10. Nissāraṇīyasuttavaṇṇanā
200. Dasame nissāraṇīyāti nissaṭā visaññuttā .
Dhātuyoti attasuññasabhāvā .
Kāmaṃ manasikarototi kāmaṃ manasikarontassa , asubhajjhānato vuṭṭhāya agadaṃ gahetvā visaṃ vīmaṃsanto viya vīmaṃsanatthaṃ kāmābhimukhaṃ cittaṃ pesentassāti attho .
Na pakkhandatīti nappavisati .
Nappasīdatīti pasādaṃ nāpajjati .
Na santiṭṭhatīti nappatiṭṭhahati .
Na vimuccatīti na adhimuccati .
Yathā pana kukkuṭapattaṃ vā nhārudaddulaṃ vā aggimhi pakkhittaṃ paṭilīyati patikuṭati pativaṭṭati na saṃpasārīyati , evaṃ paṭilīyati
M3.75 na saṃpasārīyati .Nekkhammaṃ kho panāti idha nekkhammaṃ nāma asubhesu paṭhamajjhānaṃ , tadassa manasikaroto cittaṃ pakkhandati .
Tassa taṃ cittan ti tassa taṃ asubhajjhānacittaṃ .
Sugatan ti gocare gatattā suṭṭhu gataṃ .
Subhāvitan ti ahānabhāgiyattā suṭṭhu bhāvitaṃ .
Suvuṭṭhitan ti kāmato vuṭṭhitaṃ .
Suvimuttan ti kāmehi suṭṭhu vimuttaṃ .
Kāmapaccayā āsavā nāma kāmahetukā cattāro āsavā .
Vighātāti dukkhā .
Pariḷāhāti
P3.322 kāmarāgapariḷāhā .Na so taṃ vedanaṃ vediyatīti so taṃ kāmavedanaṃ vighātapariḷāhavedanañca na vediyati .
Idamakkhātaṃ kāmānaṃ nissaraṇan ti idaṃ asubhajjhānaṃ kāmehi nissaṭattā kāmānaṃ nissaraṇanti akkhātaṃ .
Yo pana taṃ jhānaṃ pādakaṃ katvā saṅkhāre sammasanto tatiyamaggaṃ patvā anāgāmiphalena nibbānaṃ disvā ‘‘ puna kāmā nāma natthī ’’ ti jānāti .
Tassa cittaṃ accantanissaraṇameva .
Sesapadesupi eseva nayo .
Ayaṃ
V3.76 pana viseso – dutiyavāre mettājhānāni byāpādassa nissaraṇaṃ nāma .Tatiyavāre karuṇājhānāni vihiṃsāya nissaraṇaṃ nāma .
Catutthavāre arūpajjhānāni rūpānaṃ nissaraṇaṃ nāma .
Accantanissaraṇañcettha arahattaphalaṃ yojetabbaṃ .
Pañcamavāre sakkāyaṃ manasikarototi suddhasaṅkhāre pariggaṇhitvā arahattaṃ pattassa sukkhavipassakassa phalasamāpattito vuṭṭhāya vīmaṃsanatthaṃ pañcupādānakkhandhābhimukhaṃ cittaṃ pesentassa .
Idamakkhātaṃ sakkāyassa nissaraṇan ti idaṃ arahattamaggena ca phalena ca nibbānaṃ disvā ṭhitassa bhikkhuno ‘‘ puna sakkāyo natthī ’’ ti uppannaṃ arahattaphalasamāpatticittaṃ sakkāyassa nissaraṇanti akkhātaṃ .
Idāni evaṃ sakkāyanissaraṇaṃ nirodhaṃ patvā ṭhitassa khīṇāsavassa vaṇṇaṃ kathento tassa kāmanandīpi nānusetītiādimāha .
Tattha nānusetīti na nibbattati .
Ananusayāti anibbattiyā .
Sesamettha uttānatthamevāti .
Brāhmaṇavaggo pañcamo .
Catutthapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ .
5. Pañcamapaṇṇāsakaṃ