Issues
Select Version
Aṭṭhakanipāta-aṭṭhakathā
Aṭṭhakanipāta-aṭṭhakathā

1. Mettāsuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Mettāsuttavaṇṇanā

1. AṭṭhakanipātassaV3.193M3.193P4.68 paṭhame āsevitāyāti ādarena sevitāya .
Bhāvitāyāti vaḍḍhitāya .
Bahulīkatāyāti punappunaṃ katāya .
Yānikatāyāti yuttayānasadisakatāya .
Vatthukatāyāti patiṭṭhānaṭṭhena vatthu viya katāya .
Anuṭṭhitāyāti paccupaṭṭhitāya .
Paricitāyāti samantato citāya upacitāya .
Susamāraddhāyāti suṭṭhu samāraddhāya sukatāya .
Ānisaṃsāti guṇā .
Sukhaṃ supatītiādīsu yaṃ vattabbaṃ , taṃ ekādasakanipāte vakkhāma .
Appamāṇan tiV3.194 pharaṇavasena appamāṇaṃ .
Tanū saṃyojanā honti , passato upadhikkhayan ti mettāpadaṭṭhānāya vipassanāya anukkamena upadhikkhayasaṅkhātaṃ arahattaṃ pattassa dasa saṃyojanā pahīyantīti attho .
Atha vā tanū saṃyojanā hontīti paṭighañceva paṭighasampayuttasaṃyojanā ca tanukā honti .
Passato upadhikkhayan ti tesaṃyeva kilesūpadhīnaṃ khayasaṅkhātaṃ mettaṃ adhigamavasena passantassa .
Kusalī tena hotīti tena mettāyanena kusalo hoti .
Sattasaṇḍan tiP4.69 sattasaṅkhātena saṇḍena samannāgataṃ , sattabharitanti attho .
Vijetvāti adaṇḍena asatthena dhammeneva vijinitvā .
Rājisayoti isisadisā dhammikarājāno .
Yajamānāti dānāni dadamānā .
Anupariyagāti vicariṃsu .
Assamedhan tiādīsu porāṇakarājakāle kira sassamedhaṃ , purisamedhaṃ , sammāpāsaṃ , vācāpeyyanti cattāri saṅgahavatthūni ahesuṃ , yehi rājānoM3.194 lokaṃ saṅgaṇhiṃsu .
Tattha nipphannasassato dasamabhāgaggahaṇaṃ sassamedhaṃ nāma , sassasampādane medhāvitāti attho .
Mahāyodhānaṃ chamāsikaṃ bhattavetanānuppadānaṃ purisamedhaṃ nāma , purisasaṅgaṇhane medhāvitāti attho .
Daliddamanussānaṃ hatthato lekhaṃ gahetvā tīṇi vassāni vinā vaḍḍhiyā sahassadvisahassamattadhanānuppadānaṃ sammāpāsaṃ nāma .
Tañhi sammā manusse pāseti hadaye bandhitvā viya ṭhapeti , tasmā sammāpāsanti vuccati .
‘‘ Tāta , mātulā ’’ tiādinā nayena pana saṇhavācābhaṇanaṃ vācāpeyyaṃ nāma , piyavācāti attho .
Evaṃ catūhi saṅgahavatthūhi saṅgahitaṃ raṭṭhaṃ iddhañceva hoti , phītañca , bahuannapānaṃ , khemaṃ , nirabbudaṃ .
Manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā viharanti .
Idaṃ gharadvāresu aggaḷānaṃ abhāvato niraggaḷan ti vuccati .
Ayaṃ porāṇikā paveṇi .
Aparabhāge pana okkākarājakāle brāhmaṇā imāni cattāriP4.70 saṅgahavatthūni imañca raṭṭhasampattiṃ parivattetvā uddhaṃmūlakaṃ katvā assamedhaṃ purisamedhan tiādike pañca yaññe nāma akaṃsu .
Tesu assamettha medhanti vadhentīti assamedho .
Dvīhi pariyaññehi yajitabbassa ekavīsatiyūpassa ekasmiṃ pacchimadivaseyeva sattanavutipañcapasusataghātabhiṃsanassa ṭhapetvā bhūmiñca purise ca avasesasabbavibhavadakkhiṇassa yaññassetaṃ adhivacanaṃ .
Purisamettha medhantīti purisamedho .
Catūhi pariyaññehi yajitabbassa saddhiṃ bhūmiyā assamedhe vuttavibhavadakkhiṇassa yaññassetaṃ adhivacanaṃ .
Sammamettha pāsantīti sammāpāso .
Divase divase yugacchiggaḷeV3.195 pavesanadaṇḍakasaṅkhātaṃ sammaṃ khipitvā tassa patitokāse vediṃ katvā saṃhārimehi yūpādīhi sarassatīnadiyā nimuggokāsato pabhuti paṭilomaṃ gacchantena yajitabbassa satrayāgassetaṃ adhivacanaṃ .
Vājamettha pivantīti vājapeyyo .
Ekena pariyaññena sattarasahi pasūhi yajitabbassa beluvayūpassa sattarasakadakkhiṇassa yaññassetaṃ adhivacanaṃ .
Natthi ettha aggaḷāti niraggaḷo .
Navahi pariyaññehi yajitabbassaP4.71 saddhiṃ bhūmiyā ca purisehi ca assamedhe vuttavibhavadakkhiṇassa sabbamedhapariyāyanāmassa assamedhavikappassetaṃ adhivacanaṃ .
KalampiM3.195 te nānubhavanti soḷasin ti te sabbepi mahāyāgā ekassa mettācittassa vipākamahantatāya soḷasiṃ kalaṃ na agghanti , soḷasamaṃ bhāgaṃ na pāpuṇantīti attho .
Na jinātīti na attanā parassa jāniṃ karoti .
Na jāpayeti na parena parassa jāniṃ kāreti .
Mettaṃsoti mettāyamānacittakoṭṭhāso hutvā .
Sabbabhūtānan ti sabbasattesu .
Veraṃ tassa na kenacīti tassa kenaci saddhiṃ akusalaveraṃ vā puggalaveraṃ vā natthi .