Issues
Vibhaṅgapāḷi
Vibhaṅgapāḷi

(4) Nava taṇhāmūlakā dhammā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

963. Taṇhaṃ paṭiccāti taṇhaṃ nissāya . Pariyesanāti rūpādiārammaṇapariyesanā . Sā hi taṇhāya sati hoti . Lābhoti rūpādiārammaṇapaṭilābho . So hi pariyesanāya sati hoti . Vinicchayo pana ñāṇataṇhādiṭṭhivitakkavasena catubbidho . Tattha ‘‘ sukhavinicchayaṃ jaññā , sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyyā ’’ ti ( ma . ni .3.323) ayaṃ ñāṇavinicchayo . ‘‘ Vinicchayoti dve vinicchayā – taṇhāvinicchayo ca diṭṭhivinicchayo cā ’’ ti ( mahāni .102) evaṃ āgatāni aṭṭhasatataṇhāvicaritāni taṇhāvinicchayo . Dvāsaṭṭhi diṭṭhiyo diṭṭhivinicchayo . ‘‘ Chando kho , devānaminda , vitakkanidāno ’’ ti ( dī . ni .2.358) imasmiṃ pana sutte idha vinicchayoti vutto vitakkoyeva āgato . Lābhaṃ labhitvā hi iṭṭhāniṭṭhaṃ sundarāsundarañca vitakkeneva vinicchināti – ‘ ettakaṃ me rūpārammaṇatthāya bhavissatiV0.485 , ettakaṃ saddādiārammaṇatthāyaM0.495 , ettakaṃ mayhaṃ bhavissati , ettakaṃ parassa , ettakaṃ paribhuñjissāmi , ettakaṃ nidahissāmī ’ ti . Tena vuttaṃ ‘‘ lābhaṃ paṭicca vinicchayo ’’ ti . Chandarāgoti evaṃ akusalavitakkena vitakkite vatthusmiṃ dubbalarāgo ca balavarāgo ca uppajjati . Idañhi idha chandoti dubbalarāgassādhivacanaṃP0.513 . Ajjhosānan ti ahaṃ mamanti balavasanniṭṭhānaṃ . Pariggahoti taṇhādiṭṭhivasena pariggahakaraṇaṃ . Macchariyan ti parehi sādhāraṇabhāvassa asahanatā . Tenevassa porāṇā evaṃ vacanatthaṃ vadanti – ‘‘ idaṃ acchariyaṃ mayhameva hotu , mā aññassa acchariyaṃ hotūti pavattattā macchariyanti vuccatī ’’ ti . Ārakkhoti dvārapidahanamañjusagopanādivasena suṭṭhu rakkhaṇaṃ . Adhikarotīti adhikaraṇaṃ ; kāraṇassetaṃ nāmaṃ . Ārakkhādhikaraṇan ti bhāvanapuṃsakaṃ ; ārakkhahetūti attho . Daṇḍādānādīsu paranisedhanatthaṃ daṇḍassa ādānaṃ daṇḍādānaṃ . Ekatodhārādino satthassa ādānaṃ satthādānaṃ . Kalahoti kāyakalahopi vācākalahopi . Purimo purimo virodho viggaho , pacchimo pacchimo vivādo . Tuvaṃ tuvan ti agāravavacanaṃ , tvaṃ tvanti attho .