Issues
Select Version
Yamakapakaraṇa-mūlaṭīkā

Uddesavāravaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Uddesavāravaṇṇanā

2-3.
KhandhayamakeM0.121 chasu kālabhedesu puggalaokāsapuggalokāsavasena khandhānaṃ uppādanirodhā tesaṃ pariññā ca vattabbā .
Te pana khandhā ‘‘ rūpakkhandho ’’ tiādīhi pañcahi padehi vuccanti , tesaṃ dasa avayavapadāni .
Tattha yo rūpādiavayavapadābhihito dhammo , kiṃ so eva samudāyapadassa attho .
Yo ca samudāyapadena vutto , so eva avayavapadassāti etasmiṃ saṃsayaṭṭhāne rūpādiavayavapadehi vutto ekadeso sakalo vā samudāyapadānaṃ attho , samudāyapadehi pana vutto ekantena rūpādiavayavapadānaṃ atthoti imamatthaṃ dassetuṃ ‘‘ rūpaṃ rūpakkhandho , rūpakkhandho rūpan ’’ tiādinā padasodhanavāro vutto .
Puna ‘‘ rūpakkhandho ’’ tiādīnaṃ samāsapadānaṃ uttarapadatthappadhānattā padhānabhūtassa khandhapadassa vedanādiupapadatthassa ca sambhavato yathā ‘‘ rūpakkhandho ’’ ti etasmiṃ pade rūpāvayavapadena vuttassa rūpakkhandhabhāvo hoti rūpasaddassa khandhasaddassa ca samānādhikaraṇabhāvatoti , evaṃ tattha padhānabhūtena khandhāvayavapadena vuttassa vedanākkhandhādibhāvo hoti khandhapadena vedanādipadānaṃ samānādhikaraṇattātiV0.132 etasmiṃ saṃsayaṭṭhāne khandhāvayavapadena vutto dhammo koci kenaci samudāyapadena vuccati , na sabbo sabbenāti imamatthaṃ dassetuṃ ‘‘ rūpaṃ rūpakkhandho , khandhā vedanākkhandho ’’ tiādinā padasodhanamūlacakkavāro vutto .
Evañca dassentena rūpādisaddassa visesanabhāvo , khandhasaddassa visesitabbabhāvo , visesanavisesitabbānaṃ samānādhikaraṇabhāvo ca dassito hoti .
Tenettha saṃsayo hoti – kiṃ khandhato aññampi rūpaṃ atthi , yato vinivattaṃ rūpaṃ khandhavisesanaṃ hoti , sabbeva khandhā kiṃ khandhavisesanabhūtena rūpena visesitabbāti , kiṃ pana taṃ khandhavisesanabhūtaṃ rūpanti ?
Bhūtupādāyarūpaṃ tasseva gahitattā .
Niddese ‘‘ khandhā rūpakkhandho ’’ ti padaṃ uddharitvā vissajjanaṃ katanti .
Evaṃ etasmiṃ saṃsayaṭṭhāne na khandhato aññaṃ rūpaṃ atthi , teneva cetena rūpasaddena vuccamānaṃ suddhena khandhasaddena vuccate , naM0.122 ca sabbe khandhā khandhavisesanabhūtena rūpena visesitabbā , teneva te vibhajitabbā , esa nayo vedanākkhandhādīsupīti imamatthaṃ dassetuṃ ‘‘ rūpaṃ khandho , khandhā rūpan ’’ tiādinā suddhakhandhavāro vutto .
Tato ‘‘ rūpaṃ khandho ’’ ti etasmiṃ anuññāyamāne ‘‘ na kevalaṃ ayaṃ khandhasaddo rūpavisesanova , atha kho vedanādivisesano cā ’’ ti rūpassa khandhabhāvanicchayānantaraṃ khandhānaṃ rūpavisesanayoge ca saṃsayo hoti .
Tattha na sabbe khandhā vedanādivisesanayuttā , atha kho keci kenaci visesanena yuñjantīti dassetuṃ suddhakhandhamūlacakkavāro vuttoti .
Evaṃ yesaṃ uppādādayo vattabbā , tesaṃ khandhānaṃ paṇṇattisodhanavasena tannicchayatthaṃ paṇṇattivāro vuttoti veditabbo .
Cattāri cattāri cakkāni bandhitvāti ettha cakkāvayavabhāvato cakkānīti yamakāni vuttāni ekekakhandhamūlāni cattāri cattāri yamakāni bandhitvāti .
Iminā hi ettha atthena bhavitabbanti .
Cattāri cattāri yamakāni yathā ekekakhandhamūlakāni honti , evaṃ bandhitvāti vā attho daṭṭhabbo .
Tattha ‘‘ rūpaṃ rūpakkhandho ’’ ti evamādikaṃ mūlapadaṃ nābhiṃ katvā ‘‘ khandhā ’’ ti idaṃ nemiṃ ,‘‘ vedanākkhandho ’’ tiādīni are katvā cakkabhāvo vuttoti veditabbo , na maṇḍalabhāvena sambajjhanato .
Vedanākkhandhamūlakādīsupi hi heṭṭhimaṃ sodhetvāva pāṭho gato , na maṇḍalasambandhenāti .
Teneva ca kāraṇenāti suddhakhandhalābhamattameva gahetvā khandhavisesane rūpādimhi suddharūpādimattatāyaV0.133 aṭṭhatvā khandhavisesanabhāvasaṅkhātaṃ rūpādiatthaṃ dassetuṃ khandhasaddena saha yojetvā ‘‘ khandhā rūpakkhandho ’’ tiādinā nayena padaṃ uddharitvā atthassa vibhattattāti attho .
Uddesavāravaṇṇanā niṭṭhitā .