(21)1. Kimilavaggo
1. Kimilasuttavaṇṇanā
201. Pañcamassa
V3.77M3.76P3.323 paṭhame kimilāyan ti evaṃnāmake nagare .Niculavaneti mucalindavane .
Etadavocāti ayaṃ kira thero tasmiṃyeva nagare seṭṭhiputto satthu santike pabbajitvā pubbenivāsañāṇaṃ paṭilabhi .
So attanā nivutthaṃ khandhasantānaṃ anussaranto kassapadasabalassa sāsanosakkanakāle pabbajitvā catūsu parisāsu sāsane agāravaṃ karontīsu nisseṇiṃ bandhitvā pabbataṃ āruyha tattha samaṇadhammaṃ katvā attano nivutthabhāvaṃ addasa .
So ‘‘ satthāraṃ upasaṅkamitvā taṃ kāraṇaṃ pucchissāmī ’’ ti etaṃ ‘‘ ko nu kho , bhante ’’ tiādivacanaṃ avoca .
Satthari agāravā viharanti appatissāti satthari gāravañceva jeṭṭhakabhāvañca anupaṭṭhapetvā viharanti .
Sesesupi eseva nayo .
Tattha cetiyaṅgaṇādīsu chattaṃ dhāretvā upāhanā āruyha vicaranto nānappakārañca niratthakakathaṃ kathento satthari agāravo viharati nāma .
Dhammassavanagge pana nisīditvā niddāyanto ceva nānappakārañca niratthakakathaṃ kathento dhamme agāravo viharati nāma .
Saṅghamajjhe bāhāvikkhepakaṃ nānattakathaṃ kathento theranavamajjhimesu ca cittīkāraṃ akaronto saṅghe agāravo viharati nāma .
Sikkhaṃ aparipūrento sikkhāya agāravo viharati nāma .
Aññamaññaṃ kalahabhaṇḍanādīni karonto aññamaññaṃ agāravo viharati nāma .
Dutiyaṃ uttānatthameva .
3. Assājānīyasuttavaṇṇanā
203-204.
Tatiye
V3.78 ajjavenāti ujubhāvena avaṅkagamanena .Javenāti
P3.324 padajavena .Maddavenāti sarīramudutāya .
Khantiyāti adhivāsanakkhantiyā .
Soraccenāti sucisīlatāya .
Bhikkhuvāre ajjavan ti ñāṇassa ujukagamanaṃ .
Javoti sūraṃ hutvā ñāṇassa gamanabhāvo .
Maddavan ti
M3.77 sīlamaddavaṃ .Khantīti adhivāsanakkhantiyeva .
Soraccaṃ sucisīlatāyeva .
Catutthe pañca balāni missakāni kathitāni .
5. Cetokhilasuttavaṇṇanā
205. Pañcame cetokhilāti cittassa thaddhabhāvā , kacavarabhāvā , khāṇukabhāvā .
Satthari kaṅkhatīti satthu sarīre vā guṇe vā kaṅkhati .
Sarīre kaṅkhamāno ‘‘ dvattiṃsavarapurisalakkhaṇapaṭimaṇḍitaṃ nāma sarīraṃ atthi nu kho natthī ’’ ti kaṅkhati , guṇe kaṅkhamāno ‘‘ atītānāgatapaccuppannajānanasamatthaṃ sabbaññutaññāṇaṃ atthi nu kho natthī ’’ ti kaṅkhati .
Vicikicchatīti vicinanto kicchati , dukkhaṃ āpajjati , vinicchetuṃ na sakkoti .
Nādhimuccatīti evametanti adhimokkhaṃ na paṭilabhati .
Na sampasīdatīti guṇesu otaritvā nibbicikicchabhāvena pasīdituṃ anāvilo bhavituṃ na sakkoti .
Ātappāyāti kilesasantāpakavīriyakaraṇatthāya .
Anuyogāyāti punappunaṃ yogāya .
Sātaccāyāti satatakiriyāya .
Padhānāyāti padahanatthāya .
Ayaṃ paṭhamo cetokhiloti ayaṃ satthari vicikicchāsaṅkhāto
P3.325 paṭhamo cittassa thaddhabhāvo evametassa bhikkhuno appahīno hoti .Dhammeti pariyattidhamme ca paṭivedhadhamme ca .
Pariyattidhamme kaṅkhamāno ‘‘ tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ caturāsītidhammakkhandhasahassānīti vadanti , atthi nu kho etaṃ natthī ’’ ti kaṅkhati .
Paṭivedhadhamme kaṅkhamāno ‘‘ vipassanānissando maggo nāma , magganissandaṃ phalaṃ nāma , sabbasaṅkhārapaṭinissaggo nibbānaṃ nāmāti vadanti , taṃ atthi nu kho natthī ’’ ti kaṅkhati .
Saṅghe kaṅkhatīti ‘‘ ujuppaṭipanno ’’ tiādīnaṃ padānaṃ vasena ‘‘ evarūpaṃ paṭipadaṃ paṭipanno cattāro maggaṭṭhā cattāro phalaṭṭhāti aṭṭhannaṃ puggalānaṃ samūhabhūto saṅgho nāma atthi nu kho natthī ’’ ti kaṅkhati .
Sikkhāya kaṅkhamāno ‘‘ adhisīlasikkhā nāma adhicittaadhipaññāsikkhā nāmāti vadanti , sā atthi nu kho
V3.79 natthī ’’ ti kaṅkhati .Ayaṃ pañcamoti ayaṃ sabrahmacārīsu kopasaṅkhāto pañcamo cittassa thaddhabhāvo kacavarabhāvo khāṇukabhāvo .
6. Vinibandhasuttavaṇṇanā
206. Chaṭṭhe cetasovinibandhāti cittaṃ vinibandhitvā muṭṭhiyaṃ katvā viya gaṇhantīti cetasovinibandhā .
Kāmeti vatthukāmepi kilesakāmepi .
Kāyeti
M3.78 attano kāye .Rūpeti bahiddhārūpe .
Yāvadatthan ti yattakaṃ icchati , tattakaṃ .
Udarāvadehakan ti udarapūraṃ .
Tañhi udaraṃ avadehanato udarāvadehakanti vuccati .
Seyyasukhan ti mañcapīṭhasukhaṃ , utusukhaṃ vā .
Passasukhan ti
P3.326 yathā samparivattakaṃ sayantassa dakkhiṇapassa vāmapassānaṃ sukhaṃ hoti , evaṃ uppannasukhaṃ .Middhasukhan ti niddāsukhaṃ .
Anuyuttoti yuttappayutto viharati .
Paṇidhāyāti patthayitvā .
Sīlenātiādīsu sīlan ti catupārisuddhisīlaṃ .
Vatan ti vatasamādānaṃ .
Tapoti tapacaraṇaṃ .
Brahmacariyan ti methunavirati .
Devo vā bhavissāmīti mahesakkhadevo vā bhavissāmi .
Devaññataro vāti appesakkhadevesu vā aññataroti .
7-8.Yāgusuttādivaṇṇanā
207-208.
Sattame vātaṃ anulometīti vātaṃ anulometvā harati .
Vatthiṃ sodhetīti dhamaniyo suddhā karoti .
Āmāvasesaṃ pācetīti sace āmāvasesakaṃ hoti , taṃ pāceti .
Aṭṭhame acakkhussan ti na cakkhūnaṃ hitaṃ , cakkhuṃ visuddhaṃ na karoti .
9. Gītassarasuttavaṇṇanā
209. Navame āyatakenāti dīghena , paripuṇṇapadabyañjanakaṃ gāthāvattañca vināsetvā pavattena .
Sarakuttimpi nikāmayamānassāti evaṃ gītassaro kātabboti sarakiriyaṃ patthayamānassa .
Samādhissa bhaṅgo hotīti samathavipassanācittassa vināso hoti .
10. Muṭṭhassatisuttavaṇṇanā
210. Dasame
V3.80 dukkhaṃ supatīti nānāvidhaṃ supinaṃ passanto dukkhaṃ supati .Dukkhaṃ paṭibujjhatīti paṭibujjhantopi uttasitvā salomahaṃso paṭibujjhati .
Imasmiṃ sutte satisampajaññaṃ missakaṃ kathitaṃ .
Kimilavaggo paṭhamo .