3. Pajahanavāravaṇṇanā
132-197.
Appajahanasabbhāvāti
M0.206 appahānassa , appahīyamānassa vā sabbhāvā .Tasmāti yasmā yo kāmarāgānusayaṃ pajahati , na so mānānusayaṃ niravasesato pajahati , yo ca mānānusayaṃ niravasesato pajahati , na so kāmarāgānusayaṃ pajahati pageva pahīnattā , tasmā ‘‘ yo vā pana mānānusayaṃ pajahati , so kāmarāgānusayaṃ pajahatīti ?
No ’’ ti vuttanti veditabbaṃ .
Yadi evaṃ paṭhamapucchāyaṃ kathanti āha ‘‘ yasmā pana … pe … vuttan ’’ ti .
Tattha pahānakaraṇamattamevāti pahānakiriyāsambhavamattameva , na niravasesappahānanti adhippāyo .
Te ṭhapetvāti diṭṭhivicikicchānusayādīnaṃ niravasesapajahanake aṭṭhamakādike ṭhapetvā .
Avasesāti tassa tassa anusayassa niravasesappajahanakehi avasiṭṭhā .
Tesu yesaṃ ekacce anusayā pahīnā , tepi appajahanasabbhāveneva nappajahantīti vuttā .
Na ca yathāvijjamānenāti maggakiccabhāvena vijjamānappakārena pahānena vajjitā rahitā eva vuttāti yojanā .
Kesañcīti
V0.210 sotāpannasakadāgāmimaggasamaṅgisakadāgāmīnaṃ .Puna kesañcīti anāgāmiaggamaggasamaṅgiarahantānaṃ .
Ubhayan ti kāmarāgavicikicchānusayadvayaṃ .
Sesānan ti ‘‘ sesā ’’ ti vuttānaṃ yathāvuttapuggalānaṃ .
Tesan ti vuttappakārānaṃ dvinnaṃ anusayānaṃ .
Ubhayāppajahanassāti kāmarāgavicikicchānusayāppajahanassa .
Kāraṇaṃ na hotīti yesaṃ vicikicchānusayo pahīno , tesaṃ tassa pahīnatā , yesaṃ yathāvuttaṃ ubhayappahīnaṃ , tesaṃ tadappajahanassa kāraṇaṃ na hotīti attho .
Tenāha ‘‘ tesaṃ pahīnattā ‘ nappajahantī ’ ti na sakkā vattun ’’ ti .
Atha pana na tattha kāraṇaṃ vuttaṃ , yena kāraṇavacanena yathāvuttadosāpatti siyā , kevalaṃ pana sanniṭṭhānena tesaṃ puggalānaṃ gahitatādassanatthaṃ vuttaṃ ‘‘ kāmarāgānusayañca nappajahantī ’’ ti , evampi pucchitassa saṃsayatthassa kāraṇaṃ vattabbaṃ .
Tathā ca sati ‘‘ sesapuggalā tassa anusayassa pahīnattā nappajahantī ’’ ti kāraṇaṃ vattabbamevāti codanaṃ sandhāyāha ‘‘ na vattabban ’’ tiādi .
Tattha na vattabban ti vuttanayena kāraṇaṃ na vattabbaṃ kāraṇabhāvasseva abhāvato .
‘‘ Ubhayāppajahanassa kāraṇaṃ na hotī ’’ ti vuttaṃ , yathā pana vattabbaṃ , taṃ dassetuṃ ‘‘ yo kāmarāgānusayaṃ … pe … vattabbattā ’’ ti āha .
Tena pahīnāppahīnavasena
M0.207 kāraṇaṃ na vattabbaṃ , pahīnānaṃyeva pana vasena vattabbanti dasseti .Saṃsayatthasaṅgahiteti saṃsayatthena padena saṅgahite .
Sanniṭṭhānapadasaṅgahitaṃ pana pahīyamānattā ‘‘ nappajahatī ’’ ti na sakkā vattunti .
Pajahanavāravaṇṇanā niṭṭhitā .