3. Uggahasuttavaṇṇanā
33. Tatiye
V3.18 bhaddiyeti bhaddiyanagare .Jātiyāvaneti sayaṃjāte aropite himavantena saddhiṃ ekābaddhe vanasaṇḍe , taṃ nagaraṃ upanissāya tasmiṃ vane viharatīti attho .
Attacatutthoti attanā catuttho .
Kasmā panesa bhagavantaṃ attacatutthaṃyeva nimantesi ?
Gehe kirassa maṅgalaṃ mahantaṃ , tattha mahantena saṃvidhānena bahū
P3.246 manussā sannipatissanti .Te bhikkhusaṅghaṃ parivisantena dussaṅgahā bhavissantīti attacatutthaṃyeva nimantesi .
Api cassa evampi ahosi –
‘‘ daharakumārikāyo mahābhikkhusaṅghamajjhe satthari ovadante olīnamanā ovādaṃ gahetuṃ na sakkuṇeyyun ’’ ti .
Imināpi kāraṇena attacatutthameva nimantesi .
Ovadatu tāsaṃ , bhanteti , bhante bhagavā , etāsaṃ ovadatu , etā ovadatūti attho .
Upayogatthasmiñhi etaṃ sāmivacanaṃ .
Yaṃ tāsan ti yaṃ ovādānusāsanaṃ etāsaṃ .
Evañca pana vatvā so seṭṭhi ‘‘ imā mama santike ovādaṃ gaṇhamānā harāyeyyun ’’ ti bhagavantaṃ vanditvā pakkāmi .
Bhattūti sāmikassa .
Anukampaṃ upādāyāti anuddayaṃ paṭicca .
Pubbuṭṭhāyiniyoti sabbapaṭhamaṃ uṭṭhānasīlā .
Pacchānipātiniyoti sabbapacchā nipajjanasīlā .
Itthiyā hi paṭhamataraṃ bhuñjitvā sayanaṃ āruyha nipajjituṃ na vaṭṭati , sabbe pana gehaparijane bhojetvā upakaraṇabhaṇḍaṃ saṃvidhāya gorūpādīni āgatānāgatāni ñatvā sve kattabbakammaṃ vicāretvā kuñcikāmuddikaṃ hatthe katvā sace bhojanaṃ atthi , bhuñjitvā , no ce atthi , aññaṃ pacāpetvā sabbe santappetvā pacchā nipajjituṃ vaṭṭati .
Nipannāyapi yāva sūriyuggamanā niddāyituṃ na vaṭṭati , sabbapaṭhamaṃ pana uṭṭhāya dāsakammakare pakkosāpetvā ‘‘ idañcidañca kammaṃ karothā ’’ ti kammantaṃ vicāretvā dhenuyo duhāpetvā sabbaṃ gehe kattabbakiccaṃ attano paccakkhaṃyeva
P3.247 kātuṃ vaṭṭatiM3.19 .Etamatthaṃ sandhāya ‘‘ pubbuṭṭhāyiniyo pacchānipātiniyo ’’ ti āha .
‘‘ Kiṃkārapaṭissāviniyoti kiṃ karoma kiṃ karomā ’’ ti mukhaṃ oloketvā vicaraṇasīlā .
Manāpacāriniyoti manāpaṃyeva kiriyaṃ karaṇasīlā .
Piyavādiniyoti piyameva vacanaṃ vādanasīlā .
Pūjessāmāti catupaccayapūjāya pūjayissāma .
Abbhāgateti attano santikaṃ āgate .
Āsanodakena paṭipūjessāmāti āsanena ca pādadhovanaudakena ca pūjayissāma .
Ettha ca mātāpitūnaṃ devasikaṃ sakkāro kātabbo .
Samaṇabrāhmaṇānaṃ
V3.19 pana abbhāgatānaṃ āsanaṃ datvā pādadhovanañca dātabbaṃ , sakkāro ca kātabbo .Uṇṇāti eḷakalomaṃ .
Tattha dakkhā bhavissāmāti eḷakalomānaṃ vijaṭanadhovanarajanaveṇikaraṇādīsu kappāsassa ca vaṭṭanapisanaphoṭanakantanādīsu chekā bhavissāma .
Tatrupāyāyāti tasmiṃ uṇṇākappāsasaṃvidhāne upāyabhūtāya ‘‘ imasmiṃ kāle idaṃ nāma kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti evaṃ pavattāya vīmaṃsāya samannāgatā .
Alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātun ti attanā kātumpi parehi kārāpetumpi yuttā ceva samatthā ca bhavissāmāti attho .
Katañca katato jānissāma , akatañca akatatoti sakaladivasaṃ idaṃ nāma kammaṃ katvā āgatānaṃ , upaḍḍhadivasaṃ idaṃ
P3.248 nāma kammaṃ katvā āgatānaṃ , nikkammānaṃ gehe nisinnānaṃ idaṃ nāma dātuñca evañca kātuṃ vaṭṭatīti evaṃ jānissāma .Gilānakānañca balābalan ti sace hi gilānakāle tesaṃ bhesajjabhojanādīni datvā rogaṃ phāsuṃ na karonti ,‘‘ ime arogakāle amhe yaṃ icchanti , taṃ kārenti .
Gilānakāle atthi bhāvampi no na jānantī ’’ ti virattarūpā pacchā kiccāni na karonti , dukkaṭāni vā karonti .
Tasmā nesaṃ balābalaṃ ñatvā dātabbañca kātabbañca jānissāmāti evaṃ tumhehi sikkhitabbanti dasseti .
Khādanīyaṃ bhojanīyañcassāti khādanīyañca bhojanīyañca assa antojanassa .
Paccaṃsenāti paṭilabhitabbena aṃsena , attano attano laddhabbakoṭṭhāsānurūpenāti attho .
Saṃvibhajissāmāti dassāma .
Sampādessāmāti sampādayissāma .
Adhuttīti
M3.20 purisadhuttasurādhuttatāvasena adhuttiyo .Athenīti atheniyo acoriyo .
Asoṇḍīti surāsoṇḍatādivasena asoṇḍiyo .
Evaṃ suttantaṃ niṭṭhapetvā idāni gāthāhi kūṭaṃ gaṇhanto yo naṃ bharati sabbadātiādimāha .
Tattha bharatīti posati paṭijaggati .
Sabbakāmaharan ti sabbakāmadadaṃ .
Sotthīti suitthī .
Evaṃ vattatīti ettakaṃ vattaṃ pūretvā vattati .
Manāpā nāma te devāti nimmānaratī devā .
Te hi icchiticchitaṃ
P3.249 rūpaṃ māpetvā abhiramaṇato nimmānaratīti ca manāpāti ca vuccantīti .