Issues
Select Version
Pācittiya-aṭṭhakathā
Pācittiya-aṭṭhakathā

2. Atthaṅgatasikkhāpadavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

2. Atthaṅgatasikkhāpadavaṇṇanā

153. Dutiyasikkhāpade – pariyāyenāti vārena , paṭipāṭiyāti attho .
Adhicetasoti adhicittavatoV0.60 , sabbacittānaṃ adhikena arahattaphalacittena samannāgatassāti attho .
Appamajjatoti nappamajjato , appamādena kusalānaṃ dhammānaṃ sātaccakiriyāya samannāgatassāti vuttaṃ hoti .
Muninoti ‘‘ yo munāti ubho loke , muni tena pavuccatī ’’ ti ( dha . pa .269) evaṃ ubhayalokamunanena vā , monaṃ vuccati ñāṇaṃ , tena ñāṇena samannāgatattā vā khīṇāsavo muni nāma vuccati , tassa munino .
Monapathesu sikkhatoti arahattañāṇasaṅkhātassa monassa pathesu sattatiṃsabodhipakkhiyadhammesu tīsu vā sikkhāsu sikkhato .
Idañca pubbabhāgapaṭipadaṃ gahetvā vuttaṃ , tasmā evaṃ pubbabhāge sikkhato imāya sikkhāya munibhāvaṃ pattassa muninoti evamettha attho daṭṭhabbo .
Sokā na bhavanti tādinoti tādisassa khīṇāsavamunino abbhantare iṭṭhaviyogādivatthukā sokā na santi .
Atha vā tādinoti tādilakkhaṇasamannāgatassa evarūpassa munino sokā na bhavantīti ayamettha attho .
Upasantassāti rāgādīnaṃ upasamena upasantassa .
Sadā satīmatoti sativepullappattattā niccakālaṃ satiyā avirahitassaP4.802 .
Ākāse antalikkheti antalikkhasaṅkhāte ākāse , na kasiṇugghāṭime , na pana rūpaparicchede .
Caṅkamatipi tiṭṭhatipīti tāsaṃ bhikkhunīnaṃ kathaṃM0.68 sutvā ‘‘ imā bhikkhuniyo maṃ ‘ ettakameva ayaṃ jānātī ’ ti avamaññanti , handa dāni etāsaṃ attano ānubhāvaṃ dassemī ’’ ti dhammabahumānaṃ uppādetvā abhiññāpādakaṃ catutthajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya evarūpaṃ iddhipāṭihāriyaṃ dassesi –
‘‘ ākāse antalikkhe caṅkamatipi … pe … antaradhāyatipī ’’ ti .
Tattha antaradhāyatipīti antaradhāyatipi adassanampi gacchatīti attho .
Tañceva udānaṃ bhaṇati aññañca bahuṃ buddhavacanan ti thero kira attano bhātutherassa santike –
‘‘ Padumaṃ yathā kokanudaṃ sugandhaṃ ,
Pāto siyā phullamavītagandhaṃ ;
Aṅgīrasaṃ passa virocamānaṃ ,
Tapantamādiccamivantalikkhe ’’ ti .( saṃ . ni .1.123);
Imaṃ gāthaṃ uddisāpetvā cattāro māse sajjhāyi .
Na ca paguṇaṃ kattumasakkhi .
Tato naṃ thero ‘‘ abhabbo tvaṃ imasmiṃ sāsane ’’ ti vihārā nikkaḍḍhāpesi , so rodamāno dvārakoṭṭhake aṭṭhāsi .
Atha bhagavā buddhacakkhunā veneyyasatte olokento taṃ disvā vihāracārikaṃ caramāno viya tassa santikaṃ gantvā ‘‘ cūḷapanthaka , kasmā rodasī ’’ ti āha .
So tamatthaṃ ārocesi .
Athassa bhagavā suddhaṃ pilotikakhaṇḍaṃ datvā ‘‘ idaṃ ‘ rajoharaṇaṃ rajoharaṇan ’ ti parimajjāhī ’’ tiV0.61 āha .
So ‘‘ sādhū ’’ ti sampaṭicchitvā attano nivāsaṭṭhāne nisīditvā tassa ekamantaṃ parimajji , parimajjitaṭṭhānaṃ kāḷakamahosi .
So ‘‘ evaṃ parisuddhampi nāma vatthaṃ imaṃ attabhāvaṃ nissāya kāḷakaṃ jātan ’’ ti saṃvegaṃ paṭilabhitvā vipassanaṃ ārabhi .
Athassa bhagavā āraddhavīriyabhāvaṃ ñatvā ‘‘ adhicetaso ’’ ti imaṃ obhāsagāthaṃ abhāsi .
Thero gāthāpariyosāne arahattaṃ pāpuṇi .
Tasmā thero pakatiyāva imaṃ gāthaṃ mamāyati , so taṃ imissā gāthāya mamāyanabhāvaṃ jānāpetuṃP4.803 taṃyeva bhaṇati .
Aññañca antarantarā āharitvā bahuṃ buddhavacanaṃ .
Tena vuttaṃ –
‘‘ tañceva udānaṃ bhaṇati , aññañca bahuṃ buddhavacanan ’’ ti .
156. Ekato upasampannāyātiM0.69 bhikkhunisaṅghe upasampannāya , bhikkhusaṅghe pana upasampannaṃ ovadantassa pācittiyaṃ .
Sesamettha uttānameva .
Idampi ca padasodhammasamuṭṭhānameva .
Atthaṅgatasikkhāpadaṃ dutiyaṃ .