8. Pañcaṅgikasuttavaṇṇanā
28. Aṭṭhame
V3.10 ariyassāti vikkhambhanavasena pahīnakilesehi ārakā ṭhitassa .Bhāvanaṃ desessāmīti brūhanaṃ vaḍḍhanaṃ pakāsayissāmi .
Imameva kāyan ti imaṃ karajakāyaṃ .
Abhisandetīti temeti sneheti , sabbattha pavattapītisukhaṃ karoti .
Parisandetīti samantato sandeti .
Paripūretīti vāyunā bhastaṃ viya pūreti .
Parippharatīti samantato phusati .
Sabbāvato kāyassāti assa bhikkhuno sabbakoṭṭhāsavato kāyassa kiñci upādinnakasantatipavattiṭṭhāne chavimaṃsalohitānugataṃ aṇumattampi ṭhānaṃ paṭhamajjhānasukhena aphuṭaṃ nāma na hoti .
Dakkhoti cheko paṭibalo nhānīyacuṇṇāni kātuñceva yojetuñca sannetuñca .
Kaṃsathāleti yena kenaci lohena katabhājane .
Mattikābhājanaṃ pana thiraṃ na hoti , sannentassa bhijjati .
Tasmā taṃ na dassesi .
Paripphosakaṃ
P3.233 paripphosakan ti siñcitvā siñcitvā .Sanneyyāti vāmahatthena kaṃsathālaṃ gahetvā dakkhiṇahatthena pamāṇayuttaṃ udakaṃ siñcitvā siñcitvā parimaddanto piṇḍaṃ kareyya .
Snehānugatāti udakasinehena anugatā .
Snehaparetāti udakasinehena pariggahitā .
Santarabāhirāti
M3.10 saddhiṃ antopadesena ceva bahipadesena ca , sabbatthakameva udakasinehena phuṭāti attho .Na ca pagghariṇīti na bindu bindu udakaṃ paggharati , sakkā hoti hatthenapi dvīhipi aṅgulīhi gahetuṃ ovaṭṭikāyapi kātunti attho .
Dutiyajjhānasukhaupamāyaṃ ubbhidodakoti ubbhinnaudako , na heṭṭhā ubbhijjitvā uggacchanaudako , antoyeva pana uppajjanaudakoti attho .
Āyamukhan ti āgamanamaggo .
Devoti megho .
Kālena kālan ti kāle kāle , anvaḍḍhamāsaṃ vā anudasāhaṃ vāti attho .
Dhāran ti vuṭṭhiṃ .
Nānuppaveccheyyāti nappaveseyya , na vasseyyāti attho .
Sītā vāridhārā ubbhijjitvāti sītā vāridhārā taṃ rahadaṃ pūrayamānā
P3.234 ubbhijjitvā .Heṭṭhā uggacchanaudakañhi uggantvā bhijjantaṃ udakaṃ khobheti , catūhi disāhi pavisanaudakaṃ purāṇapaṇṇatiṇakaṭṭhadaṇḍakādīhi udakaṃ khobheti .
Vuṭṭhiudakaṃ dhārānipātabubbuḷakehi udakaṃ khobheti , sannisinnameva pana hutvā iddhinimmitamiva uppajjamānaṃ udakaṃ imaṃ padesaṃ pharati , imaṃ na pharatīti natthi .
Tena aphuṭokāso nāma na hoti .
Tattha rahado viya karajakāyo , udakaṃ viya dutiyajjhānasukhaṃ , sesaṃ purimanayeneva veditabbaṃ .
Tatiyajjhānasukhaupamāyaṃ
V3.11 uppalāni ettha santīti uppalinī .Sesapadadvayepi eseva nayo .
Ettha ca setarattanīlesu yaṃkiñci uppalameva , ūnakasatapattaṃ puṇḍarīkaṃ , satapattaṃ padumaṃ .
Pattaniyamaṃ vā vināpi setaṃ padumaṃ , rattaṃ puṇḍarīkanti ayamettha vinicchayo .
Udakānuggatānīti udakato na uggatāni .
Antonimuggaposīnīti udakatalassa anto nimuggāniyeva hutvā posanti vaḍḍhantīti attho .
Sesaṃ purimanayeneva veditabbaṃ .
Catutthajjhānaupamāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātenāti ettha nirupakkilesaṭṭhena parisuddhaṃ , pabhassaraṭṭhena pariyodātaṃ veditabbaṃ .
Odātena vatthenāti idaṃ utupharaṇatthaṃ vuttaṃ .
Kiliṭṭhavatthena hi utupharaṇaṃ na hoti , taṅkhaṇadhotaparisuddhena
P3.235 utupharaṇaṃ balavaṃ hoti .Imissā hi upamāya vatthaṃ viya karajakāyo , utupharaṇaṃ viya catutthajjhānasukhaṃ .
Tasmā yathā sunhātassa purisassa parisuddhaṃ vatthaṃ sasīsaṃ pārupitvā nisinnassa
M3.11 sarīrato utu sabbameva vatthaṃ pharati , na koci vatthassa aphuṭokāso hoti , evaṃ catutthajjhānasukhena bhikkhuno karajakāyassa na koci okāso aphuṭo hotīti evamettha attho daṭṭhabbo .Catutthajjhānacittameva vā vatthaṃ viya , taṃsamuṭṭhānarūpaṃ utupharaṇaṃ viya .
Yathā hi katthaci katthaci odātavatthe kāyaṃ aphusantepi taṃsamuṭṭhānena utunā sabbatthakameva kāyo phuṭo hoti , evaṃ catutthajjhānasamuṭṭhāpitena sukhumarūpena sabbatthakameva bhikkhuno kāyo phuṭo hotīti evamettha attho daṭṭhabbo .
Paccavekkhaṇanimittan ti paccavekkhaṇañāṇameva .
Suggahitaṃ hotīti yathā tena jhānavipassanāmaggā suṭṭhu gahitā honti , evaṃ paccavekkhaṇanimittaṃ aparāparena paccavekkhaṇanimittena suṭṭhu gahitaṃ hoti .
Añño vā aññan ti añño eko aññaṃ ekaṃ , attanoyeva hi attā na pākaṭo hoti .
Ṭhito vā nisinnan ti ṭhitakassāpi nisinno pākaṭo hoti , tenevaṃ vuttaṃ .
Sesesupi eseva nayo .
Udakamaṇikoti samekhalā udakacāṭi .
Samatittikoti samabharito .
Kākapeyyāti mukhavaṭṭiyaṃ nisīditvā kākena gīvaṃ anāmetvāva pātabbo .
Subhūmiyan ti samabhūmiyaṃ .
‘‘ Subhūme sukhette vihatakhāṇuke bījāni patiṭṭhāpeyyā ’’ ti ( dī . ni .2.438) ettha pana maṇḍabhūmi subhūmīti āgatā .
Catumahāpatheti
P3.236 dvinnaṃ mahāmaggānaṃ vinivijjhitvā gataṭṭhāne .Ājaññarathoti vinītaassaratho .
Odhastapatodoti yathā rathaṃ
V3.12 abhiruhitvā ṭhitena sakkā hoti gaṇhituṃ , evaṃ ālambanaṃ nissāya tiriyato ṭhapitapatodo .Yoggācariyoti assācariyo .
Sveva assadamme sāretīti assadammasārathi .
Yenicchakan ti yena yena maggena icchati .
Yadicchakan ti yaṃ yaṃ gatiṃ icchati .
Sāreyyāti ujukaṃ purato peseyya .
Paccāsāreyyāti paṭinivatteyya .
Evaṃ heṭṭhā pañcahi aṅgehi samāpattiparikammaṃ kathetvā imāhi tīhi upamāhi paguṇasamāpattiyā ānisaṃsaṃ dassetvā idāni khīṇāsavassa abhiññāpaṭipāṭiṃ dassetuṃ so sace ākaṅkhatītiādimāha .
Taṃ uttānatthamevāti .