2. Pavattivāravaṇṇanā
19. Pavattivāre saṅkhārānaṃ puggalānañca okāsattā jhānaṃ bhūmi ca visuṃ okāsabhāvena gahitāti puggalavāre ca okāsavasena puggalaggahaṇena tesaṃ dvinnaṃ okāsānaṃ vasena gahaṇaṃ hoti , tasmā ‘‘ vinā vitakkavicārehi assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe ’’ ti dutiyatatiyajjhānokāsavasena gahitā puggalā visesetvā dassitāti daṭṭhabbā
M0.140 .Puna paṭhamajjhānaṃ samāpannānan ti jhānokāsavasena puggalaṃ dasseti , kāmāvacarānan ti bhūmokāsavasena .
Dvippakārānampi pana tesaṃ visesanatthamāha ‘‘ assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe ’’ ti .
Tena rūpārūpāvacaresu paṭhamajjhānasamāpannake kāmāvacare gabbhagatādike ca nivatteti .
Kāmāvacarānampi hi gabbhagatādīnaṃ vinā assāsapassāsehi vitakkavicārānaṃ uppatti atthi .
Aṭṭhakathāyaṃ pana ekantikattā rūpārūpāvacarā nidassitā .
Vinā assāsapassāsehi vitakkavicārānaṃ uppādakkhaṇeti etena pana dassitā puggalā paṭhamajjhānokāsā kāmāvacarādiokāsā ca assāsapassāsavirahavisiṭṭhā daṭṭhabbā .
Iminā nayena sabbattha puggalavibhāgo veditabbo .
21.‘‘ Paṭhamajjhāne kāmāvacareti kāmāvacarabhūmiyaṃ uppanne paṭhamajjhāne ’’ ti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ
V0.151 , etasmiṃ pana atthe sati ‘‘ catutthajjhāne rūpāvacare arūpāvacare tattha cittasaṅkhāro uppajjati , no ca tattha kāyasaṅkhāro uppajjatī ’’ ti etthāpi rūpārūpāvacarabhūmīsu uppanne catutthajjhāneti attho bhaveyya , so ca aniṭṭho bhūmīnaṃ okāsabhāvasseva aggahitatāpattito , sabbacatutthajjhānassa okāsavasena aggahitatāpattito ca , tasmā jhānabhūmokāsānaṃ saṅkaraṃ akatvā visuṃ eva okāsabhāvo yojetabbo .Paṭhamajjhānokāsepi hi kāyasaṅkhāro ca uppajjati vacīsaṅkhāro ca uppajjati kāmāvacarokāse ca .
Yadipi na sabbamhi paṭhamajjhāne sabbamhi ca kāmāvacare dvayaṃ uppajjati , tattha pana taṃdvayuppatti atthīti katvā evaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Visuṃ okāsattā ca ‘‘ aṅgamattavasena cetthā ’’ tiādivacanaṃ na vattabbaṃ hotīti .
Imamhi ca yamake avitakkavicāramattaṃ dutiyajjhānaṃ vicāravasena paṭhamajjhāne saṅgahaṃ gacchatīti daṭṭhabbaṃ .
Muddhabhūtaṃ dutiyajjhānaṃ gahetvā itaraṃ asaṅgahitanti vā .
Yassayatthake ‘‘ nirodhasamāpannānan ’’ ti na labbhati .
Na hi te asaññasattā viya okāse hontīti .
37. Suddhāvāsānaṃ dutiye citte vattamāneti tesaṃ paṭhamato avitakkaavicārato dutiye savitakkasavicārepi bhavanikantiāvajjane vattamāne ubhayaṃ nuppajjitthāti dassentena tato purimacittakkhaṇesupi nuppajjitthāti
M0.141 dassitameva hoti .Yathā pana cittasaṅkhārassa ādidassanatthaṃ ‘‘ suddhāvāsaṃ upapajjantānan ’’ ti vuttaṃ , evaṃ vacīsaṅkhārassa ādidassanatthaṃ ‘‘ dutiye citte vattamāne ’’ ti vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Pavattivāravaṇṇanā niṭṭhitā .
Saṅkhārayamakavaṇṇanā niṭṭhitā .