1. Paṇṇattivāro
Uddesavāravaṇṇanā
1. Indriyayamake vibhaṅge viya jīvitindriyaṃ manindriyānantaraṃ aniddisitvā purisindriyānantaraṃ uddiṭṭhaṃ ‘‘ tīṇimāni , bhikkhave , indriyāni .
Katamāni tīṇi ?
Itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyan ’’ ti ( saṃ . ni .5.492) sutte desitakkamena .
Pavattivāre hi ekantaṃ pavattiyaṃ eva uppajjamānānaṃ sukhindriyādīnaṃ kammajānaṃ akammajānañca anupālakaṃ jīvitindriyaṃ
V0.167 cutipaṭisandhīsu ca pavattamānānaṃ kammajānanti taṃmūlakāni yamakāni cutipaṭisandhipavattivasena vattabbānīti veditabbāni .Cakkhundriyādīsu pana purisindriyāvasānesu yaṃ mūlakameva na hoti manindriyaṃ , taṃ ṭhapetvā avasesamūlakāni cutiupapattivaseneva vattabbāni āyatanayamake viya , tasmā jīvitindriyaṃ tesaṃ majjhe anuddisitvā ante uddiṭṭhanti .
Uddesavāravaṇṇanā niṭṭhitā .
Niddesavāravaṇṇanā
94. Itthī itthindriyan ti ettha yasmā itthīti koci sabhāvo natthi , na ca rūpādidhamme upādāya itthiggahaṇaṃ na hoti , tasmā itthiggahaṇassa avijjamānampi
M0.157 vijjamānamiva gahetvā pavattito tathāgahitassa vasena ‘‘ natthī ’’ ti avatvā ‘‘ no ’’ ti vuttaṃ .Sukhassa ca bhedaṃ katvā ‘‘ sukhaṃ somanassan ’’ ti , dukkhassa ca ‘‘ dukkhaṃ domanassan ’’ ti vacaneneva somanassato aññā sukhā vedanā sukhaṃ , domanassato ca aññā dukkhā vedanā dukkhanti ayaṃ viseso gahitoyevāti ‘‘ sukhaṃ sukhindriyaṃ dukkhaṃ dukkhindriyan ’’ ti ettha ‘‘ āmantā ’’ ti vuttaṃ .
140. Suddhindriyavāre cakkhu indriyan ti ettha dibbacakkhupaññācakkhūni paññindriyāni hontīti ‘‘ āmantā ’’ ti vuttaṃ .
Avasesaṃ sotan ti taṇhāsotamevāha .
Niddesavāravaṇṇanā niṭṭhitā .