5. Paṭhamapavāraṇasikkhāpadavaṇṇanā

236. PañcamasikkhāpadeM0.88 – bhikkhū bhuttāvī pavāritāti brāhmaṇena ‘‘ gaṇhatha , bhante , yāva icchathā ’’ ti evaṃ yāvadatthapavāraṇāya , sayañca ‘‘ alaṃ , āvuso , thokaṃ thokaṃ dehī ’’ ti evaṃ paṭikkhepapavāraṇāya pavāritā .

Paṭivissaketi sāmantagharavāsike .

237. Kākoravasaddan ti kākānaṃ oravasaddaṃ ;

sannipatitvā viravantānaṃ saddaṃ .

Alametaṃ sabban ti ettha tikāraṃ avatvāva ‘‘ alametaṃ sabbaṃ ’’ ettakaṃ vattuṃ vaṭṭati .

238-9.

Bhuttāvīti bhuttavā .

Tattha ca yasmā yena ekampi sitthaṃ saṅkhāditvā vā asaṅkhāditvāV0.79 vā ajjhoharitaṃ hoti , so ‘‘ bhuttāvī ’’ ti saṅkhyaṃ gacchati , tenassa padabhājane ‘‘ bhuttāvī nāma pañcannaṃ bhojanānan ’’ tiādi vuttaṃ .

Pavāritoti katapavāraṇo , katapaṭikkhepo .

Sopi ca yasmā na paṭikkhepamattena , atha kho pañcaṅgavasena , tenassa padabhājane ‘‘ pavārito nāma asanaṃ paññāyatī ’’ tiādi vuttaṃ .

Tattha yasmā ‘‘ asanaṃ paññāyatī ’’ ti iminā vippakatabhojano ,‘‘ pavārito ’’ ti vutto .

Yo ca vippakatabhojano , tena kiñci bhuttaṃ , kiñci abhuttaṃ , yañca bhuttaṃ ;

taṃ sandhāya ‘‘ bhuttāvī ’’ tipi saṅkhyaṃ gacchati , tasmā bhuttāvīvacanena visuṃ kañci atthasiddhiṃ na passāma .

‘‘ Dirattatirattaṃ , chappañcavācāhī ’’ tiādīsu ( pāci .61-62) pana dirattādivacanaṃ viya pavāritapadassa parivārakabhāvena byañjanasiliṭṭhatāya cetaṃ vuttanti veditabbaṃ .

Asanaṃ paññāyatītiādīsu vippakatabhojanaṃ dissati , bhuñjamāno ceso puggalo hotīti attho .

Bhojanaṃ paññāyatīti pavāraṇappahonakabhojanaṃ dissati .

Odanādīnaṃ ce aññataraṃ paṭikkhipitabbaṃ bhojanaṃ hotīti attho .

Hatthapāse ṭhitoti pavāraṇappahonakaṃ bhojanaṃ gaṇhitvā dāyako aḍḍhateyyahatthappamāṇe okāse hotīti attho .

Abhiharatīti so ce dāyako tassa taṃ bhattaṃ kāyena abhiharatīti attho .

Paṭikkhepo paññāyatīti paṭikkhepo dissati ;

tañce abhihaṭaṃ so bhikkhu kāyena vā vācāyaP4.822 vā paṭikkhipatīti attho .

Evaṃ pañcannaṃ aṅgānaṃ vasena pavārito nāma hotīti .

Vuttampi cetaṃ –

‘‘ PañcahiM0.89 upāli ākārehi pavāraṇā paññāyati – asanaṃ paññāyati , bhojanaṃ paññāyati , hatthapāse ṭhito , abhiharati , paṭikkhepo paññāyatī ’’ ti ( pari .428).

Tatrāyaṃ vinicchayo –

‘‘ asanan ’’ tiādīsu tāva yañca asnāti yañca bhojanaṃ hatthapāse ṭhitena abhihaṭaṃ paṭikkhipati , taṃ ‘‘ odano , kummāso , sattu , maccho , maṃsan ’’ ti imesaṃ aññatarameva veditabbaṃ .

Tattha odano nāma – sāli , vīhi , yavo , godhumo , kaṅgu , varako , kudrūsakoti sattannaṃ dhaññānaṃ taṇḍulehi nibbatto .

Tattha ‘‘ sālī ’’ ti antamaso nīvāraṃ upādāya sabbāpi sālijāti .

‘‘ Vīhī ’’ ti sabbāpi vīhijāti .

‘‘ Yavagodhumesu ’’ bhedo natthi .

‘‘ Kaṅgū ’’ ti setarattakāḷabhedā sabbāpi kaṅgujāti .

‘‘ Varako ’’ ti antamaso varakacorakaṃ upādāya sabbā setavaṇṇā varakajāti .

‘‘ Kudrūsako ’’ ti kāḷako dravo ceva sāmākādibhedā ca sabbāpi tiṇadhaññajāti .

NīvāravarakacorakāV0.80 cettha ‘‘ dhaññānulomā ’’ ti vadanti .

Dhaññāni vā hontu dhaññānulomāni vā , etesaṃ vuttappabhedānaṃ sattannaṃ dhaññānaṃ taṇḍule gahetvā ‘‘ bhattaṃ pacissāmā ’’ ti vā ‘‘ yāguṃ pacissāmā ’’ ti vā ‘‘ ambilapāyāsādīsu aññataraṃ pacissāmā ’’ ti vā yaṃkiñci sandhāya pacantu , sace uṇhaṃ sītalaṃ vā bhuñjantānaṃ bhojanakāle gahitagahitaṭṭhāne odhi paññāyati , odanasaṅgahameva gacchati , pavāraṇaṃ janeti .

Sace odhi na paññāyati , yāgusaṅgahaṃ gacchati , pavāraṇaṃ na janeti .

Yopi pāyāso vā paṇṇaphalakaḷīramissakā ambilayāgu vā uddhanato otāritamattā abbhuṇhā hoti , āvajjitvā pivituṃ sakkā , hatthena gahitokāsepi odhiṃ na dasseti , pavāraṇaṃ na janeti .

Sace pana usumāya vigatāya sītalībhūtā ghanabhāvaṃ gacchati , odhiṃ dasseti , puna pavāraṇaṃ janeti .

Pubbe tanubhāvo na rakkhati .

Sacepi dadhitakkādīni āropetvā bahupaṇṇaphalakaḷīre pakkhipitvā muṭṭhimattāpi taṇḍulā pakkhittā honti , bhojanakāle ce odhi paññāyati , pavāraṇaṃ janeti .

AyāgukeP4.823 nimantane ‘‘ yāguṃ dassāmā ’’ ti bhatte udakakañjikakhīrādīni ākiritvā ‘‘ yāguṃ gaṇhathā ’’ ti denti .

Kiñcāpi tanukā honti , pavāraṇaṃ janetiyevaM0.90 .

Sace pana pakkuthitesu udakādīsu pakkhipitvā pacitvā denti , yāgusaṅgahameva gacchati .

Yāgusaṅgahaṃ gatepi tasmiṃ vā aññasmiṃ vā yattha macchamaṃsaṃ pakkhipanti , sace sāsapamattampi macchamaṃsakhaṇḍaṃ vā nhāru vā paññāyati , pavāraṇaṃ janeti .

Suddharasako pana rasakayāgu vā na janeti .

Ṭhapetvā vuttadhaññānaṃ taṇḍule aññehi veṇutaṇḍulādīhi vā kandamūlaphalehi vā yehi kehici kataṃ bhattampi pavāraṇaṃ na janeti , pageva ghanayāgu .

Sace panettha macchamaṃsaṃ pakkhipanti , janeti .

Mahāpaccariyaṃ ‘‘ pupphaatthāya bhattampi pavāraṇaṃ janetī ’’ ti vuttaṃ .

Pupphiatthāya bhattaṃ nāma pupphikhajjakatthāya kuthitatūdake pakkhipitvā seditataṇḍulā vuccanti .

Sace pana te taṇḍule sukkhāpetvā khādanti , vaṭṭati ;

neva sattusaṅkhyaṃ na bhattasaṅkhyaṃ gacchanti .

Puna tehi katabhattaṃ pavāretiyeva .

Te taṇḍule sappitelādīsu vā pacanti , pūvaṃ vā karonti , na pavārenti .

Puthukā vā tāhi katasattubhattādīni vā na pavārenti .

Kummāso nāma yavehi katakummāso .

Aññehi pana muggādīhi katakummāso pavāraṇaṃ na janeti .

Sattu nāma sālivīhiyavehi katasattu .

Kaṅguvarakakudrūsakasīsānipi bhajjitvā īsakaṃV0.81 koṭṭetvā thuse palāpetvā puna daḷhaṃ koṭṭetvā cuṇṇaṃ karonti .

Sacepi taṃ allattā ekābaddhaṃ hoti , sattusaṅgahameva gacchati .

Kharapākabhajjitānaṃ vīhīnaṃ taṇḍule koṭṭetvā denti , tampi cuṇṇaṃ sattusaṅgahameva gacchati .

Samapākabhajjitānaṃ pana vīhīnaṃ vā vīhipalāpānaṃ vā taṇḍulā bhajjitataṇḍulā eva vā na pavārenti .

Tesaṃ pana taṇḍulādīnaṃ cuṇṇaṃ pavāreti .

Kharapākabhajjitānaṃ vīhīnaṃP4.824 kuṇḍakampi pavāreti .

Samapākabhajjitānaṃ pana ātapasukkhānaṃ vā kuṇḍakaṃ na pavāreti .

Lājā vā tehi katabhattasattuādīni vā na pavārenti .

Bhajjitapiṭṭhaṃ vā yaṃkiñci suddhakhajjakaṃ vā na pavāreti .

Macchamaṃsapūritakhajjakaṃ pana sattumodako vā pavāreti .

Maccho maṃsañca pākaṭameva .

Ayaṃ pana viseso – sacepi yāguṃ pivantassa yāgusitthamattāneva dve macchakhaṇḍāni vā maṃsakhaṇḍāni vā ekabhājane vā nānābhājane vā denti , tāni ce akhādanto aññaṃ yaṃkiñci pavāraṇappahonakaṃ paṭikkhipatiM0.91 , na pavāreti .

Tato ekaṃ khāditaṃ , ekaṃ hatthe vā patte vā hoti , so ce aññaṃ paṭikkhipati , pavāreti .

Dvepi khāditāni honti , mukhe sāsapamattampi avasiṭṭhaṃ natthi , sacepi aññaṃ paṭikkhipati , na pavāreti .

Kappiyamaṃsaṃ khādanto kappiyamaṃsaṃ paṭikkhipati , pavāreti .

Kappiyamaṃsaṃ khādanto akappiyamaṃsaṃ paṭikkhipati , na pavāreti .

Kasmā ?

Avatthutāya .

Yañhi bhikkhuno khādituṃ vaṭṭati , taṃyeva paṭikkhipato pavāraṇā hoti .

Idaṃ pana jānanto akappiyattā paṭikkhipati , ajānantopi paṭikkhipitabbaṭṭhāne ṭhitameva paṭikkhipati nāma , tasmā na pavāreti .

Sace pana akappiyamaṃsaṃ khādanto kappiyamaṃsaṃ paṭikkhipati , pavāreti .

Kasmā ?

Vatthutāya .

Yañhi tena paṭikkhittaṃ , taṃ pavāraṇāya vatthu .

Yaṃ pana khādati , taṃ kiñcāpi paṭikkhipitabbaṭṭhāne ṭhitaṃ , khādiyamānaṃ pana maṃsabhāvaṃ na jahati , tasmā pavāreti .

Akappiyamaṃsaṃ khādanto akappiyamaṃsaṃ paṭikkhipati , purimanayeneva na pavāreti .

Kappiyamaṃsaṃ vā akappiyamaṃsaṃ vā khādanto pañcannaṃ bhojanānaṃ yaṃkiñci kappiyabhojanaṃ paṭikkhipati , pavāreti .

Kuladūsakavejjakammauttarimanussadhammārocanasāditarūpiyādīhi nibbattaṃ buddhapaṭikuṭṭhaṃ anesanāya uppannaṃ akappiyabhojanaṃ paṭikkhipati , na pavāreti .

Kappiyabhojanaṃ vā akappiyabhojanaṃ vā bhuñjantopi kappiyabhojanaṃ paṭikkhipati , pavāreti .

Akappiyabhojanaṃ paṭikkhipati , na pavāretīti sabbattha vuttanayeneva kāraṇaṃ veditabbaṃ .

EvaṃP4.825 ‘‘ asanan ’’ tiādīsu yañca asnāti , yañca bhojanaṃ hatthapāse ṭhitena abhihaṭaṃ paṭikkhipanto pavāraṇaṃ āpajjati , taṃ ñatvā idāni yathā āpajjati , tassa jānanatthaṃ ayaṃ vinicchayoV0.82 –

‘‘‘ asanaṃ bhojanan ’ ti ettha tāva yena ekasitthampi ajjhohaṭaṃ hoti , so sace pattamukhahatthānaṃ yattha katthaci pañcasu bhojanesu ekasmimpi sati aññaṃ pañcasu bhojanesu ekampi paṭikkhipati , pavāreti .

Katthaci bhojanaṃ natthi , āmisagandhamattaṃ paññāyati , na pavāreti .

Mukhe ca hatthe ca bhojanaṃ natthi , patte atthi , tasmiṃ pana āsane na bhuñjitukāmo , vihāraṃ pavisitvā bhuñjitukāmo , aññassa vā dātukāmo , tasmiṃ ce antare bhojanaṃ paṭikkhipati , na pavāreti .

Kasmā ?

Vippakatabhojanabhāvassa upacchinnattā .

Yopi aññatra gantvā bhuñjitukāmo mukhe bhattaṃM0.92 gilitvā sesaṃ ādāya gacchanto antarāmagge aññaṃ bhojanaṃ paṭikkhipati , tassāpi pavāraṇā na hotī ’’ ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ .

Yathā ca patte ;

evaṃ hatthepi .

Mukhepi vā vijjamānabhojanaṃ sace anajjhoharitukāmo hoti , tasmiñca khaṇe aññaṃ paṭikkhipati , na pavāreti .

Ekasmiñhi pade vuttalakkhaṇaṃ sabbattha veditabbaṃ hoti .

Apica kurundiyaṃ esa nayo dassitoyeva .

Vuttañhi tattha ‘‘ mukhe bhattaṃ gilitaṃ , hatthe bhattaṃ vighāsādassa dātukāmo , patte bhattaṃ bhikkhussa dātukāmo , sace tasmiṃ khaṇe paṭikkhipati , na pavāretī ’’ ti .

Hatthapāse ṭhitoti ettha pana sace bhikkhu nisinno hoti , āsanassa pacchimantato paṭṭhāya , sace ṭhito , paṇhiantato paṭṭhāya , sace nipanno , yena passena nipanno , tassa pārimantato paṭṭhāya , dāyakassa nisinnassa vā ṭhitassa vā nipannassa vā ṭhapetvā pasāritahatthaṃ yaṃ āsannataraṃ aṅgaṃ , tassa orimantena paricchinditvā aḍḍhateyyahattho ‘‘ hatthapāso ’’ ti veditabbo .

Tasmiṃ ṭhatvā abhihaṭaṃ paṭikkhipantasseva pavāraṇā hoti , na tato paraṃ .

Abhiharatīti hatthapāsabbhantare ṭhito gahaṇatthaṃ upanāmeti .

Sace pana anantaranisinnopi bhikkhu hatthe vā ūrūsu vā ādhārake vā ṭhitapattaṃ anabhiharitvāva ‘‘ bhattaṃ gaṇhā ’’ ti vadati , taṃ paṭikkhipatoP4.826 pavāraṇā natthi .

Bhattapacchiṃ ānetvā purato bhūmiyaṃ ṭhapetvā ‘‘ gaṇhāhī ’’ ti vuttepi eseva nayo .

Īsakaṃ pana uddharitvā vā apanāmetvā vā ‘‘ gaṇhathā ’’ ti vutte paṭikkhipato pavāraṇā hoti .

Therāsane nisinno thero dūre nisinnassa daharabhikkhussa pattaṃ pesetvā ‘‘ ito odanaṃ gaṇhāhī ’’ ti vadati , gaṇhitvā pana gato tuṇhī tiṭṭhati , daharo ‘‘ alaṃ mayhan ’’ ti paṭikkhipati , na pavāreti .

Kasmā ?

Therassa dūrabhāvato dūtassa ca anabhiharaṇatoti .

Sace pana gahetvā āgato bhikkhu ‘‘ idaṃ bhattaṃ gaṇhā ’’ ti vadati , taṃ paṭikkhipato pavāraṇā hoti .

Parivesanāya eko ekena hatthena odanapacchiṃ ekena kaṭacchuṃ gahetvā bhikkhū parivisati ,V0.83 tatra ce añño āgantvā ‘‘ ahaṃ pacchiṃ dhāressāmi , tvaṃ odanaṃ dehī ’’ ti vatvā gahitamattakameva karoti , parivesako eva pana taṃ dhāreti , tasmā sā abhihaṭāva hoti .

Tato dātukāmatāya gaṇhantaṃ paṭikkhipantassa pavāraṇā hoti .

SaceM0.93 pana parivisakena phuṭṭhamattāva hoti , itarova naṃ dhāreti , tato dātukāmatāya gaṇhantaṃ paṭikkhipantassa pavāraṇā na hoti .

Kaṭacchunā uddhaṭabhatte pana hoti .

Kaṭacchuabhihāroyeva hi tassa abhihāro .

Dvinnaṃ samabhārepi paṭikkhipanto pavāretiyevāti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ .

Anantarassa bhikkhuno bhatte diyyamāne itaro pattaṃ hatthehi pidahati , pavāraṇā natthi .

Kasmā ?

Aññassa abhihaṭe paṭikkhittattā .

Paṭikkhepo paññāyatīti ettha vācāya abhihaṭaṃ paṭikkhipato pavāraṇā natthi .

Kāyena abhihaṭaṃ pana kāyena vā vācāya vā paṭikkhipantassa pavāraṇā hotīti veditabbo .

Tattha kāyena paṭikkhepo nāma aṅguliṃ vā hatthaṃ vā macchikabījaniṃ vā cīvarakaṇṇaṃ vā cāleti , bhamukāya vā ākāraṃ karoti , kuddho vā oloketi , vācāya paṭikkhepo nāma ‘‘ alan ’’ ti vā ,‘‘ na gaṇhāmī ’’ ti vā ,‘‘ mā ākirā ’’ ti vā ,‘‘ apagacchā ’’ ti vā vadati ;

evaṃ yena kenaci ākārena kāyena vā vācāya vā paṭikkhitte pavāraṇā hoti .

Eko abhihaṭe bhatte pavāraṇāya bhīto hattha apanetvā punappunaṃ patte odanaṃ ākirantaṃ ‘‘ ākira ākiraP4.827 koṭṭetvā pūrehī ’’ ti vadati , ettha kathanti ?

Mahāsumatthero tāva ‘‘ anākiraṇatthāya vuttattā pavāraṇā hotī ’’ ti āha .

Mahāpadumatthero pana ‘‘‘ ākira pūrehī ’ ti vadantassa nāma ‘ kassaci pavāraṇā atthī ’ ti vatvā ‘ na pavāretī ’’’ ti āha .

Aparo bhattaṃ abhiharantaṃ bhikkhuṃ sallakkhetvā ‘‘ kiṃ āvuso itopi kiñci gaṇhissasi , dammi te kiñcī ’’ ti āha .

Tatrāpi ‘‘‘ evaṃ nāgamissatī ’ ti vuttattā ‘ pavāraṇā hotī ’’’ ti mahāsumatthero āha .

Mahāpadumatthero pana ‘‘‘ gaṇhissasī ’ ti vadantassa nāma ‘ kassaci pavāraṇā atthī ’ ti vatvā ‘ na pavāretī ’’’ ti āha .

Eko samaṃsakaṃ rasaṃ abhiharitvā ‘‘ rasaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , taṃ sutvā paṭikkhipato pavāraṇā natthi .

‘‘ Maccharasaṃ maṃsarasan ’’ ti vutte paṭikkhipato hoti ,‘‘ idaṃ gaṇhathā ’’ ti vuttepi hotiyeva .

Maṃsaṃ visuṃ katvā ‘‘ maṃsarasaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , tattha ce sāsapamattampi maṃsakhaṇḍaṃ atthiM0.94V0.84 , taṃ paṭikkhipato pavāraṇā hoti .

Sace pana parissāvito hoti ,‘‘ vaṭṭatī ’’ ti abhayatthero āha .

Maṃsarasena āpucchantaṃ mahāthero ‘‘ muhuttaṃ āgamehī ’’ ti vatvā ‘‘ thālakaṃ āvuso āharā ’’ ti āha .

Ettha kathanti ?

Mahāsumatthero tāva ‘‘ abhihārakassa gamanaṃ paṭhamaṃ upacchinnaṃ , tasmā pavāretī ’’ ti āha .

Mahāpadumatthero pana ‘‘ ayaṃ kuhiṃ gacchati , kīdisaṃ etassa gamanaṃ , gaṇhantassāpi nāma pavāraṇā atthī ’’ ti vatvā ‘‘ na pavāretī ’’ ti āha .

Kaḷīrapanasādīhi missetvā maṃsaṃ pacanti , taṃ gahetvā ‘‘ kaḷīrasūpaṃ gaṇhatha , panasabyañjanaṃ gaṇhathā ’’ ti vadanti , evampi na pavāreti .

Kasmā ?

Apavāraṇārahassa nāmena vuttattā .

Sace pana ‘‘ macchasūpaṃ maṃsasūpan ’’ ti vā ‘‘ imaṃ gaṇhathā ’’ ti vā vadanti , pavāreti .

Maṃsakarambako nāma hoti , taṃ dātukāmopi ‘‘ karambakaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , vaṭṭati ;

na pavāreti .

‘‘ Maṃsakarambakan ’’ ti vā ‘‘ idan ’’ ti vā vutte pana pavāreti .

Eseva nayo sabbesu macchamaṃsamissakesu .

Yo pana nimantane bhuñjamāno maṃsaṃ abhihaṭaṃ ‘‘ uddissaP4.828 katan ’’ ti maññamāno paṭikkhipati , pavāritova hotīti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ .

Missakakathā pana kurundiyaṃ suṭṭhu vuttā .

Evañhi tattha vuttaṃ – piṇḍapātacāriko bhikkhu bhattamissakaṃ yāguṃ āharitvā ‘‘ yāguṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , na pavāreti .

‘‘ Bhattaṃ gaṇhathā ’’ ti vutte pavāreti .

Kasmā ?

Yenāpucchito , tassa atthitāya .

Ayamettha adhippāyo –

‘‘ yāgumissakaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , tatra ce yāgu bahutarā vā hoti samasamā vā , na pavāreti .

Yāgu mandā , bhattaṃ bahutaraṃ , pavāreti .

Idañca sabbaaṭṭhakathāsu vuttattā na sakkā paṭikkhipituṃ , kāraṇaṃ panettha duddasaṃ .

‘‘ Bhattamissakaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , bhattaṃ bahukaṃ vā samaṃ vā appataraṃ vā hoti , pavāretiyeva .

Bhattaṃ vā yāguṃ vā anāmasitvā ‘‘ missakaṃ gaṇhathā ’’ ti vadati , tatra ce bhattaṃ bahutaraṃ vā samakaṃ vā hoti , pavāreti .

Appataraṃ na pavāreti .

Idañca karambakena na samānetabbaṃ .

Karambako hi maṃsamissakopi hoti amaṃsamissakopi , tasmā ‘‘ karambakan ’’ ti vutte pavāraṇā natthi .

Idaṃ pana bhattamissakameva .

Ettha vuttanayeneva pavāraṇā hoti .

Bahurase bhatte rasaṃ , bahukhīre khīraṃ bahusappimhi caM0.95 pāyāse sappiṃ gaṇhathāti visuṃ katvā deti , taṃ paṭikkhipato pavāraṇā natthi .

Yo pana gacchanto pavāreti , so gacchantova bhuñjituṃ labhati .

Kaddamaṃ vā udakaṃ vā patvāV0.85 ṭhitena atirittaṃ kāretabbaṃ .

Sace antarā nadī pūrā hoti , nadītīre gumbaṃ anupariyāyantena bhuñjitabbaṃ .

Atha nāvā vā setu vā atthi , taṃ abhiruhitvāpi caṅkamantenava bhuñjitabbaṃ , gamanaṃ na upacchinditabbaṃ .

Yāne vā hatthiassapiṭṭhe vā candamaṇḍale vā sūriyamaṇḍale vā nisīditvā pavāritena yāva majjhanhikaṃ , tāva tesu gacchantesupi nisinneneva bhuñjitabbaṃ .

Yo ṭhito pavāreti , ṭhiteneva , yo nisinno pavāreti , nisinneneva bhuñjitabbaṃ .

Taṃ taṃ iriyāpathaṃ kopentena atirittaṃ kāretabbaṃ .

Yo ukkuṭiko nisīditvā pavāreti , tena ukkuṭikeneva bhuñjitabbaṃ .

Tassa pana heṭṭhā palālapīṭhaṃ vā kiñci vā nisīdanakaṃ dātabbaṃ .

Pīṭhake nisīditvā pavāritena āsanaṃ acāletvāva catasso disā parivattantena bhuñjituṃ labbhati .

Mañce nisīditvāP4.829 pavāritena ito vā etto vā saṃsarituṃ na labbhati .

Sace pana naṃ saha mañcena ukkhipitvā aññatra nenti , vaṭṭati .

Nipajjitvā pavāritena nipanneneva bhuñjitabbaṃ .

Parivattantena yena passena nipanno , tassa ṭhānaṃ nātikkametabbaṃ .

Anatirittan ti na atirittaṃ ;

na adhikanti attho .

Taṃ pana yasmā kappiyakatādīhi sattahi vinayakammākārehi akataṃ vā gilānassa anadhikaṃ vā hoti , tasmā padabhājane ‘‘ akappiyakatan ’’ tiādi vuttaṃ .

Tattha akappiyakatan ti yaṃ tattha phalaṃ vā kandamūlādi vā pañcahi samaṇakappehi kappiyaṃ akataṃ ;

yañca akappiyamaṃsaṃ vā akappiyabhojanaṃ vā , etaṃ akappiyaṃ nāma .

Taṃ akappiyaṃ ‘‘ alametaṃ sabban ’’ ti evaṃ atirittaṃ katampi akappiyakatanti veditabbaṃ .

Appaṭiggahitakatan ti bhikkhunā appaṭiggahitaṃyeva purimanayeneva atirittaṃ kataṃ .

Anuccāritakatan ti kappiyaṃ kārāpetuṃ āgatena bhikkhunā īsakampi anukkhittaṃ vā anapanāmitaṃ vā kataṃ .

Ahatthapāse katan ti kappiyaṃ kārāpetuṃ āgatassa hatthapāsato bahi ṭhitena kataṃ .

Abhuttāvinā katan ti yo ‘‘ alametaṃ sabban ’’ ti atirittaṃ karoti , tena pavāraṇappahonakaṃ bhojanaṃ abhuttena kataṃ .

Bhuttāvinā pavāritena āsanā vuṭṭhitena katan ti idaṃ uttānameva .

Alametaṃ sabbanti avuttan ti vacībhedaṃ katvā evaṃ avuttaṃ hoti .

Iti imehiM0.96 sattahi vinayakammākārehi yaṃ atirittaṃ kappiyaṃ akataṃ , yañca na gilānātirittaṃ , tadubhayampi anatirittanti veditabbaṃ .

Atirittaṃ pana tasseva paṭipakkhanayena veditabbaṃ .

Apicettha bhuttāvinā kataṃ hotīti anantare nisinnassa sabhāgassa bhikkhuno pattato ekampi sitthaṃ vā maṃsahīraṃ vā khāditvā katampi bhuttāvināva kataṃ hotīti veditabbaṃ .

Āsanā avuṭṭhitenāti ettha pana asammohatthaṃ ayaṃV0.86 vinicchayo – dve bhikkhū pātova bhuñjamānā pavāritā honti – ekena tattheva nisīditabbaṃ , itarena niccabhattaṃ vā salākabhattaṃ vā ānetvā upaḍḍhaṃ tassa bhikkhuno patte ākiritvāP4.830 hatthaṃ dhovitvā sesaṃ tena bhikkhunā kappiyaṃ kārāpetvā bhuñjitabbaṃ .

Kasmā ?

Yañhi tassa hatthe laggaṃ , taṃ akappiyaṃ hoti .

Sace pana paṭhamaṃ nisinno bhikkhu sayameva tassa pattato hatthena gaṇhāti , hatthadhovanakiccaṃ natthi .

Sace pana evaṃ kappiyaṃ kārāpetvā bhuñjantassa puna kiñci byañjanaṃ vā khādanīyaṃ vā patte ākiranti , yena paṭhamaṃ kappiyaṃ kataṃ , so puna kātuṃ na labhati .

Yena akataṃ , tena kātabbaṃ .

Yañca akataṃ , taṃ kātabbaṃ .

‘‘ Yena akatan ’’ ti aññena bhikkhunā yena paṭhamaṃ na kataṃ , tena kātabbaṃ .

‘‘ Yañca akatan ’’ ti yena paṭhamaṃ kappiyaṃ kataṃ , tenāpi yaṃ akataṃ taṃ kātabbaṃ .

Paṭhamabhājane pana kātuṃ na labbhati .

Tattha hi kariyamānaṃ paṭhamaṃ katena saddhiṃ kataṃ hoti , tasmā aññasmiṃ bhājane kātuṃ vaṭṭatīti adhippāyo .

Evaṃ kataṃ pana tena bhikkhunā paṭhamaṃ katena saddhiṃ bhuñjituṃ vaṭṭati .

Kappiyaṃ karontena ca na kevalaṃ patteyeva , kuṇḍepi pacchiyampi yattha katthaci purato ṭhapetvā onāmitabhājane kātabbaṃ .

Taṃ sacepi bhikkhusataṃ pavāritaṃ hoti , sabbesaṃ bhuñjituṃ vaṭṭati , appavāritānampi vaṭṭati .

Yena pana kappiyaṃ kataṃ , tassa na vaṭṭati .

Sacepi pavāretvā piṇḍāya paviṭṭhaṃ bhikkhuṃ pattaṃ gahetvā avassaṃ bhuñjanake maṅgalanimantane nisīdāpenti , atirittaṃ kāretvāva bhuñjitabbaṃ .

Sace tattha añño bhikkhu natthi , āsanasālaṃ vā vihāraṃ vā pattaṃ pesetvā kāretabbaṃ .

Kappiyaṃ karontena pana anupasampannassa hatthe ṭhitaṃ na kātabbaṃ .

Sace āsanasālāyaṃ abyatto bhikkhu hoti , sayaṃ gantvā kappiyaṃ kārāpetvā ānetvā bhuñjitabbaṃ .

Gilānātirittan tiM0.97 ettha na kevalaṃ yaṃ gilānassa bhuttāvasesaṃ hoti , taṃ gilānātirittaṃ ;

atha kho yaṃkiñci gilānaṃ uddissa ajja vā sve vā yadā vā icchati , tadā khādissatīti āhaṭaṃ , taṃ sabbaṃ ‘‘ gilānātirittan ’’ ti veditabbaṃ .

Yaṃ yāmakālikādīsu ajjhohāre ajjhohāre dukkaṭaṃ , taṃ asaṃsaṭṭhavasenaP4.831 vuttaṃ .

Sace pana āmisasaṃsaṭṭhāni honti , āhāratthāyapi anāhāratthāyapi paṭiggahetvā ajjhoharantassa pācittiyameva .

241. Sati paccayeti yāmakālikaṃ pipāsāya sati pipāsacchedanatthaṃ , sattāhakālikaṃ yāvajīvikañcaV0.87 tena tena upasametabbake ābādhe sati tassa upasamanatthaṃ paribhuñjato anāpatti .

Sesamettha uttānameva .

Kathinasamuṭṭhānaṃ – kāyavācato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti , kiriyākiriyaṃ , nosaññāvimokkhaṃ , acittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .

Paṭhamapavāraṇasikkhāpadaṃ pañcamaṃ .

Issues

Select Version

Pācittiya-aṭṭhakathā

Pācittiya-aṭṭhakathā