4. Dīghajāṇusuttavaṇṇanā
54. Catutthe byagghapajjāti idamassa paveṇi nāma vasena
P4.138 ālapanaṃ .Tassa hi pubbapurisā byagghapathe jātāti tasmiṃ kule manussā byagghapajjāti vuccanti .
Issatthenāti issāsakammena .
Tatrupāyāyāti ‘‘ imasmiṃ kāle idaṃ nāma kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti jānane upāyabhūtāya .
Vuddhasīlinoti vaḍḍhitasīlā vuddhasamācārā .
Āyan ti āgamanaṃ .
Nāccogāḷhan ti nātimahantaṃ .
Nātihīnan ti nātikasiraṃ .
Pariyādāyāti gahetvā khepetvā .
Tattha yassa vayato diguṇo āyo , tassa vayo āyaṃ pariyādātuṃ na sakkoti .
‘‘ Catudhā vibhaje bhoge , paṇḍito gharamāvasaṃ ;
Ekena bhoge bhuñjeyya , dvīhi kammaṃ payojaye ;
Catutthañca nidhāpeyya , āpadāsu bhavissatī ’’ ti .( dī . ni .3.265)–
Evaṃ paṭipajjato pana vayo āyaṃ pariyādātuṃ na sakkotiyeva .
Udumbarakhādīvāti yathā udumbarāni khāditukāmena pakke udumbararukkhe cālite ekappahāreneva bahūni phalāni patanti , so khāditabbayuttakāni khāditvā itarāni bahutarāni pahāya gacchati , evamevaṃ yo āyato vayaṃ bahutaraṃ katvā vippakiranto bhoge paribhuñjati , so ‘‘ udumbarakhādikaṃvāyaṃ kulaputto bhoge khādatī ’’ ti vuccati .
Ajeṭṭhamaraṇan ti
M3.240 anāyakamaraṇaṃV3.239 .Samaṃ jīvikaṃ kappetīti sammā jīvikaṃ kappeti .
Samajīvitāti samajīvitāya jīvitā .
Apāyamukhānīti
P4.139 vināsassa ṭhānāni .Uṭṭhātā kammadheyyesūti kammakaraṇaṭṭhānesu uṭṭhānavīriyasampanno .
Vidhānavāti vidahanasampanno .
Sotthānaṃ samparāyikan ti sotthibhūtaṃ samparāyikaṃ .
Saccanāmenāti buddhattāyeva buddhoti evaṃ avitathanāmena .
Cāgo puññaṃ pavaḍḍhatīti cāgo ca sesapuññañca pavaḍḍhati .
Imasmiṃ sutte saddhādayo missakā kathitā .
Pañcamaṃ uttānameva .