944. Chakkaniddese yasmā kuddho vā kodhavasena , sandiṭṭhiparāmāsī vā sandiṭṭhiparāmāsitāyaV0.479 kalahaṃ viggahaṃ vivādaṃ āpajjati , tasmā kodhādayo ‘ vivādamūlānī ’ ti vuttā .

Chandarāganiddese kāmagehasitattā chandarāgā gehassitā dhammāti saṅgahato vatvā puna pabhedato dassetuṃ manāpiyesu rūpesūtiādi vuttaṃ .

Chandarāganiddese kāmagehasitattā chandarāgā gehassitā dhammāti saṅgahato vatvā puna pabhedato dassetuṃ manāpiyesu rūpesūtiādi vuttaṃ . Tattha manāpiyesūti manavaḍḍhanakesu iṭṭhesu .

Virodhā eva virodhavatthūni .

Amanāpiyesūti aniṭṭhesu .

945. Agāravesu agāravoti gāravavirahito . Appatissoti appatissayo anīcavutti . Ettha pana yo bhikkhu satthari dharamāne tīsu kālesu upaṭṭhānaṃ na yāti , satthari anupāhane caṅkamante saupāhano caṅkamatiM0.489 , nīce caṅkame caṅkamante ucce caṅkame caṅkamati , heṭṭhā vasante upari vasati , satthudassanaṭṭhāne ubho aṃse pārupati , chattaṃ dhāreti , upāhanaṃ dhāreti , nhāyati , uccāraṃ vā passāvaṃ vā karoti , parinibbute vā pana cetiyaṃ vandituṃ na gacchati , cetiyassa paññāyanaṭṭhāne satthudassanaṭṭhāne vuttaṃ sabbaṃ karoti – ayaṃ satthari agāravo nāma . Yo pana dhammasavane saṅghuṭṭhe sakkaccaṃ na gacchati , sakkaccaṃ dhammaṃ na suṇāti , samullapanto nisīdati , na sakkaccaṃ gaṇhāti , na sakkaccaṃ vāceti – ‘ ayaṃ dhamme agāravo nāma . Yo pana therena bhikkhunā anajjhiṭṭho dhammaṃ deseti , pañhaṃ katheti , vuḍḍhe bhikkhū ghaṭṭento gacchati , tiṭṭhati , nisīdati , dussapallatthikaṃ vā hatthapallatthikaṃ vā karoti , saṅghamajjhe ubho aṃse pārupati , chattupāhanaṃ dhāreti – ayaṃ saṅghe agāravo nāma . Ekabhikkhusmimpi hi agārave kate saṅghe agāravo katova hoti . Tisso sikkhā pana apūrayamānova sikkhāya agāravo nāma . Appamādalakkhaṇaṃ ananubrūhayamāno appamāde agāravo nāma . Duvidhaṃ paṭisanthāraṃ akaronto paṭisanthāre agāravo nāma .

Parihāniyā dhammāti parihānakarā dhammā .

KammārāmatātiP0.508 navakamme vā cīvaravicāraṇādīsu vā kammesu abhirati yuttapayuttatā . Bhassārāmatāti tiracchānakathāvasena bhasse yuttapayuttatā . Niddārāmatāti niddāya yuttapayuttatā . Saṅgaṇikārāmatāti saṅgaṇikāya yuttapayuttatā . Saṃsaggārāmatāti savanasaṃsagge , dassanasaṃsagge , samullāpasaṃsagge , paribhogasaṃsagge , kāyasaṃsaggeti pañcavidhe saṃsagge yuttapayuttatā . Papañcārāmatāti taṇhāmānadiṭṭhipapañcesu yuttapayuttatā .

946. Somanassupavicārā dīsuV0.480 somanassena saddhiṃ upavicarantīti somanassupavicārā .

Cakkhunā rūpaṃ disvāti cakkhuviññāṇena rūpaṃ passitvā . Somanassaṭṭhāniyan ti somanassassa ārammaṇavasena kāraṇabhūtaṃ . Upavicaratīti tattha vicārappavattanena upavicarati . Vitakko pana taṃsampayutto vāti iminā nayena tīsupi chakkesu attho veditabbo .

947. Gehasitānīti kāmaguṇanissitāni . Somanassānīti cetasikasukhāni .

Domanassānīti cetasikadukkhāni .

Upekkhāti aññāṇasampayuttāM0.490 upekkhā vedanā , aññāṇupekkhātipi etāsaṃyeva nāmaṃ .

948. Atthi me attāti vāti sabbapadesu vā-saddo vikappattho ; evaṃ vā diṭṭhi uppajjatīti vuttaṃ hoti . Atthi me attāti cettha sassatadiṭṭhi sabbakālesu attano atthitaṃ gaṇhāti . Saccato thetatoti bhūtato ca thirato ca ; idaṃ saccanti suṭṭhu daḷhabhāvenāti vuttaṃ hoti . Natthi me attāti ayaṃ pana ucchedadiṭṭhi , sato sattassa tattha tattha vibhavaggahaṇato . Atha vā purimāpi tīsu kālesu atthīti gahaṇato sassatadiṭṭhi , paccuppannameva atthīti gaṇhantī ucchedadiṭṭhi . Pacchimāpi atītānāgatesu natthīti gahaṇato ‘ bhasmantā āhutiyo ’ ti gahitadiṭṭhikānaṃ viya ucchedadiṭṭhi , atīteyeva natthīti gaṇhantī adhiccasamuppannikasseva sassatadiṭṭhi . Attanā vā attānaṃ sañjānāmīti saññākkhandhasīsena khandhe attāti gahetvā saññāya avasesakkhandhe sañjānanato ‘ iminā attanā imaṃ attānaṃ sañjānāmī ’ ti evaṃ hoti . Attanā vā anattānan ti saññākkhandhaṃyeva attāti gahetvā itare cattāro khandhe anattāti gahetvā saññāya tesaṃ jānanato evaṃ hoti . Anattanā vā attānan ti saññākkhandhaṃ anattātiP0.509 itare ca cattāro khandhe attāti gahetvā saññāya tesaṃ jānanato evaṃ hoti . Sabbāpi sassatucchedadiṭṭhiyova .

Vado vedeyyoti ādayo pana sassatadiṭṭhiyā eva abhinivesākārā . Tattha vadatīti vado ; vacīkammassa kārakoti vuttaṃ hoti . Vedayatīti vedeyyo ; jānāti anubhavati cāti vuttaṃ hoti . Idāni yaṃ so vedeti taṃ dassetuṃ tatra tatra dīgharattaṃ kalyāṇapāpakānan tiādi vuttaṃ . Tattha tatra tatrāti tesu tesu yonigatiṭhitinivāsanikāyesu ārammaṇesu vā . Dīgharattan ti cirarattaṃ . Paccanubhotīti paṭisaṃvedayati .

Na so jāto nāhosīti so attā ajātidhammatoV0.481 na jāto nāma ; sadā vijjamāno yevāti attho . Teneva atīte nāhosi , anāgatepi na bhavissati . Yo hi jāto so ahosi , yo ca jāyissati so bhavissatīti . Athavā ‘ na so jāto nāhosī ’ ti so sadā vijjamānattā atītepi na jātu nāhosiM0.491 , anāgatepi na jātu na bhavissati . Niccoti uppādavayarahito . Dhuvoti thiro sārabhūto . Sassatoti sabbakāliko . Avipariṇāmadhammoti attano pakatibhāvaṃ avijahanadhammo kakaṇṭako viya nānappakārattaṃ nāpajjati . Evamayaṃ sabbāsavadiṭṭhi ( ma . ni .1.17 ādayo ) nāma kathitā . Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti . Chakkaniddesavaṇṇanā . (7.) Sattakaniddesavaṇṇanā