1. Parimaṇḍalavaggavaṇṇanā
Yāni
M0.161V0.149 sikkhitasikkhena , sekhiyānīti tādinā ;Bhāsitāni ayaṃ dāni , tesampi vaṇṇanākkamo .
576. Tattha parimaṇḍalan ti samantato maṇḍalaṃ .
Nābhimaṇḍalaṃ jāṇumaṇḍalan ti uddhaṃ nābhimaṇḍalaṃ adho jāṇumaṇḍalaṃ paṭicchādentena jāṇumaṇḍalassa heṭṭhā jaṅghaṭṭhikato paṭṭhāya aṭṭhaṅgulamattaṃ nivāsanaṃ otāretvā nivāsetabbaṃ , tato paraṃ otārentassa dukkaṭanti vuttaṃ .
Yathā nisinnassa jāṇumaṇḍalato heṭṭhā caturaṅgulamattaṃ paṭicchannaṃ hotīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ ;
evaṃ nivāsentassa pana nivāsanaṃ pamāṇikaṃ vaṭṭati .
Tatridaṃ pamāṇaṃ – dīghato muṭṭhipañcakaṃ , tiriyaṃ aḍḍhateyyahatthaṃ .
Tādisassa pana alābhe tiriyaṃ dvihatthapamāṇampi vaṭṭati jāṇumaṇḍalapaṭicchādanatthaṃ , nābhimaṇḍalaṃ pana cīvarenāpi sakkā paṭicchādetunti .
Tattha ekapaṭṭacīvaraṃ evaṃ nivatthampi nivatthaṭṭhāne na tiṭṭhati , dupaṭṭaṃ pana tiṭṭhati .
Olambento nivāseti āpatti dukkaṭassāti ettha na kevalaṃ purato ca pacchato ca olambetvā nivāsentasseva dukkaṭaṃ , ye panaññe ‘‘ tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū gihinivatthaṃ nivāsenti hatthisoṇḍakaṃ macchavālakaṃ catukkaṇṇakaṃ tālavaṇṭakaṃ satavalikaṃ nivāsentī ’’ tiādinā ( cūḷava .280) nayena khandhake nivāsanadosā vuttā , tathā nivāsentassāpi dukkaṭameva .
Te sabbe vuttanayena parimaṇḍalaṃ nivāsentassa na honti .
Ayamettha saṅkhepo , vitthārato pana tattheva āvi bhavissati .
Asañciccāti
V0.150 purato vā pacchato vā olambetvā nivāsessāmīti evaṃ asañcicca ;atha kho parimaṇḍalaṃyeva nivāsessāmīti virajjhitvā aparimaṇḍalaṃ nivāsentassa anāpatti .
Assatiyāti aññavihitassāpi tathā nivāsentassa anāpatti .
Ajānantassāti ettha nivāsanavattaṃ ajānantassa mokkho natthi .
Nivāsanavattañhi sādhukaṃ uggahetabbaṃ , tassa anuggahaṇamevassa anādariyaṃ .
Taṃ pana sañcicca anuggaṇhantassa yujjati , tasmā uggahitavattopi yo āruḷhabhāvaṃ
P4.890 vā oruḷhabhāvaṃ vā na jānāti , tassaM0.162 anāpatti .Kurundiyaṃ pana ‘‘ parimaṇḍalaṃ nivāsetuṃ ajānantassa anāpattī ’’ ti vuttaṃ .
Yo pana sukkhajaṅgho vā mahāpiṇḍikamaṃso vā hoti , tassa sāruppatthāya jāṇumaṇḍalato aṭṭhaṅgulādhikampi otāretvā nivāsetuṃ vaṭṭati .
Gilānassāti jaṅghāya vā pāde vā vaṇo hoti , ukkhipitvā vā otāretvā vā nivāsetuṃ vaṭṭati .
Āpadāsūti vāḷamigā vā corā vā anubandhanti , evarūpāsu āpadāsu anāpatti .
Sesamettha uttānameva .
Paṭhamapārājikasamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , lokavajjaṃ , kāyakammaṃ , akusalacittaṃ , dukkhavedananti .
Phussadevatthero ‘‘ acittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , tivedanan ’’ ti āha .
Upatissatthero pana ‘‘ anādariyaṃ paṭiccā ’’ ti vuttattā ‘‘ lokavajjaṃ , akusalacittaṃ , dukkhavedanan ’’ ti āha .
577. Parimaṇḍalaṃ pārupitabban ti ‘‘ tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū gihipārutaṃ pārupantī ’’ ti ( cūḷava .280) evaṃ vuttaṃ anekappakāraṃ gihipārupanaṃ apārupitvā idha vuttanayeneva ubho kaṇṇe samaṃ katvā pārupanavattaṃ pūrentena parimaṇḍalaṃ pārupitabbaṃ .
Imāni ca dve sikkhāpadāni avisesena vuttāni .
Tasmā vihārepi antaragharepi parimaṇḍalameva nivāsetabbañca pārupitabbañcāti .
Samuṭṭhānādīni paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva veditabbāni saddhiṃ theravādena .
578. Kāyaṃ vivaritvāti jattumpi urampi vivaritvā .
Suppaṭicchannenāti na sasīsaṃ pārutena ;
atha kho gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā anuvātantena gīvaṃ paṭicchādetvā ubho kaṇṇe samaṃ katvā paṭisaṃharitvā yāva maṇibandhaṃ paṭicchādetvā antaraghare gantabbaṃ .
Dutiyasikkhāpade
V0.151 – galavāṭakato paṭṭhāya sīsaṃ maṇibandhato paṭṭhāya hatthe piṇḍikamaṃsato ca paṭṭhāya pāde vivaritvā nisīditabbaṃ . 579. Vāsūpagatassāti vāsatthāya upagatassa rattibhāge vā divasabhāge vā kāyaṃ vivaritvāpi nisīdato anāpatti .
580. Susaṃvutoti hatthaṃ vā pādaṃ vā akīḷāpento ;
suvinītoti attho .
582. Okkhittacakkhūti
M0.163 heṭṭhā khittacakkhu hutvā .Yugamattaṃ pekkhamānoti
P4.891 yugayuttako hi danto ājāneyyo yugamattaṃ pekkhati , purato catuhatthappamāṇaṃ bhūmibhāgaṃ ;imināpi ettakaṃ pekkhantena gantabbaṃ .
Yo anādariyaṃ paṭicca tahaṃ tahaṃ olokentoti yo taṃtaṃdisābhāgaṃ pāsādaṃ kūṭāgāraṃ vīthiṃ olokento gacchati , āpatti dukkaṭassa .
Ekasmiṃ pana ṭhāne ṭhatvā hatthiassādiparissayābhāvaṃ oloketuṃ vaṭṭati .
Nisīdantenāpi okkhittacakkhunāva nisīditabbaṃ .
584. Ukkhittakāyāti ukkhepena ;
itthambhūtalakkhaṇe karaṇavacanaṃ ekato vā ubhato vā ukkhittacīvaro hutvāti attho .
Antoindakhīlato paṭṭhāya na evaṃ gantabbaṃ .
Nisinnakāle pana dhamakaraṇaṃ nīharantenāpi cīvaraṃ anukkhipitvāva nīharitabbanti .
Paṭhamo vaggo .