မျက်မှောက်တမလွန်ဘဝ၌ဖြစ်သော လောကီလောကုတ္တရာ အကျိုးစီးပွားကိုလည်း)
ဉဿတိ၊ သိနိုင်လတ္တံ့။
ပရတ္ထံဝါ၊ သူတပါး၏ အကျိုးစီးပွားကိုလည်း(သူတပါး၏မျက်မှောက် တမလွန် ဘဝ၌ ဖြစ်သော လောကီလောကုတ္တရာ အကျိုးစီးပွားကိုလည်း)
ဉဿတိ၊ တ္တံ့။
ဥဘယတ္ထံဝါ၊ မိမိ သူတပါးနှစ်ဦးသား အကျိုးစီးပွားကိုလည်း။
(မိမိ သူတပါး နှစ်ဦးသား၏ မျက်မှောက်တမလွန် လောကီလောကုတ္တရာ အကျိုးစီးပွားကိုလည်း)
ဉဿတိ၊ တ္တံ့။
မနုဿဓမ္မာ၊ လူတို့၏ကုသိုလ်ကမ္မပထတရား ဆယ်ပါးထက်။
ဥတ္တရိံ၊ လွန်မြတ်သော။
အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ ဝါ
**အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသ**။ ။ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်,ဝိပဿနာဉာဏ်, မဂ်ဉာဏ်,ဖိုလ်ဉာဏ်,ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်တို့ကို အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသခေါ်သည်ဟု အဋ္ဌကထာဖွင့်၏။ ထိုပုဒ်၏ ဝစနတ္ထကား-အလံ ယုတ္တောအရိယာနံ အရိယဘာဝါယာတိ အလမရိယော၊ အရိယာတို့အား အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ဘို့ရန်သင့်လျော်သော။(တစ်နည်း) အရိယာယ အရိယဘာဝါယ အလံသမတ္ထောတိ အလမရိယော=အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်၏ အဖြစ်ဟူသော အကျိုးငှာ(အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ဘို့ရန်) စွမ်းနိုင်သော။ အလမရိယော စ သော ဉာဏဒဿနဝိသေသော စာတိ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော။
၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့အား သင့်လျော်သောဉာဏ်အမြင်အထူးကိုလည်း။
ဝါ၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်ကိုပြုခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သော ဉာဏ်အမြင်ထူးကိုလည်း။
သစ္ဆိကရိဿတိ၊ မျက်မှောက်ပြုနိုင်လတ္တံ့။
ဣတိ ဧတံဌာနံ၊ ဤအကြောင်းသည်။
နဝိဇ္ဇတိ၊ မရှိနိင်။
ဝါ၊ မဖြစ်နိုင်။
တံ၊ ထိုသို့မရှိနိုင်ခြင်းသည်။
ကိဿ ဟေတု၊ မူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
စိတ္တဿ၊ စိတ်၏။
အာဝိလတ္တာ၊ နောက်ကျူသည် အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဣတိ(အဝေါစ)။
ဥဒကရဟဒေါ၊ သည်။
အစ္ဆော၊ မပျစ်မတွဲ ကျဲသည်။
ဝါ၊ ကြည်လင်သည်။
ဝိပ္ပသန္နော၊ အထူးကြည်လင်သည်။
အနာဝိလော၊ မနောက်ကျူသည်။
(အဿ၊ အံ့)။
ပ။
တိဋ္ဌန္တမ္ပိ၊ လည်းကောင်း။
ပဿေယျ၊ မြင်နိုင်ရာ၏။
တံ၊ ထိုသို့မြင်နိုင်ခြင်းသည်။
ပ။
အနာဝိလတ္တာ၊ မနောက်ကျူသည်အဖြစ်ကြောင့်ပေတည်း။
ပ။
အနာဝိလေန၊ (နီဝရဏငါးမျိုးမှ လွတ်ကင်းသဖြင့်)မနောက်ကျူသော။
ပ။
ယာနိ ကာနိစိ ရုက္ခဇာတာနံ၊ အားလုံးစုံသောသစ်ပင်တို့သည်
(သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။)
[ရုက္ခဇာတာနံ၊ ၌ နံဝိဘတ်ကို ပဌမာအနက်၌သက်။
ဇာတာသဒ္ဒါအနက်အထူးမရှိ။]
တေသံ၊ ထိုအားလုံးသော သစ်ပင်တို့တွင်။
ဖန္ဒနော၊ ကြို့ပင်ကို။
မုဒုတာယစေဝ၊ နူးညံ့သည့်အဖြစ် အားဖြင့်လည်းကောင်း။
ကမ္မညတာယစ၊ အမှုကိစ္စ၌ လျောက်ပတ်သည် အဖြစ်အားဖြင့်လည်းကောင်း။
အဂ္ဂံ (အဂ္ဂေါ၊ အကောင်းမြတ်ဆုံးဟူ၍။
အက္ခာယတိ၊ ပြောဆိုအပ်၏။
[ယဒိဒံ အနက်မရှိ]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝမေဝံ၊ ပင်။
ဣဒံ စိတ္တံ ယထာ**စိတ္တံပုဒ်၏နောက်တနည်းအဖွင့်**။ ။ တနည်းအားဖြင့် စိတ္တံ-အရအဘိညာဉ်၏အခြေခံ စတုတ္ထဈာန်စိတ်ကိုယူ၍ ဤသို့လည်းအနက်ဆိုနိုင်၏။ဘိက္ခဝေ၊ တို့၊ ဧဝမေဝံ=ပင်၊ ဣဒံ စိတ္တံ ယထာ=ဤအဘိညာဉ်၏အခြေခံစတုတ္ထဈာန်စိတ်ကဲ့သို့။ ဧဝံ=တူ၊ ယံ= အကြင်တရားသဘောသည်၊ ဘာဝိတံ=သမထ၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပွားစေအပ်သည်။ ဗဟုလီကတံ=သမထ၏ အစွမ်းဖြင့်ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်၊ (ဟုတွာ)မုဒုစ=နူးညံ့သည် လည်းကောင်း၊ ကမ္မညဉ္စ=အဘိညာဉ် အမှုကိစ္စ၌ ခိုင်ခံ့လျောက်ပတ်သည်လည်းကောင်း၊ဟောတိ=၏၊ အညံ=အဘိညာဉ်၏ အခြေခံ စတုတ္ထဈာန်စိတ်မှတပါးသော။တံဧကဓမ္မမ္ပိ=မျှလည်း၊ အဟံ=သည်၊ နသမနုပဿမိ=မမူ၊ဘိက္ခဝေ=တို့၊စိတ္တံ=အဘိညာဉ်၏ အခြေခံစတုတ္ထဈာန်စိတ်သည်၊ဘာဝိတံ=သမထ၏အစွမ်းဖြင့်ဖြစ်ပွားစေအပ်သည်။ ဗဟုလီကတံ=သည်။ ပ။ ဟောတိ=၏-ဟုအနက်ဆိုပါ။ ၊ (သမထ ဝိပဿနာအစွမ်းဖြင့်ဖြစ်ပွားစေအပ်သော) ဤစိတ်ကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ ဤအတူ။
ယံ၊ အကြင် တရားသဘောသည်။
ဘာဝိတံ၊ (သမထဝိပဿနာအစွမ်းဖြင့်) ဖြစ်ပွားစေအပ်သည်။
ဗဟုလီကတံ၊ (သမထဝိပဿနာအစွမ်းဖြင့်) ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်။
(ဟုတွာ၊ ၍။
ဝါ၊ ကြောင့်)
မုဒုစ၊ နူးညံ့သည်လည်းကောင်း။
ကမ္မညဉ္စ၊ (သမထဝိပဿနာ အမှုကိစ္စ၌) ခိုင်ခံ လျောက်ပတ်သည်လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ၏။
အညံ၊ သမထဝိပဿနာ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပွားစေအပ်သော စိတ်မှတပါးသော။
အဟံ၊ သည်။
န သမနုပဿာမိ၊ မမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ဘာဝိတံ၊ သည်။
ဗဟုလီကတံ၊ သည်။
(ဟုတွာ)
မုဒုစ၊ လည်းကောင်း။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဒံ စိတ္တံ ယထာ၊ ဤစိတ်ကဲ့သို့။
[စိတ်အားလုံးတည်း]
ဧဝံ၊ တူ။
ယံ၊ အကြင်တရားသဘောသည်။
လဟုပရိဝတ္တံ၊ လျင်မြန်စွာပြောင်းလဲတတ်၏။
အညံ၊ စိတ်မှ တပါးသော။
တံ ဧကဓမ္မမ္ပိ၊ လည်း။
အဟံ၊ သည်။
နသမနုပဿမိ၊ မမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
(စိတ္တဿ၊ စိတ်၏။
လဟုပရိဝတ္တတာယ၊ လျင်မြန်စွာပြောင်းလဲတတ်သည် အဖြစ်၌။
ဝါ၊ အပြောင်းအလဲလျင်မြန်ခြင်း၌။
ဝါ၊ ခြင်း၏)
ဥပမာပိ၊ ဥပမာကိုမျှလည်း။
ယာဝဉ္စ၊ အလွန်အကဲပင်။
[ဣဒံ အနက်မရှိ]
နသုကရာ၊ လွယ်ကူစွာမပြုအပ်။
ဝါ၊ ပြုဘို့မလွယ်ကူ။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ယာဝ၊ အလွန်အကဲပင်။
လဟုပရိဝတ္တံ၊ လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲတတ်၏။
ဣတိ၊ သို့ (အဝေါစ)
အဋ္ဌမံ၊ ရှစ်ခုမြောက်သုတ်တည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဒံ စိတ္တံ၊ ဤဘဝင်စိတ်သည်။
ပဘဿရံ၊ ပြိုးပြိုးပြက် ထွက်သောအရောင်ရှိ၏။
ဝါ၊ ပင်ကိုသဘောအားဖြင့် ဖြူစင်၏။
တဉ္စခေါ၊ ထိုဘဝင်စိတ်သည်လည်း။
အာဂန္တုကေဟိ
အာဂန္တုကဟုခေါ်ဆိုရခြင်း၏အကြောင်း။ ။ ရာဂအစရှိသောအကုသိုလ် အညစ်အကြေး(ဥပက္ကိလေသ)တို့သည် ဘဝင်စိတ်နှင့် စိတ္တုပ္ပါဒ်တခုတည်း၌ အတူတကွ ဖြစ်ကြ(သဟဇာတ,သံသဋ္ဌဖြစ်ကြ)သည်မဟုတ်ဘဲဘဝင်စိတ်ဖြစ်ပြီးနောက် ဇောခဏရောက်မှသာ ဖြစ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ရာဂစသည်တို့ကို အာဂန္တုက(ဧည့်သည်)ဟု ခေါ်ဆိုရသည်။ [အာဂန္တုကေဟီတိအသဟဇာတေဟိ ပစ္ဆာ ဇဝနက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇနကေဟိ။ အဋ္ဌကထာ]
၊ ဧည့်သည် ဖြစ်ကုန်သော(ဘဝင်စိတ်နှင့် အတူတကွဖြစ်သည်မဟုတ်ဘဲ ဘဝင်စိတ်၏နောက်ဝယ် ဇောခဏရောက်မှ ဖြစ်ကြသောကြောင့် ဧည့်သည်ဟုခေါ်ဆိုအပ်ကုန်သော)
ဥပက္ကိလေသေဟိ၊ ရာဂစသော အညစ်အကြေးတို့ကြောင့်(စိတ်အစဉ်ကိုပူးကပ်၍ နှိပ်စက်တတ် ပူပန်စေတတ်သော ရာဂစသောအညစ်အကြေးတို့ကြောင့်)
ဥပက္ကိလိဋ္ဌံ
ဥပက္ကိလိဋ္ဌဖြစ်ရပုံ။ ။ ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ရာဂစသည်တို့သည်ဘဝင်စိတ်နှင့် သဟဇာတ သံသဋ္ဌဖြစ်ကြသည် မဟုတ်သောကြောင့် တိုက်ရိုက်မုချ (နိပ္ပရိယာယ)အားဖြင့် ဘဝင်စိတ်သည် ရာဂစသည်တို့ကြောင့် ဥပက္ကိလိဋ္ဌဖြစ်သည်မဟုတ်၊ သို့သော် ဘဝင်စိတ်သည် ရာဂစသည်တို့နှင့် ဧကသန္တတိပရိယာပန္န(တစ်ခုတည်းသော စိတ်အစဉ်၌ ပါဝင်နေသည်)ဖြစ်ရကား အကျင့်သီလဖြူစင်နေသော ဆရာမိဘပင်ဖြစ်စေကာမူ တပည့်ဆိုး, သားသမီးဆိုးတို့ကြောင့်နာမည်ပျက်ရသကဲ့သို့ ပင်ကိုကဖြူစင်နေသော ဘဝင်စိတ်သည်လည်း ရာဂစသည်တို့ကြောင့် ဥပက္ကိလိဋ္ဌဖြစ်ရသည်။ ဘဝင်္ဂစိတ္တဿ နိပ္ပရိယာယတောဥပက္ကိလေသေဟိ ဥပက္ကိလိဋ္ဌတာ နာမ နတ္ထိ အသံသဋ္ဌဘာဝတော၊ ဧကသန္တတိပရိယာပန္နတာယ ပန သိယာ ဥပက္ကိလိဋ္ဌတာပရိယာယော။ ဋီကာ။
၊ မည်းညစ်ရ၏။
ပ။
ဥပက္ကိလေသေဟိ၊ တို့မှ။
ဝိပ္ပမုတ္တံ၊ ကင်းလွတ်၏။
(ဇောခဏ၌ ဖြစ်သောကုသိုလ်စိတ်၏အစွမ်းဖြင့် ကင်းလွတ်၏။)
ဣတိ (အဝေါစ)
ဒသမံ၊ တည်း။
ပဉ္စမော၊ ငါးခုမြောက်သော။
ပဏိဟိတအစ္ဆဝဂ္ဂေါ၊ ဝဂ်တည်း။