9. Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā
257. Navamasikkhāpade – paṇītabhojanānīti uttamabhojanāni .
Kassa sampannaṃ na manāpan ti sampattiyuttaṃ kassa na piyaṃ .
Sādun ti surasaṃ .
259. Yo pana bhikkhu evarūpāni paṇītabhojanāni agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjeyyāti ettha suddhāni sappiādīni viññāpetvā bhuñjanto pācittiyaṃ nāpajjati , sekhiyesu sūpodanaviññattidukkaṭaṃ āpajjati , odanasaṃsaṭṭhāni pana viññāpetvā bhuñjanto pācittiyaṃ āpajjatīti veditabbo , ayaṃ kirettha adhippāyo .
Teneva ca ‘‘ paṇītānī ’’ ti avatvā ‘‘ paṇītabhojanānī ’’ ti sutte vuttaṃ .
‘‘ Paṇītānī ’’ ti hi vutte sappiādīnaṃyeva gahaṇaṃ hoti ,‘‘ paṇītabhojanānī ’’ ti vutte pana paṇītasaṃsaṭṭhāni sattadhaññanibbattāni bhojanāni paṇītabhojanānīti ayamattho paññāyati .
Idāni viññāpeti payoge dukkaṭan tiādīsu ayaṃ vinicchayo –
‘‘ sappinā bhattaṃ dehi , sappiṃ ākiritvā dehi , sappimissakaṃ katvā dehi , sahasappinā dehi , sappiñca bhattañca dehī ’’ ti viññāpentassa viññattiyā dukkaṭaṃ , paṭiggahaṇe dukkaṭaṃ , ajjhohāre pācittiyaṃ .
‘‘ Sappibhattaṃ dehī ’’ ti vutte pana yasmā sālibhattaṃ viya sappibhattaṃ nāma natthi ;
tasmā sūpodanaviññattidukkaṭameva veditabbaṃ .
Sace
V0.96 pana ‘‘ sappinā bhattaṃ dehī ’’ ti vutte bhattaṃ datvā ‘‘ sappiṃ katvā bhuñjā ’’ ti navanītaṃ vā khīraṃ vā dadhiṃ vā deti , mūlaṃ vāP4.841 pana deti ,‘‘ iminā sappiṃ gahetvā bhuñjā ’’ ti yathāvatthukameva .‘‘ Gosappinā bhattaṃ dehī ’’ ti vutte pana gosappinā vā detu , gosappimhi asati , purimanayeneva gonavanītādīni vā gāviṃyeva vā detu ‘‘ ito sappinā bhuñjā ’’ ti yathāvatthukameva .
Sace
M0.107 pana gosappinā yācito ajiyā sappiādīhi deti , visaṅketaṃ .Evañhi sati aññaṃ yācitena aññaṃ dinnaṃ nāma hoti , tasmā anāpatti .
Esa nayo ajiyā sappinā dehīti ādīsupi .
‘‘ Kappiyasappinā dehī ’’ ti vutte akappiyasappinā deti , visaṅketameva .
‘‘ Akappiyasappināti vutte akappiyasappinā deti , paṭiggahaṇepi paribhogepi dukkaṭameva .
Akappiyasappimhi asati purimanayeneva akappiyanavanītādīni deti ‘‘ sappiṃ katvā bhuñjā ’’ ti akappiyasappināva dinnaṃ hoti .
‘‘ Akappiyasappinā ’’ ti vutte kappiyena deti , visaṅketaṃ .
‘‘ Sappinā ’’ ti vutte sesesu navanītādīsu aññatarena deti , visaṅketameva .
Esa nayo navanītena dehītiādīsupi .
Yena yena hi viññatti hoti , tasmiṃ vā tassa mūle vā laddhe , taṃ taṃ laddhameva hoti .
Sace pana aññaṃ pāḷiyā āgataṃ vā anāgataṃ vā denti , visaṅketaṃ .
Pāḷiyaṃ āgatanavanītādīni ṭhapetvā aññehi navanītādīhi viññāpentassa dukkaṭaṃ .
Yathā ca ‘‘ sappibhattaṃ dehī ’’ ti vutte sālibhattassa viya sappibhattassa abhāvā sūpodanaviññattidukkaṭameva hotīti vuttaṃ .
Evaṃ navanītabhattaṃ dehītiādīsupi .
Paṭipāṭiyā ekamekaṃ vitthāretvā vuccamānepi hi ayamevattho vattabbo siyā , so ca saṅkhepenapi sakkā ñātuṃ , kiṃ tattha vitthārena ?
Tena vuttaṃ –
‘‘ esa nayo navanītena dehītiādīsupī ’’ ti .
Sace pana sabbehipi sappiādīhi ekaṭṭhāne vā nānāṭṭhāne vā viññāpetvā paṭiladdhaṃ ekabhājane ākiritvā ekarasaṃ katvā tato kusaggenāpi jivhagge binduṃ ṭhapetvā ajjhoharati , nava pācittiyāni āpajjati .
Vuttampi cetaṃ parivāre –
‘‘ Kāyikāni na vācasikāni ,
Sabbāni nānāvatthukāni ;
Apubbaṃ
V0.97 acarimaṃ āpajjeyya ekato ,Pañhāmesā kusalehi cintitā ’’ ti .( pari .481);
261. Agilāno
P4.842 gilānasaññīti ettha sace gilānasaññīpi hutvā bhesajjatthāya pañca bhesajjāni viññāpeti , mahānāmasikkhāpadena kāretabboM0.108 .Nava paṇītabhojanāni viññāpento pana iminā sikkhāpadena kāretabbo .
Bhikkhunīnaṃ pana etāni pāṭidesanīyavatthūni honti , sūpodanaviññattiyaṃ ubhayesampi sekhapaṇṇattidukkaṭameva .
Sesamettha uttānameva .
Catusamuṭṭhānaṃ – kāyato kāyavācato kāyacittato kāyavācācittato ca samuṭṭhāti ,
Kiriyaṃ , nosaññāvimokkhaṃ , acittakaṃ , paṇṇativajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Paṇītabhojanasikkhāpadaṃ navamaṃ .