(16)1. Saddhammavaggo
1. Paṭhamasammattaniyāmasuttavaṇṇanā
151. Catutthassa
V3.55M3.54 paṭhame abhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattan ti kusalesu dhammesu sammattabhūtaṃ magganiyāmaṃ okkamituṃ abhabbo abhājanaṃ .Kathaṃ paribhotītiādīsu ‘‘ kiṃ kathā nāma esā ’’ ti vadanto kathaṃ paribhoti nāma .
‘‘ Kiṃ nāmesa katheti , kiṃ ayaṃ jānātī ’’ ti vadanto kathikaṃ paribhoti nāma .
‘‘ Mayaṃ kiṃ jānāma , kuto amhākaṃ etaṃ sotuṃ balan ’’ ti vadanto attānaṃ paribhoti nāma .
Vipariyāyena sukkapakkho veditabbo .
2. Dutiyasammattaniyāmasuttavaṇṇanā
152. Dutiye anaññāte aññātamānīti aviññātasmiṃyeva ‘‘ viññātamidaṃ mayā ’’ ti evaṃmānī .
3. Tatiyasammattaniyāmasuttavaṇṇanā
153. Tatiye makkhī dhammaṃ suṇātīti makkhī hutvā guṇamakkhanacittena dhammaṃ suṇāti .
Upārambhacittoti niggahāropanacitto .
Randhagavesīti guṇarandhaṃ guṇacchiddaṃ gavesanto .
4. Paṭhamasaddhammasammosasuttavaṇṇanā
154. Catutthe
P3.293 na sakkaccaṃ dhammaṃ suṇantīti ohitasotā sukatakārino hutvā na suṇantiV3.56 .Na pariyāpuṇantīti yathāsutaṃ dhammaṃ vaḷañjantāpi sakkaccaṃ na vaḷañjenti .
Pañcamaṃ uttānameva .
6. Tatiyasaddhammasammosasuttavaṇṇanā
156. Chaṭṭhe appaṭisaraṇoti appatiṭṭho .
Ācariyā hi suttantassa paṭisaraṇaṃ nāma , tesaṃ abhāvā appaṭisaraṇo hoti .
Sesamettha heṭṭhā vuttanayameva .
7. Dukkathāsuttavaṇṇanā
157. Sattame
M3.55 puggalaṃ upanidhāyāti taṃ taṃ puggalaṃ upanikkhipitvā , sakkhiṃ katvāti attho .Kacchamānāyāti kathiyamānāya .
Sesamettha aṭṭhamañca uttānatthamevāti .
9. Udāyīsuttavaṇṇanā
159. Navame anupubbiṃ kathaṃ kathessāmīti dānānantaraṃ sīlaṃ , sīlānantaraṃ sagganti evaṃ desanānupubbiṃ kathaṃ vā , yaṃ yaṃ suttapadaṃ vā gāthāpadaṃ vā nikkhittaṃ hoti , tassa tassa anurūpakathaṃ kathessāmīti cittaṃ upaṭṭhapetvā paresaṃ dhammo desetabbo .
Pariyāyadassāvīti tassa tassa atthassa taṃ taṃ kāraṇaṃ dassento .
Kāraṇañhi idha pariyāyoti vuttaṃ .
Anuddayataṃ paṭiccāti ‘‘ mahāsambādhappatte satte sambādhato mocessāmī ’’ ti anukampaṃ āgamma .
Na āmisantaroti na āmisahetuko , attano catupaccayalābhaṃ anāsīsantoti attho .
Attānañca parañca anupahaccāti attukkaṃsanaparavambhanādivasena attānañca parañca guṇupaghātena anupahantvā .
10. Duppaṭivinodayasuttavaṇṇanā
160. Dasame duppaṭivinodayāti yāni hassādīni kiccāni nipphādetuṃ
P3.294 ṭhānāni uppannāni honti , tesu matthakaṃ asampattesu antarāyeva dunnīhārā duvikkhambhayā honti .Paṭibhānan ti
V3.57 kathetukāmatā vuccati .Imāni pañca duppaṭivinodayāni , na suppaṭivinodayāni .
Upāyena pana kāraṇena anurūpāhi paccavekkhaṇaanusāsanādīhi sakkā paṭivinodetunti .
Saddhammavaggo paṭhamo .