5. Ūnavīsativassasikkhāpadavaṇṇanā
402. Pañcamasikkhāpade –
V0.123 aṅguliyo dukkhā bhavissantīti akkharāni likhantassa aṅguliyo dukkhā bhavissantīti cintesuṃ .Urassa dukkhoti gaṇanaṃ sikkhantena bahuṃ cintetabbaṃ hoti , tenassa uro dukkho bhavissatīti maññiṃsu .
Akkhīni dukkhā bhavissantīti rūpasuttaṃ sikkhantena kahāpaṇā parivattetvā parivattetvā passitabbā honti , tenassa akkhīni dukkhāni bhavissantīti maññiṃsu .
Ḍaṃsādīsu ḍaṃsāti piṅgalamakkhikāyo .
Dukkhānan ti dukkhamānaṃ .
Tibbānan ti bahalānaṃ .
Kharānan ti tikhiṇānaṃ .
Kaṭukānan ti pharusānaṃ ;
amanāpatāya vā kaṭukarasasadisānaṃ .
Asātānan ti amadhurānaṃ .
Pāṇaharānan ti jīvitaharānaṃ .
404. Sīmaṃ sammannatīti navaṃ sīmaṃ bandhati .
Kurundiyaṃ pana udakukkhepaparicchindanepi dukkaṭaṃ vuttaṃ .
Paripuṇṇavīsativassoti paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāya paripuṇṇavīsativasso ;
gabbhavīsopi hi paripuṇṇavīsativassotveva saṅkhye gacchati .
Yathāha –
‘‘ Tena
M0.136 kho pana samayena āyasmā kumārakassapo gabbhavīso upasampanno hoti .Atha kho āyasmato kumārakassapassa etadahosi –
‘ bhagavatā paññattaṃ , na ūnavīsativasso puggalo upasampādetabboti .
Ahañcamhi gabbhavīso upasampanno .
Upasampanno nukhomhi , nanu kho upasampanno ’ ti .
Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ .
Yaṃ bhikkhave mātukucchimhi paṭhamaṃ cittaṃ uppannaṃ , paṭhamaṃ viññāṇaṃ pātubhūtaṃ tadupādāya sāvassa jāti .
Anujānāmi , bhikkhave , gabbhavīsaṃ upasampādetun ’’ ti ( mahāva .124).
Tattha yo dvādasamāse mātukucchismiṃ vasitvā mahāpavāraṇāya jāto , so tato paṭṭhāya yāva ekūnavīsatime vasse mahāpavāraṇā , taṃ atikkamitvā pāṭipade upasampādetabbo .
Etenupāyena hāyanavaḍḍhanaṃ veditabbaṃ .
Porāṇakattherā pana ekūnavīsativassaṃ sāmaṇeraṃ nikkhamanīyapuṇṇamāsiṃ atikkamma pāṭipadadivase upasampādenti , taṃ kasmāti ?
Vuccate – ekasmiṃ
P4.868 vasse cha cātuddasikauposathā honti .Iti vīsatiyā vassesu cattāro māsā parihāyanti .
Rājāno tatiye tatiye vasse vassaṃ ukkaḍḍhanti .
Iti aṭṭhārasasu vassesu cha māsā vaḍḍhanti , tato uposathavasena
V0.124 parihīne cattāro māse apanetvā dve māsā avasesā honti , te dve māse gahetvā vīsativassāni paripuṇṇāni hontīti nikkaṅkhā hutvā nikkhamanīyapuṇṇamāsiṃ atikkamma pāṭipade upasampādenti .Ettha pana yo pavāretvā vīsativasso bhavissati , taṃ sandhāya ‘‘ ekūnavīsativassan ’’ ti vuttaṃ .
Tasmā yo mātukucchismiṃ dvādasamāse vasi , so ekavīsativasso hoti .
Yo sattamāse vasi , so sattamāsādhikavīsativasso .
Chamāsajāto pana na jīvati .
406. Anāpatti ūnavīsativassaṃ paripuṇṇavīsativassasaññīti ettha kiñcāpi upasampādentassa anāpatti , puggalo pana anupasampannova hoti .
Sace pana so dasavassaccayena aññaṃ upasampādeti , tañce muñcitvā gaṇo pūrati , sūpasampanno .
Sopi ca yāva na jānāti , tāvassa neva saggantarāyo
M0.137 na mokkhantarāyo , ñatvā pana puna upasampajjitabbaṃ .Sesaṃ uttānameva .
Tisamuṭṭhānaṃ – kiriyaṃ , saññāvimokkhaṃ , sacittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammaṃ ,
Vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Ūnavīsativassasikkhāpadaṃ pañcamaṃ .